Όπλα του μέλλοντος τα drones; – Μη βιάζεστε τόσο

Είναι αλήθεια ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία θεωρείται η πρώτη σύγχρονη σύγκρουση που χρησιμοποιήθηκαν σε ευρύτατη έκταση τα όπλα των drones. Είναι τόσο διαδεδομένη η χρήση τους, που ακόμα και τα πουλιά φτιάχνουν φωλιές από οπτικές ίνες drones. Αυτή η αξιοποίησή τους όμως από τη φύση αποκαλύπτει και κάτι άλλο.

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 2022 η συντριπτική πλειονότητα αναλυτών υποστήριζε ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) είχαν αλλάξει θεμελιωδώς τη φύση του σύγχρονου πολέμου.

Στέλεχος όμως της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης «Κέντρου Stimson» λέει τώρα ότι αυτά τα πουλιά στην Ουκρανία δείχνουν ότι τέτοιες τολμηρές διακηρύξεις είναι κάπως πρόωρες.

Δεδομένου ότι η ενσύρματη σύνδεση διασφαλίζει ότι τα drones δεν είναι ευάλωτα από ηλεκτρονικές παρεμβολές του εχθρού, o Νταν Γκρέιζιερ υποστηρίζει πως το γεγονός ότι τόσο οι Ρώσοι όσο και οι Ουκρανοί κατέφυγαν στη χρήση drones οπτικών ινών αποδεικνύει ξεκάθαρα ότι τα drones δεν είναι τόσο απειλητικά όσο ισχυρίζονται οι κατασκευαστές τους.

«Η μετάβαση από τηλεχειριζόμενα σε ενσύρματα drones δεν αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο τεχνολογικό άλμα. Αντίθετα, αποτελεί παραδοχή της εγγενούς ευαλωτότητας των συστημάτων τηλεχειρισμού. Η αδυναμία κάθε μη επανδρωμένης τεχνολογίας είναι η σύνδεση με το λεγόμενο “μητρικό σκάφο”»» αναφέρει ο Νταν Γκρέιζιερ σε ανάλυσή του στο Responsible Statecraft.

Από τους ιππότες στα άρματα μάχης

Η ιστορία βρίθει καινοτόμων όπλων που εμφανίστηκαν αρχικά στο πεδίο της μάχης αιφνιδιάζοντας τον αντίπαλο, αλλά στη συνέχεια αντιμετωπίστηκαν, σύμφωνα με τον ίδιο.

«Οι ιππότες με βαριά πανοπλία πάνω σε άλογα κυριάρχησαν στον πόλεμο για μια σύντομη ιστορική περίοδο, μέχρι που η κρατική ισχύς αυξήθηκε αρκετά ώστε οι κυβερνήσεις να θεσμοθετήσουν σχηματισμούς πεζικού ικανούς να νικήσουν τους έφιππους αντιπάλους τους».

Ο Γκρέιζιερ υπενθυμίζει στη συνέχεια πως όταν τα πρώτα άρματα μάχης κύλησαν αργά πάνω από τα πεδία μάχης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι αντίπαλοι τρομοκρατήθηκαν, καθώς το πεζικό δεν είχε τρόπο να τα αντιμετωπίσει.

«Όμως, επειδή ο πόλεμος είναι η απόλυτη μητέρα της εφεύρεσης, σύντομα οι στρατοί και από τις δύο πλευρές ανέπτυξαν αποτελεσματικά αντιαρματικά όπλα και το τανκ έγινε ακόμη ένα συνηθισμένο όπλο. Όπως κάθε στρατιωτική καινοτομία πριν από αυτά, έτσι και τα drones θα ολοκληρώσουν τελικά τον κύκλο όπλου–αντιμέτρου».

Ο Αμερικανός αναλυτής θεωρεί έτσι πως σήμερα οι υπεύθυνοι σε ζητήματα άμυνας πρέπει να επανεξετάσουν την εξέλιξη της τεχνολογίας των drones στον πόλεμο της Ουκρανίας, λόγω αμφιβολιών για την αξιοπιστία της τεχνολογίας που αναπτύσσουν σήμερα.

Για να γίνεται σωστή και ευρεία χρήση drones απαιτούνται ασφαλείς επικοινωνίες με τους ανθρώπους που τα χειρίζονται. Ωστόσο, αυτές οι πλατφόρμες έχουν μια αχίλλειο πτέρνα: τη συνδεσιμότητα, σημειώνει η All Space, κατασκευάστρια εταιρεία drone. «Τα μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα είναι εγγενώς απαιτητικά σε δεδομένα, καθώς η αυτονομία και οι αλγόριθμοι αποστολής τους εξαρτώνται από συνεχή διαθεσιμότητα εύρους ζώνης. Όπως φάνηκε σε πρόσφατες συγκρούσεις, όταν οι επικοινωνίες αποδυναμώνονται, οι επιχειρήσεις επιβραδύνονται ή σταματούν· όταν οι συνδέσεις χάνονται λόγω παρεμβολών, αυτά τα συστήματα εκτίθενται και καθίστανται ευάλωτα».

Πέραν του ότι θα είναι δαπανηρή άμεση μάχη εναντίον του στρατού ρομπότ που οραματίζονται οι φουτουριστές, ο Γκρέιζιερ προειδοποιεί ότι η ήττα μιας τέτοιας κυβερνο-δύναμης θα είναι σχετικά απλή υπόθεση, από τη στιγμή που μπορεί να διαταραχθεί το δίκτυο επικοινωνιών που βρίσκεται στον πυρήνα της λειτουργίας της.

Επιπλέον, η λύση στο πρόβλημα της συνδεσιμότητας με καλώδια οπτικών ινών, που βρήκαν οι Ρώσοι λειτουργεί μόνο σε στατικό πόλεμο. «Αν οι στρατοί πραγματοποιούσαν σαρωτικές επιθέσεις σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων, θα ήταν πρακτικά αδύνατο η επιτιθέμενη δύναμη να εκτοξεύει χιλιάδες drones που θα έσερναν το καθένα 50 χιλιόμετρα καλωδίου. Μόνο τα μπλεξίματα στους τροχούς θα αρκούσαν για να ακινητοποιήσουν εντελώς τη δύναμη».

Ο Γκρέιζιερ κατανοεί ότι μπορούν να γοητεύει η επένδυση σε στρατιωτικές δυνάμεις που μειώνουν τον αριθμό των ανθρώπων στη πρώτη γραμμή, ωστόσο πρέπει να ληφθούν υπόψη κάποιες πρακτικές πραγματικότητες.

«Σε καιρό πολέμου, ο πλήρης και απρόσκοπτος έλεγχος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος -δηλαδή όλου του εύρους ραδιοσυχνοτήτων και άλλων συχνοτήτων που απαιτούνται για την ασύρματη μετάδοση δεδομένων- δεν είναι εξασφαλισμένος. Οι στρατιωτικοί σχεδιαστές θα ήταν συνετό να θεωρούν δεδομένο ότι θα στερηθούν το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα».

Έτσι καταλήγει πως αυτό δεν σημαίνει ότι ο στρατός δεν πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσει μη επανδρωμένη τεχνολογία, αλλά ότι όπως μας έδειξαν τα ουκρανικά πουλιά, «θα ήταν ανόητο να υποθηκεύσουμε το μέλλον της ασφάλειάς μας σε τεχνολογίες που μπορούν εύκολα να διαταραχθούν».