Πώς οι πατάτες άλλαξαν το DNA των Ίνκας και των απογόνων τους
Η διατροφή με πατάτες οδήγησε σε αύξηση των γονιδίων ενός ενζύμου που διασπά το άμυλο.
Η πατάτα, φυτό που κατάγεται από την κεντρική και νότια Αμερική, εξημερώθηκε από τους κατοίκους των Άνδεων πριν από 6 με 10 χιλιάδες χρόνια. Η καλλιέργειά της οδήγησε σε εξελικτικές προσαρμογές που διευκόλυναν την πέψη του αμύλου, αποκαλύπτει γενετική μελέτη.
Διεθνής ομάδα ερευνητών συνέκρινε τα γονιδιώματα 3.700 ανθρώπων από την Ευρώπη, την Αφρική την Ασία και τη Βόρεια και Νότια Αμερική, ανάμεσά τους 81 αυτόχθονες στο Περού που μιλούν τη γλώσσα κετσουά των Ίνκας.
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι οι αυτόχθονες των Άνδεων φέρουν κατά μέσο όρο 10 αντίγραφα του γονιδίου AMY1, το οποίο κωδικοποιεί την αμυλάση του σάλιου, ενός ενζύμου που διασπά το άμυλο.
Συγκριτικά, οι άνθρωποι άλλων λαών διαθέτουν κατά μέσο όρο δύο με τέσσερα λιγότερα αντίγραφα του γονιδίου. Οι απόγονοι των Μάγιας, για παράδειγμα, οι οποίοι είχαν παρόμοια εξελικτική ιστορία με τους Ίνκας αλλά δεν καλλιεργούσαν πατάτες, φέρουν κατά μέσο όρο 6 αντίγραφα.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η αύξηση των αντιγράφων στις Άνδεις συνέπεσε με την εξημέρωση της πατάτας.
«Είναι ένα θαυμάσιο παράδειγμα του πώς ο πολιτισμός διαμορφώνει τη βιολογία» σχολίασε ο Ομέρ Γκιοκτσούμεν του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο, τελευταίος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο Nature Communications.
Τα ευρήματα «αναδεικνύουν τη σημασία της διατροφικής προσαρμογής στην ανθρώπινη εξελικτική ιστορία, κάτι που έχει συνέπειες για τον μεταβολισμό, την υγεία και την επίδραση της εξημέρωσης ειδών στην ανθρώπινη βιολογία» πρόσθεσε η Άμπιγκεϊλ Μπίγκαμ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, μέλος της ερευνητικής ομάδας.
Ποικιλίες πατάτας που δεν έχουμε δει ποτέ στην Ευρώπη πωλούνται στις λαϊκές αγορές της Λίμα στο Περού (Reuters)
Ένα άλλο παράδειγμα εξελικτικής προσαρμογής που συνδέεται με τη διατροφή αφορά το γονίδιο της λακτάσης, του ενζύμου που διασπά το σάκχαρο λακτόζη του γάλακτος. Μετά την εμφάνιση της κτηνοτροφίας, ο άνθρωπος έγινε το μόνο θηλαστικό που συνεχίζει να παράγει το ένζυμο στην ενήλικη ζωή του. Μόνο ένα μέρος του ενήλικου πληθυσμού παρουσιάζει σήμερα δυσανεξία στη λακτόζη, κυρίως κάτοικοι ασιατικών χωρών όπως η Κίνα.
Στην περίπτωση της πατάτας, τα άτομα με αυξημένα αντίγραφα του γονιδίου AMY1 παρουσιάζουν εξελικτικό πλεονέκτημα. Η μελέτη υπολογίζει ότι ένας αυτόχθονας των Άνδεων με τουλάχιστον 10 αντίγραφα αποκτά κατά μέσο όρο 1,24% περισσότερους απογόνους, συγκριτικά με όσους φέρουν λιγότερα αντίγραφα.
Η πατάτα, φυτό που αναπτυσσόταν εύκολα στα μεγάλα υψόμετρα των Άνδεων, ήταν κύρια πηγή τροφής για τους Ίνκας.
Μεταφέρθηκαν στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο από τους ισπανούς κατακτητές που εξολόθρευσαν την αυτοκρατορία των Ίνκας τον 16ο αιώνα.
Ακόμα και σήμερα, οι αυτόχθονες που μιλούν κετσουά, τόσο στις Άνδεις όσο και σε άλλες περιοχές του Περού, καλλιεργούν μια μεγάλη ποικιλία από πατάτες, μοβ, μπλε, κόκκινες, κίτρινες, άσπρες, ακόμα και μαύρες.
Όπως είπε η Κέντρα Κιρ του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο, μέλος της ομάδας, «στο Περού υπάρχουν 3 με 4 χιλιάδες διαφορετικές ποικιλίες πατάτας, όμως το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου έχει πρόσβαση σε λίγες επιλεγμένες ποικιλίες. Υπάρχει επομένως ένας ολόκληρος πιθανός κόσμος από διαφορετικές τηγανητές πατάτες».
- Ισπανία: Στους 12 οι νεκροί από τη δασική πυρκαγιά στην Αλμερία
- Βενεζουέλα: Νέος βαρύτερος απολογισμός για τα θύματα του διπλού φονικού σεισμού
- Ιράν: Ενταφιάστηκε ο Αλί Χαμενεΐ απουσία του γιου και διαδόχου του Μοτζταμπά
- Ισπανία: 6 νεκροί σε δασική πυρκαγιά στην Αλμερία – Ορισμένοι βρέθηκαν μέσα στα αυτοκίνητά τους
- Η κυβέρνηση Τραμπ χαλαρώνει τους κανόνες για τις εκπομπές ρύπων από βαριά φορτηγά
- Τσεχία: Πυρκαγιά καταστρέφει 70.000 ζευγάρια παπούτσια της εμβληματικής υποδηματοποιίας Bata
- Τι είπε ο Εμπαπέ για την κατάστασή του και για την πρόκριση της Γαλλίας: «Είμαι εδώ για να κερδίσω»
- Οδηγός ανθρωπιστικής βοήθειας πυροβολήθηκε στο κεφάλι από στρατιώτη του Ισραήλ ενώ στέκονταν με τα χέρια ψηλά
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Παρασκευή 10.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/mindaugas-vitkus-ju-dVR1jkmE-unsplash-315x220.jpg)
