Ένα άγνωστο «όπλο» στους βυθούς που μπορούν να αξιοποιήσουν οι Ιρανοί – Πώς μπορεί να παραλύσει τον κόσμο

Μπορεί ο μεγάλος τρόμος των πετρελαιάδων της Μέσης Ανατολής και των συμμάχων τους να είναι τα ιρανικά πλήγματα σε υποδομές –κυρίως- ενέργειας, αλλά μια ίσως πιο σημαντική αχίλλειος πτέρνα διεθνώς είναι το… διαδίκτυο. Δίχως αυτό παραλύουν τα πάντα και οι Ιρανοί μπορούν να το πλήξουν έντονα.

Πρόσφατα το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim επεσήμανε ότι αρκετά σημαντικά καλώδια στην περιοχή των Στενών αποτελούν ευάλωτο σημείο για τις οικονομίες της Μέσης Ανατολής.

Οι δηλώσεις της Τεχεράνης φέρνουν στο προσκήνιο ένα αόρατο θεμέλιο του διαδικτύου και της ίδιας της παγκοσμιοποίησης: το δίκτυο περισσότερων από 500 υποθαλάσσιων καλωδίων που μεταφέρει πάνω από το 95% της διεθνούς διαδικτυακής κίνησης δεδομένων.

«Μπορεί να θεωρούμε ότι το διαδίκτυο υπάρχει σε ένα είδος «ψηφιακού νέφους», όμως η φυσική του υποδομή είναι ευάλωτη — και αυτή η ευαλωτότητα εξελίσσεται πλέον σε σοβαρό γεωπολιτικό ζήτημα» αναφέρει η ειδική στις υβριδικές απειλές στο Βασιλικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μελβούρνης Μέρεντιθ Πριμρόουζ Τζόουνς.

Οποιαδήποτε σκόπιμη επίθεση ή δολιοφθορά δεν θα αποτελούσε απλώς ένα τοπικό περιστατικό. Οι συνέπειες θα εξαπλώνονταν σε παγκόσμιες επικοινωνίες, οικονομίες και συστήματα ασφαλείας.

Η ερευνήτρια εξηγεί σε ανάλυσή της στο The Conversation ότι όρισμένες από τις πιο κρίσιμες διαδρομές υποθαλάσσιων καλωδίων παγκοσμίως διέρχονται από τη Μέση Ανατολή και αυτό δεν έχει διαφύγει το Ιράν.

«Οι στενοί θαλάσσιοι διάδρομοι της Ερυθράς Θάλασσας, των Στενών Bab el-Mandeb, της Διώρυγας του Σουέζ και των Στενών του Ορμούζ λειτουργούν ταυτόχρονα και ως «ψηφιακά σημεία ασφυξίας»» προσθέτοντας ότι αυτά «συνδέουν μεγάλα οικονομικά κέντρα της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής».

Θυμίζει μάλιστα ότι το 2024, είχε διαταραχθεί περίπου στο 25% της διαδικτυακής κίνησης μεταξύ Ευρώπης και Ασίας λόγω περιστατικών που επηρέασαν υποθαλάσσια καλώδια στην Ερυθρά Θάλασσα.

Έτσι, τυχόν ζημιές από το Ιράν σε αυτά τα καλώδια -είτε από ατύχημα είτε σκόπιμα- θα είχαν σοβαρές συνέπειες, σημειώνει η ειδική.

«Το βασικό πρόβλημα των υποθαλάσσιων καλωδίων είναι η συγκέντρωση των υποδομών», καθώς πολλά εξ αυτών «είναι τοποθετημένα παράλληλα στις ίδιες διαδρομές του βυθού και διοχετεύονται μέσω περιορισμένου αριθμού θαλάσσιων σημείων διέλευσης» εξηγεί. Έτσι, «αυτό δημιουργεί επικίνδυνα «μοναδικά σημεία αποτυχίας»».

Ένα κομμένο καλώδιο -είτε από πρόθεση είτε από ατύχημα- μπορεί να υποβαθμίσει ταυτόχρονα τη συνδεσιμότητα σε πολλές περιοχές.

