Ομιλία του Χόρχε Σεμπρούν στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών

38

Για την Ευρώπη και τη δημοκρατία μίλησε τη Δευτέρα το απόγευμα στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών ο Ισπανός συγγραφέας Χόρχε Σεμπρούν, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου βιβλίου του «Αντίο φως της νιότης» στην Ελλάδα από τις εκδόσεις «Εξάντας».

Ο λόγος του πολιτικός με ιστορικές αναφορές επικεντρώθηκε στον αιώνα που μόλις τελείωσε. Τα τελευταία εκατό χρόνια, σύμφωνα με τον Ισπανό συγγραφέα, σημαδεύτηκαν από μια δημοκρατία συχνά αδύναμη και θύμα τόσο του ναζισμού και του σταλινισμού, όσο και ενός τραχύ αντιαμερικανισμού που εξέθρεψαν εξίσου η Δεξιά και η Αριστερά.

Οι ρίζες της Ευρώπης και η πνευματική της φυσιογνωμία καθορίστηκαν και από το ελληνικό κριτικό πνεύμα, τόνισε ο Χ. Σεμπρούν αποτίοντας φόρο τιμής σε τρεις Έλληνες διανοητές, τον Κώστα Αξελό, τον Κορνήλιο Καστοριάδη και τον Κώστα Παπαϊωάννου.

Τα όσα είπε τη Δευτέρα ο Ισπανός συγγραφέας, που ζει στο Παρίσι, βασίζονταν στην ομιλία ενός εβραίου διανοούμενου και καθηγητή, του Χούσερλ, στη Βιέννη το 1935, ο οποίος συνελήφθη και εκτοπίστηκε από τους ναζί. Στα δύο κείμενα αναγνώρισε ιστορικές αναλογίες και πολιτικές αντιστοιχίες, καθώς «πάντα, και τότε και τώρα, το ζητούμενο παραμένει η δημοκρατία, μια δημοκρατία που στηρίζεται στην υπερεθνικότητα και όχι στη γειτνίαση βάσει των εμπορικών συμφερόντων, σε μιαν Ευρώπη, όπου θα πρέπει να επανεφεύρουμε την ελευθερία και την κριτική».

Η πολυτάραχη ζωή του απεικονίζει τις κορυφαίες στιγμές του 20ού αιώνα. Εξόριστος στη Γαλλία από τα νιάτα του, παραμονές του Β Παγκοσμίου Πολέμου, «ηττημένος» μαζί με την Αριστερά στον ισπανικό εμφύλιο, κρατούμενος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπούχενβαλντ, μέλος του ισπανικού Κομμουνιστικού Κόμματος – μέχρι τη διαγραφή του το 1964-, σεναριογράφος πολιτικών ταινιών, όπως το «Ζ» ή το «Ο Πόλεμος Τελείωσε» του Αλέν Ρενέ, για πολλά χρόνια γράφει, γιατί δεν μπορεί να διανοηθεί τη ζωή χωρίς τη γραφή.

Ο Χόρχε Σεμπρούν διετέλεσε και υπουργός Πολιτισμού στην κυβέρνηση Γκονζάλες από το 1988 έως το 1992. Χθες, όμως, σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι τώρα πια διερωτάται εάν χρειάζεται ένα υπουργείο Πολιτισμού. Ο πολιτισμός και η κουλτούρα είναι υπόθεση της κοινωνίας, αποφαίνεται, και όχι των πολιτικών. Όσο για τη δημοκρατία, δηλώνει ότι πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε για αυτόν τον καινούργιο κόσμο που έχει προκύψει μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου.

«Δεν έχουμε σκεφτεί αρκετά τι σημαίνει η κατάργηση του διπολισμού και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Δεν γνωρίζουμε τώρα πια ποιος είναι ο αντίπαλος, άρα δεν ελέγχουμε την κατάσταση. Κανείς δεν ελέγχει τον κόσμο αυτό και το χτύπημα στη Νέα Υόρκη δεν είναι παρά η τρανή απόδειξη του μίσους για τη δημοκρατία. Ο νέος αγώνας είναι η μάχη για τη δημοκρατία, για περισσότερη καθαρότητα, για περισσότερο φως» επισήμανε ο Ισπανός συγγραφέας.

Όσο για τον τίτλο του βιβλίου του «Αντίο φως της νιότης», που είναι στίχος του Μποντλέρ, απαντά ότι δεν σημαίνει τίποτε, «δεν είναι ένας αποχαιρετισμός, γιατί ζω κάθε μέρα σαν να είναι η πρώτη».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