Ο ιδιωτικός Τζακ Κέρουακ μέσα από τις επιστολές του

Ανάμεσα στους μεγάλους λογοτεχνικούς μύθους, αυτός του Τζακ Κέρουακ συχνά περιορίζεται σε μια απεικόνιση. Ανοιχτός δρόμος, ένα τσιγάρο, ένας μεταπολεμικός επαναστάτης ακουμπισμένος σε ένα χαλασμένο αυτοκίνητο – ένα αρρενωπό αρχέτυπο εξέγερσης και ηδονισμού.

Το βιβλίο του Κέρουακ Στο Δρόμο του 1957 ήταν η βίβλος της γενιάς των Μπιτ και καταγράφει, σε εκπληκτικά αφιλτράριστη πρόζα, τα ταξίδια του στις ΗΠΑ με τους συναδέλφους του συγγραφείς Άλεν Γκίνσμπεργκ, Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ και τη μούσα του, τον εκλεπτυσμένο Νιλ Κάσαντι.

Το βιβλίο άλλαξε την πορεία της αμερικανικής λογοτεχνίας και κατέκτησε τη φαντασία ενός ταχέως μεταβαλλόμενου κόσμου. Ο Κέρουακ στέφθηκε βασιλιάς των Μπιτ, ένα παρατσούκλι που αργότερα σιχάθηκε -απόλυτα.

Αυτό, τουλάχιστον, επιβεβαιώνουν πολλοί μελετητές της αμερικανικής λογοτεχνίας. Αλλά μια νέα έκθεση με τίτλο Running Through Heaven: Visions of Jack Kerouac στο Grolier Club της Νέας Υόρκης αποκαλύπτει τον άγνωστο, ιδιωτικό Κέρουακ μέσα από ανέκδοτες, μέχρι σήμερα, επιστολές του.

Ο Τζέικομπ Λέβενταϊλ, συλλέκτης και ιστορικός που κατέχει όλα τα αντικείμενα της έκθεσης και είναι επίσης ο επιμελητής της, λέει ότι η συλλογή του ξεκίνησε με το αντίγραφο του μυθιστορήματος του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Οι Δαιμονισμένοι που έδωσε ο Kέρουακ. Σε ένα εσωτερικό εξώφυλλο, ο Λέβενταϊλ βρήκε ένα σημείωμα γραμμένο στο χέρι του συγγραφέα: «Σαν να έτρεχαν όλα μέσα από τον παράδεισο». Αυτό ενέπνευσε τον τίτλο της έκθεσης.

Σε έναν «λιγότερο γνωστό οίκο δημοπρασιών», ο Λέβενταϊλ βρήκε αργότερα επιστολές, αλληλογραφία από τα χρόνια του Kέρουακ στο Πανεπιστήμιο Columbia, οι περισσότερες γραμμένες σε έναν φίλο πίσω στο Λόουελ της Μασαχουσέτης.

«Οι άνθρωποι έχουν μια τραχιά ιδέα για τον Κέρουακ, αλλά αυτή η macho εικόνα δεν είναι τόσο ακριβής», λέει ο Λόουενταϊλ. «Είχε μια τεράστια ανοιχτή καρδιά»

Η αλληλογραφία επιβεβαιώνει πως ο Κέρουακ «έρχεται στη Νέα Υόρκη και να διευρύνει τον κόσμο του από το Λόουελ σε αυτή την τεράστια μητροπολιτική ζωή», λέει ο Λέβενταϊλ σε μια βιντεοκλήση. Οι επιστολές περιγράφουν «βιβλία που διάβαζε στο σχολείο και τις σκέψεις του γι’ αυτά».

Ο Λόουενθαϊλ πιστεύει ότι παρουσιάζουν πρώιμες μορφές και πειράματα αυτού που θα γινόταν η χαρακτηριστική τεχνική «αυθόρμητης πρόζας» του Κέρουακ. «Το δοκίμασε στους φίλους του», λέει ο Λέβενταϊλ.

Η έκθεση συμπίπτει με το νέο βιβλίο του Λέβενταϊλ, το οποίο μοιράζεται τον τίτλο της έκθεσης και περιλαμβάνει έναν πρόλογο από την μελετήτρια των Μπιτ και συνεργάτιδα του Κέρουακ, Αν Τσάρτερς. Στο βιβλίο, ο Λόουενθαϊλ γράφει ότι οι επιστολές συνδέονται «με έναν νεαρό άνδρα που βρισκόταν στη διαδικασία διαμόρφωσης του οράματος και της φωνής που θα όριζαν μια γενιά».

