Economist: Το μεγάλο deal που θέλει να καταφέρει ο Πούτιν με την Κίνα του Σι

Υπήρξε μια χαρακτηριστική στιγμή κατά τη δεύτερη ημέρα της επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο. Στις 15 Μαΐου, ο Αμερικανός πρόεδρος περπατούσε μαζί με τον Σι Τζινπίνγκ στους κήπους του Ζονγκνανχάι, του συγκροτήματος όπου στεγάζεται η κινεζική ηγεσία. Ο κ. Τραμπ σταμάτησε για να ρωτήσει τον Κινέζο πρόεδρο αν φέρνει συχνά εκεί ξένους ηγέτες, υποστηρίζει ο Economist.

«Πολύ σπάνια», απάντησε ο κ. Σι, κουνώντας το κεφάλι του για να τονίσει τα λόγια του. «Για παράδειγμα, ο Πούτιν έχει έρθει εδώ», πρόσθεσε, χαμογελώντας. Λιγότερο από 24 ώρες αργότερα ανακοινώθηκε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο ηγέτης της Ρωσίας, θα ακολουθούσε τα βήματα του κ. Τραμπ με επίσκεψη στο Πεκίνο στις 19 και 20 Μαΐου.

Ο χρόνος της επίσκεψης του κ. Πούτιν στέλνει ένα αδιαμφισβήτητο μήνυμα. Ο κ. Σι καθιστά σαφές ότι, ακόμη και αν καταφέρει να σταθεροποιήσει τις σχέσεις με την Αμερική, αυτό δεν θα γίνει εις βάρος της «χωρίς όρια» συνεργασίας του με τον κ. Πούτιν.

Ορισμένοι σύμβουλοι του κ. Τραμπ υποστηρίζουν την αποκατάσταση των δεσμών με το Κρεμλίνο ως μέσο για την αποδυνάμωση και την απομόνωση της Κίνας, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής που αποκαλούν «αντίστροφη Νίξον». Στην πραγματικότητα, οι οικονομικοί και στρατιωτικοί δεσμοί μεταξύ Ρωσίας και Κίνας ενδέχεται να εμβαθυνθούν ακόμη περισσότερο ως συνέπεια του πολέμου των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Το πολιπολικό όνειρο των Πούτιν και Σι

Οι κ.κ. Σι και Πούτιν, οι οποίοι από καιρό επιδιώκουν να αμφισβητήσουν την παγκόσμια τάξη υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, θα μοιραστούν αναμφίβολα τις ανησυχίες τους, και πιθανώς και πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, σχετικά με τις πρόσφατες στρατιωτικές ενέργειες του κ. Τραμπ εναντίον της Βενεζουέλας και του Ιράν (και οι δύο χώρες είχαν στενούς δεσμούς με την Κίνα και τη Ρωσία).

Ταυτόχρονα, ο κ. Σι ενδέχεται να επιδιώξει να εκμεταλλευτεί τη νέα επιρροή που έχει αποκτήσει έναντι του κ. Πούτιν. Η ισορροπία δυνάμεων στη σχέση τους έχει μετατοπιστεί δραματικά υπέρ της Κίνας από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Η Ρωσία εξαρτάται όλο και περισσότερο από την οικονομική στήριξη της Κίνας, καθώς και από υλικά διπλής χρήσης που απαιτούνται για τον πόλεμο (αλλά τα οποία μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για πολιτικούς σκοπούς). Αυτό μπορεί να επιτρέψει στον κ. Σι να εξασφαλίσει πιο ευαίσθητη στρατιωτική τεχνολογία και τεχνογνωσία από τη Ρωσία, καθώς και καλύτερους όρους στις ενεργειακές συμφωνίες.

Η Κίνα διαπραγματεύεται σκληρά με την Ρωσία

Μία από τις προτεραιότητες του κ. Πούτιν είναι η κατασκευή ενός νέου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Οι δύο πλευρές διαφωνούν εδώ και χρόνια για το έργο «Power of Siberia 2», έναν αγωγό μήκους 1.600 μιλίων (2.600 χλμ.) που θα μεταφέρει έως και 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από την ανατολική Ρωσία στη βόρεια Κίνα, μέσω της Μογγολίας.

