Ένα είδος κυτταρικής θεραπείας που αναπτύχθηκε αρχικά για τον καρκίνο μηδένισε το ιικό φορτίο ασθενών με HIV σε μια πρώτη, μικρή κλινική μελέτη, με τους ερευνητές να εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι για την αντιμετώπιση μιας πανδημίας που συνεχίζεται εδώ και πάνω από 40 χρόνια.
Η δοκιμή φάσης Ι, η οποία εξέτασε κυρίως την ασφάλεια της μεθόδου, αφορούσε μια πειραματική θεραπεία CAR-Τ (Τ-κύτταρα Υποδοχέα Χιμερικού Αντιγόνου), η οποία βασίζεται σε κύτταρα των ίδιων των ασθενών. Εκτός από αρκετούς τύπους καρκίνου του αίματος, οι θεραπείες CAR–T έχουν δώσει υποσχόμενα αποτελέσματα και στην αντιμετώπιση αυτοάνοσων νοσημάτων.
Σε πρώτη φάση, οι ερευνητές συνέλεξαν από το αίμα των εθελοντών Τ-κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία τροποποιήθηκαν στο εργαστήριο ώστε να αναγνωρίζουν δύο συγκεκριμένους στόχους, τους υποδοχείς CD4 και CCR5 που χρησιμοποιεί ο HIV για να εισβάλλει στα ανθρώπινα κύτταρα.
Μέχρι σήμερα, οι μόνες περιπτώσεις ίασης του HIV αφορούσαν ασθενείς που εμφάνισαν λευχαιμία και έλαβαν μόσχευμα μυελού των οστών από εθελοντές με εγγενή ανοσία στον ιό.
Η μεταμόσχευση μυελού είναι ωστόσο μια ριψοκίνδυνη διαδικασία που δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα. Οι θεραπείες CAR-T, αντίθετα, μπορούν δυνητικά να χρησιμοποιηθούν σε περισσότερους ασθενείς, αν και ενίοτε συνοδεύονται από σοβαρές παρενέργειες.
T-κύτταρο σε ψευδοχρωματική εικόνα ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σάρωσης (NIAID)
«Στόχος μας είναι να κάνουμε αυτές τις θεραπείες οικονομικά προσιτές και προσβάσιμες» δήλωσε ο δρ Μπόρο Ντρουπόλιτς, εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης Caring Cross, η οποία συνεργάστηκε στη μελέτη με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Case Western Reserve.
Το ιικό φορτίο έπεσε σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα στους τρεις ασθενείς που έλαβαν τη μεγαλύτερη δόση κυττάρων. Και οι τρεις διέκοψαν τη θεραπεία με αντιρετροϊκά φάρμακα και παραμένουν υγιείς.
Τα καλύτερα αποτελέσματα καταγράφηκαν σε δύο από τους τρεις ασθενείς που είχαν διαγνωστεί και ξεκινήσει νωρίς την αντιρετροϊκή θεραπεία, επισήμανε ο δρ Στίβεν Ντικς του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, επικεφαλής της μελέτης.
Η θεραπεία ήταν λιγότερο αποτελεσματική σε τρεις άλλους ασθενείς που έλαβαν τα τροποποιημένα κύτταρα χωρίς να προηγηθεί η χημειοθεραπεία που προετοιμάζει τον μυελό των οστών για την έγχυση, καθώς και σε τρεις ασθενείς που έλαβαν μικρότερη δόση CAR-T.
Ο Ντικς επισήμανε ότι στη δοκιμή δεν καταγράφηκαν οι σοβαρές παρενέργειες που παρατηρούνται σε ασθενείς με καρκίνο, όπως μια φλεγμονώδης αντίδραση που ονομάζεται καταιγίδα κυτοκινών.
Παραμένει ωστόσο ασαφές πώς το ιικό φορτίο των τριών ασθενών παραμένει μη ανιχνεύσιμο, δεδομένου ότι τα κύτταρα CAR-T εξαφανίστηκαν σε διάστημα λίγων εβδομάδων. «Προσπαθούμε να σκεφτούμε έναν μηχανισμό που θα εξηγούσε το εύρημα» είπε ο Ντικς.
Τα αποτελέσματα της μελέτης ήταν προγραμματισμένο να παρουσιαστούν την Τρίτη σε συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας στη Βοστώνη.