deja VROOOM – Κριτική

Οι King Crimson δημιουργήθηκαν από τον κιθαρίστα και συνθέτη Robert Fripp τον Ιανουάριο του 1969. Έκτοτε ο Fripp παρέμεινε ψυχή και ιθύνων νους τους, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η μουσική ταυτότητα του γκρουπ ανέκαθεν υπήρξε αποτέλεσμα δημιουργικής συνεργασίας και διεγερμένης φαντασίας μάλλον, παρά εναρμόνισης με προκαθορισμένη κατεύθυνση και προοπτική.
Ο φιλόδοξος βρετανός κιθαρίστας είχε σαν αρχικές επιρροές τους Chuck Berry και Scotty Moore (κιθαρίστας του Elvis Presley) ενώ αργότερα άντλησε επίσης έμπνευση από το έργο του Stravinsky και τα κουαρτέτα εγχόρδων του Bartok. Πριν καταλήξει στους King Crimson πειραματίστηκε με τα εφήμερα, εκκεντρικά σύνολα The Brain και Giles, Giles & Fripp. Το ντεμπούτο άλμπουμ με τίτλο In the Court of the Crimson King (Atlantic, 1969) έκρυβε στα σωθικά του μια καθηλωτική έκρηξη rock, jazz και κλασικών ήχων, που αιφνιδίασε το ακροατήριο της εποχής και έθεσε τις βάσεις του progressive rock. Η κριτική που δημοσίευσε το Down Beat έλεγε: «οι King Crimson κατέφθασαν αποδεικνύοντας πως η τελευταία λέξη της Βρετανίας δεν ήταν ούτε οι Beatles, ούτε οι Stones». Και πράγματι, αποδείχθηκε μια κυκλοφορία βαθιά επιδραστική για πάρα πολλούς καλλιτέχνες και σύνολα που αφοσιώθηκαν σε παρόμοιες δράσεις κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70.
Στις τρεις δεκαετίες που μεσολάβησαν, οι King Crimson πέρασαν από πολλές διακυμάνσεις ύφους κι ακόμα περισσότερες μεταβολές προσωπικού, εκφράζοντας το εκάστοτε όραμα του Fripp για σύγχρονη ηλεκτρονική/ρυθμική μουσική. Μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες συνθέσεις ήταν αυτή της δεκαετίας του ’80, που περιλάμβανε τον κιθαρίστα και τραγουδιστή Adrian Belew, τον μπασίστα Tony Levin και τον ακουστικό/ηλεκτρονικό περκασιονίστα Bill Bruford. Το τελευταίο άλμπουμ που ηχογράφησαν ήταν το Three of a Perfect Pair (Warner Bros), το 1984, πριν ο Fripp διαλύσει για αρκετά χρόνια το γκρουπ στρέφοντας το ενδιαφέρον του σε σόλο προσπάθειες. Επανήλθε το 1994, αναβαθμίζοντας το προαναφερθέν κουαρτέτο σε σεξτέτο -ή «διπλό τρίο», όπως προτιμά να αναφέρεται σε αυτό ο Fripp- με την προσθήκη των Pat Mastelotto (τύμπανα) και Trey Gunn (chapman stick).
Το DVD με τίτλο deja VROOΟM παρουσιάζει ένα κονσέρτο της διευρυμένης παρέας που μαγνητοσκοπήθηκε ζωντανά στο Nakano Sun Plaza του Τόκιο, σταθμό μιας μεγάλης περιοδείας σε Ιαπωνία, Καλιφόρνια, Μασαχουσέτη, Νέα Υόρκη, Ουάσιγκτον, Τενεσί και βέβαια Αγγλία. Εδώ παρακολουθούμε τα δύο τρίο να απολαμβάνουν μια δράση που συνήθως παραπέμπει σε γόνιμη αντιπαλότητα και σπανιότερα λειτουργεί συμπληρωματικά, στερώντας δηλαδή από τον ακροατή κάποιους εύληπτους ρυθμούς αλλά αποζημιώνοντας ταυτόχρονα με ανανεωτικά ρυθμικά σχήματα, που εξασφαλίζουν μια τέρψη περισσότερο εγκεφαλική. Ο ιδιαίτερος μουσικός χαρακτήρας του εγχειρήματος εκφράζεται μέσα από αυστηρές ενορχηστρώσεις, θορυβώδη κιθαριστικά μπαράζ μεταξύ Fripp και Belew, αποδέσμευση δυναμικού που δεν έχει τίποτε να ζηλέψει από τις έντονες στιγμές του metal και της industrial μουσικής, περίπλοκες αναπτύξεις που δημιουργούν όμοια περίπλοκα συναισθήματα στον ακροατή/θεατή αλλά και μελωδικά ιντερλούδια. Αλλού («Sex Sleep Eat Drink Dream»), είναι προφανής μια συνεχιζόμενη έλξη προς αρμονικές δημιουργίες σαν κι αυτές που έκαναν δημοφιλείς οι Beatles και ο Hendrix ενώ, από την άλλη, συνθέσεις σαν το «One Time» εντυπωσιάζουν με την ατίθαση ελλειπτικότητά τους.