Το Κρεμλίνο είναι ανυπόμονο να ξεκινήσει το έργο για να εξασφαλίσει μια νέα αγορά για το φυσικό αέριο που δεν μπορεί πλέον να πουλήσει στην Ευρώπη (ακόμη και αν η κατασκευή του αγωγού μπορεί να διαρκέσει έως και 10 χρόνια, και παρά το γεγονός ότι η χωρητικότητά του είναι πολύ μικρότερη από ό,τι έχει χάσει η Ρωσία σε πωλήσεις στην Ευρώπη). Η Κίνα, ωστόσο, διαπραγματεύεται σκληρά όσον αφορά την τιμή, τους όγκους και άλλους όρους.

Επίσης, είναι απρόθυμη να βασιστεί σε έναν μόνο προμηθευτή.

Το κλείσιμο του Ορμούζ φύσηξε νέα ζωή στο μεγαλόπνοο σχέδιο

Ωστόσο, η κινεζική κυβέρνηση ανησυχεί όλο και περισσότερο για τη συνεχιζόμενη εξάρτησή της από τις εισαγωγές ενέργειας μέσω θαλάσσης μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Περίπου το 90% των εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας εξακολουθεί να πραγματοποιείται δια θαλάσσης, κυρίως από τη Μέση Ανατολή, παρά τις προσπάθειές της να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού και να κατασκευάσει αγωγούς πέρα από τα σύνορά της προς τη Ρωσία, την Κεντρική Ασία και τη Μιανμάρ.

Η Κίνα έχει επίσης αναζητήσει νέες πηγές υγροποιημένου φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων από την Αμερική, αλλά οι αμερικανικές προμήθειες μειώθηκαν δραματικά πέρυσι ως αποτέλεσμα του εμπορικού πολέμου μεταξύ των δύο χωρών. Και παρόλο που ο κ. Τραμπ ισχυρίζεται ότι η Κίνα συμφώνησε να αγοράσει περισσότερο αμερικανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, δεν είναι σαφές αν υπάρχει κάποια ουσία σε αυτόν τον ισχυρισμό.

Ένα από τα κύρια συμπεράσματα της Κίνας από τις πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή ήταν ότι νέα σύγκρουση θα μπορούσε να ξεσπάσει ανά πάσα στιγμή, θέτοντας σε κίνδυνο σημαντικό μέρος των θαλάσσιων ενεργειακών προμηθειών της, λέει ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Κέντρου Carnegie Russia Eurasia στο Βερολίνο.

Αυτό σημαίνει ότι η Κίνα ενδέχεται τώρα να κλίνει προς την εισαγωγή μεγαλύτερων όγκων μέσω ξηράς, οι οποίοι είναι επίσης φθηνότεροι επειδή η Κίνα έχει τη δύναμη να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω, λέει. Εκφράζει αμφιβολίες για το αν θα επιτευχθεί τελική συμφωνία για τον αγωγό κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του κ. Πούτιν, αλλά υποδηλώνει ότι «η δυναμική δεν ήταν ποτέ καλύτερη».

Ορισμένοι Κινέζοι μελετητές έχουν επίσης επισημάνει τις προοπτικές για στενότερη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του έργου του αγωγού. «Ο πρόεδρος Τραμπ επιθυμεί πράγματι να “συμμαχήσει με τη Ρωσία για να περιορίσει την Κίνα”, αλλά αυτό δεν μας έχει ανησυχήσει ποτέ», δήλωσε ο Γου Νταχούι, ειδικός για τη Ρωσία στο Πανεπιστήμιο Τσινγκχούα του Πεκίνου, σε συνέδριο στις αρχές Μαΐου.

Μετά τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, το πλεονέκτημα της Κίνας στην εισαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία έγινε εμφανές, είπε, «και θα συνεχίσουμε να επεκτείνουμε και να αυξάνουμε αυτές τις εισαγωγές».

Όλοι θέλουν την Κίνα ως πελάτη, αλλά την έχουν ανάγκη ως προμηθευτή

Οι δύο πλευρές φάνηκε να σημειώνουν πρόοδο προς την επίτευξη συμφωνίας για τον αγωγό κατά την τελευταία επίσκεψη του κ. Πούτιν στο Πεκίνο, τον Σεπτέμβριο. Ο Αλεξέι Μίλερ, διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρείας φυσικού αερίου της Ρωσίας, Gazprom, ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι είχαν υπογράψει ένα νομικά δεσμευτικό μνημόνιο για το έργο.

Είπε επίσης ότι είχαν καταλήξει σε συμφωνίες για την αύξηση των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Κίνα μέσω του υπάρχοντος αγωγού «Power of Siberia», ο οποίος ολοκληρώθηκε το 2019, και μέσω του αγωγού «Far Eastern Route», ο οποίος βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή.

