Les Miserables – Κριτική

Μπορεί ένα κλασικό, λογοτεχνικό έργο να γίνει ένα σύγχρονο μιούζικαλ με μεγάλη απήχηση στο κοινό; Η απάντηση είναι θετική και ως παράδειγμα παρουσιάζουμε τους «Άθλιους» του Βίκτορα Ουγκό, που στη μουσικο-θεατρική διασκευή τους κατάφεραν να γνωρίσουν τεράστια επιτυχία. Το έργο πέτυχε να γίνει αυτό που αποκαλούμε «smash hit»!
Εξάλλου, ο ίδιος ο Alfred Hitchcock είχε πει για το βιβλίο του Ουγκό ότι έχει μεγάλες δυνατότητες να γίνει ένα υπέροχο μιούζικαλ, όπως και τελικά έγινε.
Ποιο είναι λοιπόν το μυστικό της επιτυχίας των «Αθλίων»; Αφενός η μουσική, ο συνδυασμός ποπ και οπερικών στοιχείων, αφετέρου το ίδιο το έργο του Ουγκό, που διαπνέεται από βαθιά ανθρώπινα ιδανικά, μεγαλόπνοες ιδέες, αλλά και συμβολισμούς, αν και όχι τόσο εμφανείς. Οι χαρακτήρες είναι πανανθρώπινοι, παγκόσμιοι, με τα πάθη, τις αγωνίες, τα λάθη και τις επιδιώξεις τους. Τα ίδια τα πρόσωπα είναι σύμβολα. Αρχής γενομένης με τον Αγιάννη, τον άνθρωπο που το μίσος φωλιάζει μέσα του από την κατάφωρη αδικία και τη σκληρότητα που γνώρισε από την κοινωνία. Οδηγήθηκε στα κάτεργα, επειδή έκλεψε ένα καρβέλι ψωμί. Αυτός ο διαβρωμένος άνθρωπος συγκλονίζεται και αλλάζει κοσμοθεωρία, όταν ένας ιερέας τον αντιμετωπίζει ως άνθρωπο και τον εξαγνίζει από τις αμαρτίες του παρελθόντος. Ο Ιαβέρης εκφράζει το παλιό καθεστώς, αυτό του αυταρχισμού και της αδικίας. Δεν έχει ευαισθησίες και ικανοποιείται βλέποντας τον ανθρώπινο πόνο. Η Φαντίνα είναι μια γυναίκα που έχασε τον προορισμό της. Οι »Άθλιοι» είναι ένα έργο ταυτισμένο με την εποχή του, με διαχρονικά όμως μηνύματα που αντέχουν σθεναρά στο χρόνο, ακριβώς επειδή ο συγγραφέας είχε κοινωνικές ευαισθησίες και ουδέποτε παρέλειπε να ασκεί δριμεία κριτική στην πολιτική εξουσία, που ήταν υπεύθυνη για την εξαθλίωση και την αδικία που υφίσταντο οι λαϊκές μάζες. Για τους λόγους αυτούς, η εκδοτική επιτυχία των »Αθλίων» ήταν τόσο μεγάλη, ώστε δίκαια πέρασαν στο πάνθεον των κλασικών βιβλίων. Ας δούμε όμως πώς αυτό το κλασικό βιβλίο έγινε ένα «κλασικό» μιούζικαλ.