Στις επιστολές, είναι σαφές ότι ο Κέρουακ πίστευε από νεαρή ηλικία ότι θα γινόταν διάσημος και ότι οι επιστολές του θα διαβάζονταν από μελλοντικούς αναγνώστες. «Ήταν πολύ σίγουρος ότι θα γινόταν σπουδαίος συγγραφέας», λέει ο Λέβενταϊλ. «Αλλά ανησυχούσε πολύ για το πώς θα τον έβλεπαν όλοι και πώς τον έβλεπαν όλοι γύρω του».

«Όλοι θέλουμε να μάθουμε τι έκανε στην κρεβατοκάμαρα και ποιος ήταν εκεί». Στο βιβλίο, γράφει ότι «στοιχεία από τα ίδια τα ημερολόγια, τα κείμενα και τις επιστολές του Κέρουακ… υποδηλώνουν ότι ήταν βαθιά καταπιεσμένος ή ίσως αμφιφυλόφιλος»

Η έκθεση εγείρει ερωτήματα: θα πρέπει οι προσωπικές επιστολές να θεωρούνται μέρος του λογοτεχνικού έργου του Κέρουακ; Θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στο κοινό; Να διαβάζονται; Αυτά είναι θέματα που ο Λέβενταϊλ ελπίζει ότι η έκθεση θα κεντρίσει το ενδιαφέρον: πώς οι αναγνώστες θα πρέπει να βλέπουν αυτά τα έγγραφα και άλλα κείμενα πιο καθαρά ως ιδιωτικά γραπτά.

«Έχω στη συλλογή έγγραφα που ο Kέρουακ ονόμασε ‘σημειώσεις για τον εαυτό μου’», λέει για αυτά που ο ίδιος περιγράφει ως «ροή συνείδησης». Τουλάχιστον ένα από αυτά βρίσκεται στην έκθεση.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης προσωπικά αντικείμενα, τα οποία ο επιμελητής της έκθεσης αποκαλεί «κειμήλια» -αντικείμενα που διεκδικούν την προσοχή αμς.

«Ο Kέρουακ περνούσε τον περισσότερο χρόνο του στο σπίτι», λέει ο Λέβενταϊλ. Ανάμεσα σε αυτά τα παντελόνια που φορούσε στην καθημερινότητα του, όχι οι παντόφλες του -έπρεπε να κοπούν από την έκθεση για λόγους συντήρησης-, το γυάλινο τασάκι του, τα υπολείμματα στάχτης από τσιγάρο με τη λεζάντα: «Ανακαλώντας τον Κέρουακ σκυμμένο πάνω από μια γραφομηχανή, σβήνοντας το ένα τσιγάρο μετά το άλλο σε μια καπνισμένη αύρα δημιουργίας».

Υπάρχει ένα χειρόγραφο πρόγραμμα εργασίας από τον Απρίλιο του 1953 που καταγράφει τις ώρες και την αμοιβή του Κέρουακ ως τροχονόμου, το οποίο η έκθεση παρουσιάζει ως απόδειξη της «πραγματικότητας της εργατικής τάξης πίσω από τη μυθολογία».

Αυτό το κεφάλαιο έχει σημασία για να καταλάβει κάποιος το μελαγχολικό ποιητή της αχαρτογράφητης άλλης Αμερικής.

Ο Κέρουακ μεγάλωσε στην εργατική τάξη στο Λόουελ, μια γαλλοκαναδική πόλη με μύλους, και έκανε περιστασιακές χειρωνακτικές εργασίες σε όλη του τη ζωή. Ακόμα και στο απόγειο της φήμης του, εξαρτιόταν από προκαταβολές και σποραδικό εισόδημα.

Στο τελευταίο μέρος της ζωής του, καθώς ο αλκοολισμός του επιδεινώθηκε, οι περισσότεροι ιστορικοί σημειώνουν ότι τα οικονομικά του έγιναν όλο και πιο επισφαλή, ακόμα και όταν έγινε γνωστό όνομα.

Ίσως το πιο προσωπικό αντικείμενο στην έκθεση είναι η καπνοθήκη του Κέρουακ, η αγαπημένη του Λέβενταϊλ. Εξακολουθεί να περιέχει χοντρά φύλλα καπνού και πιθανότατα το κουβαλούσε στην τσέπη του Κέρουακ.

«Ο Κερούακ χρησιμοποιεί, σε σημεία, αρκετά προσβλητικό λεξιλόγιο, λέει πράγματα που είναι δύσκολο να ταιριάξουν με τις σύγχρονες ευαισθησίες»

«Θεωρώ πολύτιμα τα προσωπικά του αντικείμενα», λέει ο Λέβενταϊλ. «Αλλά νιώθω επίσης, ελλείψει καλύτερης λέξης, λίγο περίεργα που έχω στην κατοχή μου τα φυσικά, απτά πράγματα κάποιου άλλου». Τα χειρόγραφα και τα βιβλία είναι ένα πράγμα, αλλά του φαίνεται «περίεργο» να κρατάει «ένα κομποσκοίνι mala με το οποίο προσευχόταν ο Κερούακ». «Είναι λίγο παρεμβατικό» λέει στον Guardian.

