ΕΕ: Εξετάζεται η αξιοποίηση του ESM για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας

Ένα ευρωπαϊκό ταμείο κρίσης, ύψους πάνω από 430 δισεκατομμύρια ευρώ, θα μπορούσε να δανείσει χρήματα σε χώρες-μέλη της ΕΕ για άμυνα, δήλωσε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, (ESM) Πιερ Γκραμένια στο Reuters.

Ο διευθύνων σύμβουλος του ESM, είπε ότι τώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση αγωνίζεται να ενισχύσει τον στρατό της, ο Μηχανισμός θα μπορούσε να δώσει πιστωτικές γραμμές για την άμυνα.

Επίσης, είπε, δεν θα απαιτήσει αυστηρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις σε αντάλλαγμα, εν μέρει για να διαλύσει οποιοδήποτε στίγμα που μπορεί να προκύψει από το αίτημα για χρήματα από το ταμείο έκτακτης ανάγκης της ευρωζώνης. «Σε αυτές τις εποχές γεωπολιτικής αναταραχής, που έχουν προκαλέσει υψηλότερες δαπάνες, κόστος άμυνας για όλες τις χώρες, πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως τις δυνατότητες του ESM», δήλωσε.

Ο Πιερ Γκραμένια επισήμανε τη χρήση πιστωτικών γραμμών για την άμυνα για χώρες με καλή οικονομική υγεία, αλλά των οποίων οι προϋπολογισμοί είναι πιεσμένοι, ιδίως τα μικρότερα κράτη της ευρωζώνης.

«Έχουμε τα μέσα», είπε. «Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να αξιοποιήσουμε πλήρως τις δυνατότητες», πρόσθεσε επισημαίνοντας την αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ.

«Είναι προφανές ότι η σχέση μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών γίνεται όλο και πιο ανώμαλη», είπε.

Αναπροσανατολισμός του Ταμείου

Αυτή η οικονομική στήριξη για την άμυνα έχει και συμβολική σημασία. Ουσιαστικά αναπροσανατολίζεται ο ρόλος του Ταμείο που συστάθηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους της ευρωζώνης για να αποτρέψει την κατάρρευση των εθνικών οικονομιών, των τραπεζών και να ενισχύσει το νόμισμα.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, τα σχόλια του του επικεφαλής του ESM υποδηλώνουν την προθυμία να χρησιμοποιηθεί το τεράστιο ευρωπαϊκό αποθεματικό για την ενίσχυση των χωρών της ευρωζώνης, ιδίως των μικρότερων χωρών της Βαλτικής που συνορεύουν με τη Ρωσία. Ωστόσο, τα δάνεια πρέπει πρώτα να εγκριθούν από τα κράτη της ευρωζώνης που υποστηρίζουν τον ESM.

Καθώς δάνεια από τον ESM μπορούν να λάβουν μόνο χώρες της ευρωζώνης, θα πρέπει να υπάρξει κάποια ρύθμιση για αυτές που είναι εκτός ευρώ. Όπως η Πολωνία.

Χρειάζεται έγκριση των κρατών-μελών

Επίσης, στον κανονισμό του ESM, αναφορικά με την αποστολή του, δεν υπάρχει ρητή αναφορά στην άμυνα. Για να υπάρξει αυτός ο αναπροσανατολισμός, θα απαιτηθεί η έγκριση των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικά ουδέτερων χωρών όπως η Αυστρία, η Κύπρος, η Μάλτα ή η Ιρλανδία.

Οι προσπάθειες της Ευρώπης να ενισχύσει την άμυνά της, που αρχικά είχαν επικεντρωθεί στη Ρωσία, έγιναν περισσότερο επείγουσες εξαιτίας της Γροιλανδίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, διεκδικεί να προσαρτήσει το νησί που εδαφικά ανήκει στην επικράτεια της Δανίας και έχει απειλήσει με δασμούς τις χώρες που θα τον εμποδίσουν να το κάνει.

Ο ESM συστάθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους για να δανείζει σε χώρες όπως η Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει καταστεί σε μεγάλο βαθμό περιττός. Ο Πιερ Γκραμένια είπε ότι ο ESM «είναι ένα από τα μέσα μας», αναφερόμενος στη χρήση των λεγόμενων προληπτικών πιστωτικών γραμμών για την άμυνα. «Είναι διαθέσιμο. Πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά τις δυνατότητες αυτού του μέσου».

Και πρόσθεσε ότι θα πρέπει να υπάρξουν εγγυήσεις ότι τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για αμυντικές δαπάνες. «Ο στόχος εδώ είναι να αποφευχθεί ο συνδυασμός αυτού του είδους του εργαλείου με την αναδιάρθρωση της οικονομίας».

«Γραμμή υποστήριξης άμυνας»

Νωρίτερα, ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, Ενρίκο Λέτα, είχε προτείνει μια «γραμμή υποστήριξης άμυνας». Δηλαδή κάθε χώρα να μπορεί να δανείζεται έως και 2% του ΑΕΠ της, με χαμηλά επιτόκια, για την άμυνα.

Από την Covid-19 στα όπλα

Η πρόταση του Γκραμένια αντικατοπτρίζει ένα πρόγραμμα υποστήριξης κρίσης του ESM αξίας έως και 240 δισεκατομμυρίων ευρώ που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID. Το ταμείο είχε στόχο να βοηθήσει τις χώρες να δαπανήσουν για την υγειονομική περίθαλψη. Αλλά τελικά παρέμεινε αχρησιμοποίητο.

Τα κράτη της Βαλτικής, η Λιθουανία, η Εσθονία και η Λετονία, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την πρόταση Γκραμένια. Έχουν σχεδόν τετραπλασιάσει τις δαπάνες για την άμυνα από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία σε περίπου 5% του οικονομικού τους προϊόντος. Κυρίως δανείζονται να καλύψουν τις ανάγκες.

Έχουν δανειστεί δισεκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα δανείων SAFE της ΕΕ για αμυντικά έργα. Στο πλαίσιο αυτού, η ΕΕ δανείζεται από κοινού χρήματα από την αγορά για να τα δανείσει με κόστος στις κυβερνήσεις της ΕΕ για άμυνα. Η υποστήριξη του ESM θα λειτουργούσε με παρόμοιο τρόπο.