Όλα ξεκίνησαν το 1972 στο Broadway, όπου ο Alain Boublil παρακολούθησε μια παράσταση του Jesus Christ Superstar. Αυτή η παράσταση στάθηκε σταθμός στην καλλιτεχνική του πορεία. Μαζί με το συνεργάτη και φίλο του Claude Michel Schonberg αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις και την αγάπη τους για την όπερα και τα δημοφιλή ποπ τραγούδια, που θα μπορούσαν να εκφραστούν έξοχα στο είδος του μιούζικαλ. Η πρώτη τους δημιουργία ήταν το «La Revolution Francaise». Το επόμενο θέμα με το οποίο καταπιάστηκαν ήταν το Les Miserables. Πράγματι, το έργο παρουσιάστηκε το 1980 στο Παρίσι και η επιτυχία ήταν μεγάλη. Εκεί το είδε και ο Cameron Mackintosh, ο οποίος το εισήγαγε στο Royal Shakespeare Company. Το μιούζικαλ ανέβηκε στο Barbican, στο Λονδίνο, στις 8 Οκτωβρίου 1985 και στη συνέχεια πήρε το δρόμο για το West End, όπου παίζεται από τότε συνέχεια μέχρι τις μέρες μας. Βέβαια, οι κριτικές στην αρχή δεν ήταν ενθαρρυντικές. Το κοινό όμως είχε πάρει την απόφασή του και είχε τιμήσει το νέο μιούζικαλ, δικαιώνοντας τα χρόνια δουλειάς και τις πολύμηνες πρόβες των συντελεστών.
Η βιντεοσκόπηση και η μεταφορά των »Αθλίων» σε DVD μάς δίνουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε μια μοναδική παράσταση, όπου πρωταγωνιστούν οι καλύτεροι ερμηνευτές του έργου από όλο τον κόσμο. Είναι το λεγόμενο »dream cast», που συγκροτήθηκε με αφορμή την επέτειο των δέκα χρόνων από το ανέβασμά του στο Λονδίνο. Αυτή η μοναδική παράσταση που δόθηκε για μία βραδιά στο Royal Albert Hall, ήταν ημι-σκηνοθετημένη-κοντσερτάντε. Παρά το γεγονός αυτό, ο θεατής αποζημιώνεται, καθώς το Royal Albert Hall αποτελεί από μόνο του ένα χώρο εντυπωσιακό, αλλά και επειδή το συγκεκριμένο cast επιβεβαιώνει τη φήμη του ως ιδανικού. Ο Colm Wilkinson ως Αγιάννης έχει αφήσει ιστορία στο ρόλο, είναι ένας θρύλος του μουσικού θεάτρου και έχει λάβει μέρος στις δύο από τις τρεις ηχογραφήσεις του έργου. Το ίδιο και ο Philip Quast ως Ιαβέρης. Από πλευράς ερμηνειών στο σύνολό της, αυτή είναι η καλύτερη εκτέλεση και κυκλοφορεί και σε CD. Εκτός των δύο πρωταγωνιστών, του Wilkinson και του Quast, που μονοπωλούν το ενδιαφέρον, και οι υπόλοιποι ερμηνευτές αφήνουν εξαιρετικές εντυπώσεις. Η Ruthie Henshall σημειώνει μια εξαιρετική παρουσία στο σύντομο αλλά ουσιαστικό ρόλο της Φαντίνα.
Η εκτέλεση που κυκλοφορεί σε DVD και που έχουμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στον οικιακό μας κινηματογράφο, αποτελεί μια δυνατή, καλλιτεχνική πρόταση. Αν είστε λάτρεις του μιούζικαλ, δεν πρέπει να το χάσετε. Αν επιπλέον θέλετε περαιτέρω εξερευνήσεις, δεν έχετε παρά να πραγματοποιήσετε μια επίσκεψη στον επίσημο δικτυακό τόπο των »Αθλίων» στη διεύθυνση http://lesmis.pegasusnet.com/. Εκεί θα βρείτε πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία για το έργο (υπόθεση, φωτογραφίες, ήχους). Επίσης έχετε τη δυνατότητα να δείτε και τις ημερομηνίες των παραστάσεων σε Βρετανία, ΗΠΑ και Νέα Ζηλανδία, αν αποφασίσετε να πραγματοποιήσετε ένα ταξίδι και να δείτε τους »Άθλιους» ζωντανά στη σκηνή.
Καλή ηχοθέαση λοιπόν, εντός και εκτός Ελλάδας.