Ο Κερούακ ανέμενε ότι οι επιστολές του θα μελετούνταν προσεκτικά, αλλά στα 18 του, γράφοντας σε έναν φίλο στην πατρίδα του, εξακολουθεί να «εκφράζει προσωπικές σκέψεις». Για να αντιμετωπίσει αυτό το θέμα, ο Λέβενταϊλ επέλεξε σελίδες που δείχνουν «ποιος ήταν ο Κερούακ» χωρίς να είναι «άσκοπα αδιάκριτες».

Ένα ελαφρώς απογοητευτικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης: «Δεν χρειάζεται κάθε επισκέπτης να διαβάσει τις γραφικές απεικονίσεις του για το σεξ του στο κολέγιο» λέει.

Ο Λέβενταϊλ ανησύχησε διαβάζοντας τες. «Ο Κερούακ χρησιμοποιεί, σε σημεία, αρκετά προσβλητικό λεξιλόγιο» και «λέει πράγματα που είναι δύσκολο να ταιριάξουν με τις σύγχρονες ευαισθησίες».

Από τις επιστολές μπορούμε πλέον να τον δούμε μέσα από ένα επικαιροποιημένο πρίσμα, ένα παράδειγμα μη τοξικής αρρενωπότητας από έναν απερίσκεπτο μεταπολεμικό καουμπόι. Οι επιστολές αποδεικνύουν ότι ήταν ρομαντικός και, τελικά, συντηρητικός

Το βιβλίο σημειώνει τον αντισημιτισμό του Κερούακ, ο οποίος επέμενε ακόμη και όταν έγινε φίλος με Εβραίους συνομηλίκους του όπως ο Γκίνσμπεργκ.

Έπειτα, το αγαπημένο θέμα όλων: η σεξουαλικότητα του Κερούακ.

«Όλοι θέλουμε να μάθουμε τι έκανε στην κρεβατοκάμαρα και ποιος ήταν εκεί». Στο βιβλίο, γράφει ότι «στοιχεία από τα ίδια τα ημερολόγια, τα κείμενα και τις επιστολές του Κέρουακ… υποδηλώνουν ότι ήταν βαθιά καταπιεσμένος ή ίσως αμφιφυλόφιλος».

Ακόμα κι έτσι, η «επιθυμία να τον κατηγοριοποιήσουμε είναι λάθος», πιστεύει ο Λέβενταϊλ, και αντιστέκεται στην ιδέα ότι οποιαδήποτε ετικέτα μπορεί να περιέχει τον Κέρουακ.

Παρόλα αυτά, αναμφίβολα θα σήμαινε πολλά για τους ΛΟΑΤΚΙ+ αναγνώστες να διεκδικήσουν ένα αμερικανικό είδωλο, αλλά ο επιμελητής και συγγραφέας πιστεύει ότι ακόμη και μια τόσο «εκτενώς εξομολογητική και αυτομυθοποιημένη φιγούρα όπως ο Κέρουακ αξίζει κάποιο μυστήριο και ιδιωτικότητα, ίσως ιδιαίτερα στους δικούς του αγώνες και συγκρούσεις».

«Από σεβασμό στον Κέρουακ, δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια κατηγορία στην οποία να τον κατατάξουμε. Αν δεν ήταν ποτέ σίγουρος, πώς μπορούμε να είμαστε εμείς;» λέει.

Ίσως η μεγαλύτερη σύγκρουση στη ζωή του Κέρουακ είναι μεταξύ της καθολικής ανατροφής του και της ενήλικης βουδιστικής μελέτης, μια κόντρα που είναι εμφανής και στην έκθεση.

Η χρονική στιγμή αυτής της έκθεσης είναι επίκαιρη – και λίγο δυσοίωνη για κάποιους. Τον Ιανουάριο, έγινε γνωστό ότι ο πρώτος κύλινδρος του Κέρουακ, μήκους 37 μέτρων, του βιβλίου Στο Δρόμο, θα βγει σε δημοπρασία.

Όταν πωλήθηκε τελευταία φορά το 2001, η Κάρολιν Κάσαντι – η πρώην σύζυγος του Νιλ Κάσαντι – κατήγγειλε τη δημοπρασία ως «βλασφημία», λέγοντας ότι ο κύλινδρος ανήκε σε βιβλιοθήκη, όχι σε ιδιωτική συλλογή.

«Ο Τζακ αγαπούσε τις δημόσιες βιβλιοθήκες. Αν ο πάπυρος βγει σε δημοπρασία, οποιοσδήποτε πλούσιος θα μπορούσε να τον αγοράσει και να τον κρατήσει μακριά από τα μάτια όλων μας»

«Ο Τζακ αγαπούσε τις δημόσιες βιβλιοθήκες», είπε. «Αν βγει σε δημοπρασία, οποιοσδήποτε πλούσιος θα μπορούσε να τον αγοράσει και να τον κρατήσει μακριά από τα μάτια όλων μας».