Προσθέτει μάλιστα ότι οι επισκευές είναι ιδιαίτερα δύσκολες, ειδικά σε αμφισβητούμενα ή στρατιωτικοποιημένα ύδατα.

Στρατοί που θα βαδίζουν στα τυφλά

Οι στρατιωτικές και στρατηγικές συνέπειες από μια διακοπή καλωδίων μπορεί να αποδειχθούν ακόμη σοβαρότερες. Δεδομένου ότι οι ένοπλες δυνάμεις βασίζονται σε ασφαλείς επικοινωνίες μεγάλων αποστάσεων και σε συντονισμό σε πραγματικό χρόνο, στην πράξη, τα πάντα εξαρτώνται από τα υποθαλάσσια καλώδια. Δηλαδή “από τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου έως τις επιχειρήσεις drones και τον σχεδιασμό logistics.

Έτσι ζημιές σε αυτά τα δίκτυα, λέει η Τζόουνς, θα μείωναν την αποτελεσματικότητα των στρατιωτικών δυνάμεων, θα δυσχέραιναν τον συντονισμό με συμμάχους και θα αύξαναν τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών.

«Η δολιοφθορά σε καλώδια δεν αποτελεί τόσο ξεκάθαρη πρόκληση όσο μια συμβατική στρατιωτική επίθεση. Συχνά είναι δύσκολο να αποδειχθεί ποιος ευθύνεται -όπως συνέβη και σε περιπτώσεις βλαβών στη Βαλτική Θάλασσα που αποδόθηκαν σε ρωσικές ενέργειες- ενώ και το νομικό πλαίσιο παραμένει ασαφές. Αυτή η ασάφεια αυξάνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης, καθώς τα κράτη δυσκολεύονται να κρίνουν αν πρόκειται για ατύχημα, εγκληματική ενέργεια ή πράξη πολέμου».

Διαδίκτυο: Κατακερματισμός συναλλαγών

Πέραν των στρατιωτικών «παρενεργειών» μια σοβαρή διακοπή σε υποθαλάσσια καλώδια θα μπορούσε να κατακερματίσει τη παγκόσμια συνδεσιμότητα, την οποία σήμερα θεωρούμε δεδομένη.

«Περιοχές που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ευάλωτες διαδρομές καλωδίων ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρή υποβάθμιση των διαδικτυακών υπηρεσιών, διακοπές επικοινωνιών ή ακόμη και χρηματοπιστωτική αστάθεια. Χώρες με περιορισμένες εναλλακτικές υποδομές -ιδίως αναπτυσσόμενα κράτη σε περιοχές της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας- θα επηρεάζονταν δυσανάλογα» υπογραμίζει η Μέρεντιθ Πριμρόουζ Τζόουνς.

Επίσης θα χτυπηθούν και τα συστήματα υψηλής συχνότητας συναλλαγών, τα παγκόσμια δίκτυα πληρωμών και οι διεθνείς τραπεζικές συναλλαγές που βασίζονται σε εξαιρετικά γρήγορες και αξιόπιστες ροές δεδομένων.

«Ακόμη και σύντομες διακοπές μπορούν να προκαλέσουν έντονες διακυμάνσεις στις αγορές, καθυστερήσεις στις συναλλαγές και αβεβαιότητα στους επενδυτές. Επειδή η παγκόσμια οικονομία είναι πλέον τόσο στενά διασυνδεδεμένη, η ψηφιακή αστάθεια σε μία περιοχή μπορεί να προκαλέσει ταχύτατα διεθνείς χρηματοπιστωτικούς κραδασμούς».

Έτσι, η Τζόουνς προειδοποιεί πως εάν οι διακοπές καλωδίων συνέπιπταν με συγκρούσεις ή αστάθεια σε σημαντικές εμπορικές θαλάσσιες οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ ή η Διώρυγα του Σουέζ, τότε οι ασφαλιστικές αγορές, η ναυτιλία και οι αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας θα αντιμετώπιζαν ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα.