Βρετανία: Σοβαρό ρήγμα στο κομματικό σύστημα έδειξαν οι κάλπες

Οι εκλογικές αναμετρήσεις της Πέμπτης 7 Μαΐου στη Βρετανία εξελίχθηκαν σε μια από τις πιο καθοριστικές πολιτικές δοκιμασίες στην εποχή μετά το Brexit.

Το εκλογικό σώμα στην Αγγλία ψήφισε μεταξύ άλλων για δημοτικούς και περιφερικούς συμβούλους σε 136 τοπικές αρχές ενώ στην Ουαλία και στις εκλογές της Σκωτίας για την ανάδειξη των τοπικών κοινοβουλίων τους τα οποία έχουν διευρυμένες εξουσίες.

Όπως σημειώνουν οι αναλυτές το μήνυμα ήταν ένα και σαφές: το παραδοσιακό δίπολο Εργατικών – Συντηρητικών έχει διαβρωθεί σοβαρά και η σημαντική άνοδος του ακροδεξιού Reform UK του Ναιτζέλ Φάρατζ αλλάζει τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Το κόμμα του Φάρατζ στους δήμους

Στους δήμους της Αγγλίας το κόμμα του Φάρατζ εξέλεξε 1.451 παραπάνω συμβούλους από την τελευταία εκλογική αναμέτρηση, το κόμμα των Πρασίνων 441 και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες 155. Οι μεγάλοι χαμένοι ήταν οι κυβερνώντες των Εργατικών που απώλεσαν 1.496 δημοτικούς. συμβούλους και το κόμμα των Συντηρητικών που έχασε 563.

Αντιστοίχως στη Σκωτία αν και μια ακόμη φορά νικητής βγήκε το κεντροαριστερό Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα (SNP) που κύριο στόχο έχει την ανεξαρτησία της Σκωτίας από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Reform UK, για πρώτη φορά στην ιστορία του, κατάφερε να εκλέξει 17 βουλευτές από τους συνολικά 129 που συνθέτουν το τοπικό κοινοβούλιο.

Στην Ουαλία μάλιστα έβαλε 34 βουλευτές και ήρθε δεύτερο μετά το Ουαλικό Κόμμα Πλάϊτ που εξέλεξε 43 από τα συνολικά 96 μέλη που έχει η Ουαλική Βουλή.

Με τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ αποδυναμωμένο, τους Συντηρητικούς χωρίς σαφή στρατηγική ανάκαμψη και τα μικρότερα κόμματα, τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες σε τάση ανόδου, είναι ένα βέβαιο, όπως σημειώνουν με νόημα βρετανικά μέσα ενημέρωσης: το βρετανικό πολιτικό πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε βαθιά αναδιάταξη.

Το Reform UK μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν ως περιφερειακή πολιτική δύναμη με περιορισμένη εκλογική επιρροή. Η εντυπωσιακή του όμως άνοδος, με έντονη διείσδυση ακόμη και σε παραδοσιακές περιοχές των Εργατικών και των Συντηρητικών δείχνει ότι δεν αντλεί πλέον μόνο ψήφους διαμαρτυρίας άλλα ότι έχει διαμορφώσει και μια εκλογική βάση με εθνικά χαρακτηριστικά, τονίζουν οι αναλυτές.

Η στρατηγική του Φάρατζ επικεντρωμένη στη σκληρή ρητορική για τον έλεγχο της μετανάστευσης, στην αξιοποίηση της κοινωνικής δυσαρέσκειας λόγω της αύξησης του κόστους ζωής και με ένα έντονο αντισυστημικό θέμα κατά του πολιτικού κατεστημένου του Ουέστμινστερ, είχε τελικά μεγάλη απήχηση στο εκλογικό σώμα.

Στο στρατόπεδο Στάρμερ

Στο αντίποδα, κυρίως για τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών αποτελούν ξεκάθαρο πολιτικό πλήγμα. Οι Εργατικοί κατέγραψαν απώλειες ακόμη και σε περιοχές της βόρειας Αγγλίας που επί δεκαετίες αποτελούσαν εκλογικά προπύργιά τους. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα για τον Στάρμερ δεν είναι μόνο εκλογικό αλλά και στρατηγικό.

Η κυβέρνησή του, όπως τονίζουν δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα σαφές αφήγημα πολιτικής αλλαγής όπως είχε υποσχεθεί ότι θα κάνει προεκλογικά.

Συντηρητικοί και Φιλελεύθεροι

Οι Συντηρητικοί, από την πλευρά τους, δεν κατέγραψαν καθολική κατάρρευση, ωστόσο απέτυχαν να παρουσιάσουν την εικόνα ουσιαστικής ανάκαμψης. Το κόμμα παραμένει εγκλωβισμένο από την μια προσπαθώντας να ανακόψει τη διαρροή ψηφοφόρων προς το Reform UK και από την άλλη να πείσει πιο μετριοπαθείς κεντρικούς ψηφοφόρους να το ακολουθήσουν.

Από την άλλη, τα κέρδη καταγράφουν επίσης οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, που σημειώθηκαν κυρίως σε εύπορες και φιλοευρωπαϊκές περιοχές της νότιας Αγγλίας, καθώς και οι Πράσινοι, που φαίνεται ότι τους στήριξαν οι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι των Εργατικών.

Το Κόμμα των Συντηρητικών έχει υποστεί σοβαρή διάβρωση. Αν και το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα που ισχύει για τις γενικές σταθερές εκλογές συνεχίζει να ευνοεί τα δύο μεγάλα κόμματα, η άνοδος των μέχρι πρόσφατα, μικρότερων πολιτικών σχηματισμών αναδιαμορφώνει τον πολιτικό χάρτη.

Τη φορά αυτή, όχι μόνο ως πολιτικό ταραχοποιό ή εκφραστή της ψήφου διαμαρτυρίας, αλλά με προοπτική κοινοβουλευτικής διεύρυνσης.

Αυξάνεται επίσης, η πίεση προς τα μεγάλα κόμματα να υιοθετήσουν σκληρότερη στάση στο μεταναστευτικό, καθώς η επιτυχία του Reform καταδεικνύει ότι το ζήτημα εξακολουθεί να κινητοποιεί ισχυρά τμήματα του εκλογικού σώματος.

Για πολλούς αναλυτές, οι εκλογές αυτές δεν συνιστούν απλώς μία ακόμη ενδιάμεση πολιτική δοκιμασία, αλλά ενδεχομένως την αρχή ενός ευρύτερου ανασχηματισμού του βρετανικού κομματικού συστήματος.