Η Κίνα δεν επιβεβαίωσε αυτές τις συμφωνίες, αναφέροντας μόνο ότι είχαν υπογραφεί περισσότερες από 20 διμερείς συμφωνίες συνεργασίας που καλύπτουν τομείς όπως η ενέργεια. Ωστόσο, η Κίνα δεσμεύτηκε, για πρώτη φορά, να «προωθήσει τις προκαταρκτικές εργασίες» για το έργο «Power of Siberia 2» στο τελευταίο πενταετές σχέδιό της, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο.

Μια άλλη προτεραιότητα για τον κ. Πούτιν είναι να εξασφαλίσει ότι η Κίνα θα συνεχίσει να παρέχει τη στήριξη που χρειάζεται για να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα τελευταία πέντε χρόνια, το διμερές εμπόριο της Κίνας με τη Ρωσία αυξήθηκε κατά περίπου 55% στα 228 δισ. δολάρια, καθώς η Ρωσία εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη ζήτηση της Κίνας για τις εξαγωγές της σε ενέργεια, ορυκτά και γεωργικά προϊόντα, καθώς και από τις κινεζικές εξαγωγές οχημάτων, βιομηχανικών μηχανημάτων και ηλεκτρονικών ειδών.

Η Κίνα αρνείται ότι παρέχει όπλα στη Ρωσία. Ωστόσο, πολλές από τις εξαγωγές της είναι προϊόντα διπλής χρήσης. Η Ρωσία εξαρτάται ιδιαίτερα από τα κινεζικά drones και τα εξαρτήματά τους. Ουσιαστικά τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία, θέλουν με την σειρά τους να αγοράσει η Κίνα από αυτούς για να μειωθεί το ελλειμματικό ισοζύγιο συναλλάγματος.

Οι συμφωνίες υπάρχουν, οι λεπτομέρειες δεν θα γίνουν γνωστές

Ο κ. Σι, από την άλλη πλευρά, είναι πιθανό να επιδιώξει περαιτέρω ρωσική βοήθεια για την ανάπτυξη των δικών της στρατιωτικών δυνατοτήτων της Κίνας, ειδικά στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και του υποβρύχιου πολέμου. Αν και η Κίνα αποτελούσε παλαιότερα τον μεγαλύτερο αγοραστή ρωσικών όπλων παγκοσμίως, τα τελευταία χρόνια έχει μειώσει τις αγορές της, καθώς πλέον παράγει το μεγαλύτερο μέρος των όπλων της (πολλά από τα οποία βασίζονται σε ρωσικά σχέδια).

Οι Ρώσοι ήταν επίσης απρόθυμοι για πολλά χρόνια να μοιραστούν την πιο προηγμένη τεχνολογία τους, φοβούμενοι ότι θα μπορούσε να αντιγραφεί ή να χρησιμοποιηθεί κάποια μέρα εναντίον της Ρωσίας.

Ωστόσο, η Κίνα διαθέτει πλέον τη δύναμη να ζητήσει περισσότερη βοήθεια υψηλού επιπέδου σε τομείς όπως η πρόωση πυρηνικών υποβρυχίων και η άμυνα κατά βαλλιστικών πυραύλων. Πιστεύεται επίσης ότι η Ρωσία μοιράζεται δεδομένα σχετικά με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλη τεχνογνωσία από το πεδίο της μάχης στην Ουκρανία.

Είναι απίθανο να δημοσιοποιηθούν τυχόν συμφωνίες σχετικά με στρατιωτική βοήθεια ή βοήθεια διπλής χρήσης. Όπως και κατά τη διάρκεια προηγούμενων επισκέψεων, οι ανακοινώσεις πιθανότατα θα έχουν ευρύ πεδίο εφαρμογής αλλά θα είναι φτωχές σε λεπτομέρειες.

Οι τυπικές διαδικασίες στο Πεκίνο πιθανότατα θα τονίσουν την προσωπική σχέση που έχουν αναπτύξει ο κ. Σι και ο κ. Πούτιν κατά τη διάρκεια περίπου 40 συναντήσεων.

Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς θα το κάνουν αυτό: σε προηγούμενες συναντήσεις, έχουν πιει βότκα μαζί, έχουν παρακολουθήσει αγώνα χόκεϊ επί πάγου και έχουν ακόμη και δοκιμάσει να φτιάξουν τηγανίτες. Ωστόσο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα επιδιώξουν να δείξουν ότι οι σχέσεις Κίνας-Ρωσίας υπερβαίνουν μια βόλτα στους κήπους του Ζονγκνανχάι.