Το θρυλικό χειρόγραφο του Κέρουακ, ο περίφημος «πάπυρος» του On The Road βγαίνει σε δημοπρασία στις 12 Μαρτίου από τον οίκο Christie’s και εκτιμάται ότι η τιμή πώλησής του μπορεί να φτάσει τα 4 εκατομμύρια δολάρια (3,37 εκατ. ευρώ).

Πρόκειται για ένα ρολό χαρτιού μήκους 37 μέτρων, πάνω στο οποίο ο Κέρουακ έγραψε την πρώτη εκδοχή του εμβληματικού μυθιστορήματός του μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες το 1951, χρησιμοποιώντας κολλητική ταινία για να μη διακόπτει τη ροή της γραφής του καθώς άλλαζε σελίδα.

Στο χειρόγραφο δεν υπάρχουν παράγραφοι ή κεφάλαια, ενώ χρησιμοποιούνται τα πραγματικά ονόματα των προσώπων που πρωταγωνιστούν, αντί για τα ψευδώνυμα της έκδοσης του 1957.

«Αυτός είναι ο πρωτότυπος και μοναδικός πάπυρος του πρώτου προσχεδίου του αριστουργήματος του Κέρουακ», δήλωσε η Χέδερ Γουάιντραουμπ, ειδική στο τμήμα βιβλίων και χειρογράφων του οίκου Christie’s. «Θεωρείται το εμβληματικό κειμήλιο της γενιάς των Μπιτ, ένα από τα πιο διάσημα κειμήλια της αμερικανικής λογοτεχνίας. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά λογοτεχνικά ντοκουμέντα που εξακολουθούν να βρίσκονται σε χέρια ιδιωτών».

«Οι άνθρωποι έχουν μια τραχιά ιδέα για τον Κέρουακ, αλλά αυτή η macho εικόνα δεν είναι τόσο ακριβής», λέει ο Λόουενταϊλ. «Είχε μια τεράστια ανοιχτή καρδιά» και, «σε ένα ορισμένο επίπεδο, ήταν πολύ ευγενικός για τον κόσμο στον οποίο βρισκόταν».

Σχετικά με την επερχόμενη πώληση του πάπυρου, ο Λόουενταϊλ λέει:

«Ο κύλινδρος του Στο Δρόμο δεν είναι απλώς ένα χειρόγραφο. Είναι ένα θεμελιώδες έγγραφο της μεταπολεμικής αμερικανικής λογοτεχνίας. Ελπίζω να βρει ένα σπίτι με έναν διαχειριστή που εκτιμά τη σημασία του και θα του επιτρέψει να παραμείνει μέρος της συνεχιζόμενης δημόσιας συζήτησης γύρω από τον Κέρουακ».

Η έκθεση προσπαθεί να απαντήσει στο αέναο μυστήριο του Κέρουακ, ενός δημιουργού που πιλοτάρισε το έργο του στα δυσανάγνωστα όρια μη μυθοπλασίας και μυθοπλασίας, καθιστώντας δύσκολο για τους ιστορικούς να ξεχωρίσουν την αλήθεια από τον εξωραϊσμό. Η ζωή του Κέρουακ ήταν το έργο του Κέρουακ

Ωστόσο η ελπίδα του Λόουενταϊλ είναι μέσα από αυτή τη συνεχή προσπάθεια αποκάλυψή του Κέρουακ να αναζωογονηθεί το ενδιαφέρον για ένα λογοτεχνικό είδωλο του 20ού αιώνα που διεκδικεί και κερδίζει νέους αναγνώστες.

Από τις επιστολές μπορούμε πλέον να τον δούμε μέσα από ένα επικαιροποιημένο πρίσμα, ένα παράδειγμα μη τοξικής αρρενωπότητας από έναν απερίσκεπτο μεταπολεμικό καουμπόι. Οι επιστολές αποδεικνύουν ότι ήταν ρομαντικός και, τελικά, συντηρητικός.

«Οι άνθρωποι έχουν μια τραχιά ιδέα για τον Κέρουακ, αλλά αυτή η macho εικόνα δεν είναι τόσο ακριβής», λέει ο Λόουενταϊλ. «Είχε μια τεράστια ανοιχτή καρδιά» και, «σε ένα ορισμένο επίπεδο, ήταν πολύ ευγενικός για τον κόσμο στον οποίο βρισκόταν».

Η έκθεση Running Through Heaven: Visions of Jack Kerouac φιλοξενείται στο The Grolier Club της Νέας Υόρκης μέχρι τις 16 Μαΐου.