Ένας ακόμη διανοητής του 5ου αιώνα π.Χ. που επεξεργάστηκε στοιχεία της ιωνικής φυσικής φιλοσοφίας ήταν ο Διογένης, που καταγόταν από την Απολλωνία της Κρήτης ή της Φρυγίας.
Και αυτός παραδέχεται καθ’ ολοκληρίαν τις απόψεις των Μιλησίων για μιαν ενιαία αρχική ύλη.
Ο Διογένης, συνεχίζοντας τη διδασκαλία του Αναξιμένη, πρεσβεύει ότι η βασική ύλη είναι κυρίως ο αέρας.
Παράλληλα, όμως, κληρονομεί και καλλιεργεί την αντίληψη του Αναξαγόρα ότι στη διαμόρφωση και τη διατήρηση του κόσμου επενεργεί μια πνευματική δύναμη.
Ο ίδιος πιστεύει ότι τα φαινόμενα που παρουσιάζονται στον κόσμο, όπως οι εποχές του έτους, η μέρα και η νύχτα, ο άνεμος και το ηλιακό φως, βρίσκονται κάτω από το νόμο.
Όμως, για να είναι σε θέση να ορίζει και να επιτηρεί κάποιος τα φαινόμενα αυτά, χρειάζεται μια πνευματική δύναμη, η νόησις, που ο Διογένης την ταυτίζει με τον αέρα.
Έτσι, η κατά τον Διογένη αρχική ύλη αποκτά ύψιστη πνευματική σοβαρότητα, ονομάζεται θεός και εξυμνείται με τρόπο που ανακαλεί στη μνήμη μας τον Νουν του Αναξαγόρα.
Η σπουδαιότητα του Διογένη ως φιλοσόφου έγκειται στην τελεολογική σύλληψη του κόσμου: το θεϊκό πνεύμα που κυβερνά τον κόσμο φανερώνεται με την πληρότητα της τάξης που επιτυγχάνεται κατ’ αυτόν τον τρόπο.
Ο Διογένης, που κατά πάσαν πιθανότητα έζησε και δίδαξε επί μακρόν στην Αθήνα, έγινε γνωστός όχι μόνο για τις φιλοσοφικές θεωρίες του αλλά και για τις μελέτες του επί ιατρικών ζητημάτων.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, εξώφυλλο γαλλικής έκδοσης του 1956 (συγγραφέας: Jean Zafiropulo, εκδόσεις: Les Belles Lettres, Collection d’Études Anciennes).
Ο Γιάννης Καλαβριανός περιγράφει τις ταραγμένες ημέρες της ζωής των πέντε ηρώων, που θα άλλαζαν μια για πάντα την ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας τρόμου.
Σύνταξη
WIDGET ΡΟΗΣ ΕΙΔΗΣΕΩΝΗ ροή ειδήσεων του in.gr στο site σας
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 22.03.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/marek-piwnicki-vOGENinKryI-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442