Αυτά σε ότι αφορά το μουσικό κομμάτι. Γιατί υπάρχει και το όμοια ενδιαφέρον οπτικό, καθώς το DVD επιτρέπει όχι μόνο παθητική παρακολούθηση αλλά και πλούσια αμφίδρομη εμπειρία με δυνατότητα επιλογής πολλαπλών γωνιών λήψης της κάμερας (multiple angle – κάμερες που καταγράφουν από οκτώ διαφορετικές γωνίες), κρυμμένα βίντεο, slide show, συνοπτική παρουσίαση βιογραφικών και ιστορικών στοιχείων (ιδιαίτερη παρουσίαση της σύνθεσης των King Crimson για πέντε διαφορετικές περιόδους 1969, 1970-1972, 1972-1974, 1980-1984, δεκαετία 1990), πίνακες του PJ Crook καθώς και δύο διαφορετικές επιλογές audio (DTS-5.1 surround και Dolby Digital surround -για το πρώτο είναι απαραίτητος ο αποκωδικοποιητής). Για το κομμάτι «VROOOM VROOOM» παρέχονται έξι επιπρόσθετα τρακ surround. Κάθε ένα προβάλει έναν από τους μουσικούς, τοποθετώντας το όργανο που παίζει στο κεντρικό ηχείο ενώ η αναφορά σε κάθε μουσικό συνοδεύεται και από ιδιαίτερη γωνία λήψης της κάμερας. Γενικά, τόσο η ποιότητα εικόνας όσο και ήχου, θα αφήσουν ικανοποιημένους ακόμα και τους πιο απαιτητικούς, ολοκληρώνοντας την άριστη συνολική εικόνα της κυκλοφορίας.
Ευχάριστη προσθήκη αποτελούν επτά βίντεο σύντομης διάρκειας με καταγραφές από τη ζωή του γκρουπ σε τουρνέ της περιόδου 1995-1998, κινηματογραφημένα από τον Tony Levin με κάμερα Super8. Επίσης υπάρχουν σύνδεσμοι προς Τόπους που αφορούν το γκρουπ, σχόλια, κείμενα και κριτικές επιλεγμένα από τον Robert Fripp και, σαν να μην ήταν αρκετά όλα αυτά, το DVD συνοδεύει σαν δώρο ένα CD-συλλογή με τίτλο The Young Persons’ Guide to Discipline Volume II, το οποίο φιλοξενεί δειγματοληπτικές επιλογές από το ρεπερτόριο της δισκογραφικής ετικέτας του Fripp, της Discipline Global Mobile (τραγούδια και συνθέσεις των Bill Nelson, ProjeKct One, ProjeKct Two, Peter Hammill, Adrian Belew, King Crimson κ.ά).
Δεν λείπει, τέλος και η ψυχαγωγία, με τη μορφή του παιχνιδιού 21st Century Schizoid BAND, όπου ο καθένας μας μπορεί να διαμορφώσει την «απόλυτη» για το προσωπικό του γούστο εκδοχή του τραγουδιού «21st Century Schizoid Man» με συγκερασμό στοιχείων από πέντε διαφορετικές ζωντανές εμφανίσεις. Με τον τρόπο αυτό τελικά μπορούμε, για παράδειγμα, να επιλέξουμε τα φωνητικά από το 1974, τη ρυθμική συνοδεία από το 1969 και τα κιθαριστικά σόλο από το 1996 και άμεσα να ακούσουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.