Πέρασμα στην Ανατολική Λιβύη ζητάει το κονβόι για τη Γάζα – μέλος της αποστολής από Ελλάδα μιλάει στο in

Εν αναμονή και στη μέση των διαπραγματεύσεων για το ασφαλές πέρασμα μέσα από τη διχασμένη Λιβύη βρίσκεται το Global Sumud Convoy που επιχειρεί να συνδράμει τη Λωρίδα της Γάζας με ανθρωπιστική βοήθεια.

Το κονβόι που βρίσκεται εδώ και μέρες κατασκηνωμένο στην πόλη αποτελεί παράλληλη πρωτοβουλία με το Global Sumud Flotilla, τον ανθρωπιστικό στόλο με προορισμό τη Γάζα που αναχαιτίστηκε από τις ισραηλινές δυνάμεις, τα πληρώματά των σκαφών συνελήφθησαν και αυτή τη στιγμή κρατούνται στο ισραηλινό Ασντόντ.

Τις τελευταίες ώρες μάλιστα, έχουν δοθεί στη δημοσιότητα βίντεο βασανισμού των κρατούμενων ακτιβιστών από τον ίδιο τον λογαριασμό του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, με τη συμμετοχή και τις επευφημίες του ίδιου.

Από τις σχετικές πρωτοβουλίες, το κονβόι ως μοναδικό μέσο πίεσης για το πέρασμα ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.

Αν και αποτελεί διάδοχο του αντίστοιχου περσινού κονβόι που είχε επιχειρήσει να διασχίσει τη Βόρεια Αφρική και να συνενωθεί με την πρωτοβουλία March to Gaza στην Αίγυπτο, προκειμένου να πραγματοποιήσουν πορεία μέσα από την έρημο του Σινά για να σπάσουν τον ισραηλινό αποκλεισμό της Γάζας, φέτος επιχειρείται μια διαφορετική προσέγγιση.

Συγκεκριμένα, όπως εξηγεί μιλώντας στο in το Άλκι Παπασταθόπουλος που βρίσκεται στη Λιβύη και συμμετέχει στο εγχείρημα, αυτή τη φορά επιλέχθηκε ένα πιο συμπαγές σχήμα 250 περίπου ανθρώπων, εν αντιθέσει με τους 1000 και πλέον που έλαβαν μέρος πέρυσι. Αυτοί δεν προέρχονται από τις χώρες του Μαγκρέμπ και μόνο, αλλά πρόκειται για μια διεθνή πρωτοβουλία, με πρόσωπα από 25 περίπου χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Ταυτόχρονα, η ταυτότητα των συμμετεχόντων είναι διαφορετική. Ενώ πέρυσι οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως πολίτες, φέτος η πλειοψηφία τους προέρχεται από εξειδικευμένα επαγγέλματα τα οποία θα τεθούν στην υπηρεσία των αναγκών της ρημαγμένης Γάζας: από επαγγελματίες υγείας και μηχανικούς, μέχρι ψυχολόγους και κτηνιάτρους.

Κατ’ αντιστοιχία, η ανθρωπιστική βοήθεια που μεταφέρεται φέτος έχει ουσιαστικό χαρακτήρα και όχι τον συμβολικό που είχε η περσινή απόπειρα που επιχειρούσε κυρίως να σπάσει τον αποκλεισμό που είχε επιβάλλει το Ισραήλ. Το φετινό κονβόι μεταφέρει τόνους ειδών πρώτης ανάγκης, ενώ συνοδεύεται και από είκοσι κινητά σπίτια και δέκα ασθενοφόρα.

Οι συμμετέχοντες έχουν μεριμνήσει προκειμένου το κονβόι να πληροί όλες τις προϋποθέσεις αναγνώρισης ως ανθρωπιστική βοήθεια, πράγμα που ελπίζουν ότι θα επιτρέψει να παρακαμφθούν οι διάφορες πιθανές δικαιολογίες που μπορεί να προβάλλουν οι αρχές για την παρεμπόδιση της έλευσή τους.

Μία ακόμη καθοριστική διαφορά με το περσινό κομβόι αφορά και την ίδια την προετοιμασία της δράσης. Ενώ πέρυσι αποτελούσε μία πρωτοβουλία μάλλον βιαστική και αυθόρμητη, φέτος οι προετοιμασίες και οι διαπραγματεύσεις με τις αρχές της Δυτικής και Ανατολικής Λιβύης, αλλά και της Αιγύπτου έχουν ξεκινήσει από τον Ιανουάριο, προκειμένου το πέρασμα της ανθρωπιστικής βοήθειας να γίνει σε συνεννόηση με τους αρμόδιους.

Ηγεμών εξ Ανατολικής Λιβύης

Αυτή η εκτενής προετοιμασία δεν έχει αφήσει το εγχείρημα χωρίς προκλήσεις, ιδίως από τη στιγμή που το κονβόι έχει να διασχίσει μία διχασμένη χώρα, οι διαφορετικές κυβερνήσεις της οποίας δεν φαίνονται να τηρούν ενιαία στάση. Ενώ οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν σε θετικό κλίμα απ’ όλες τις πλευρές και με τη συνδρομή της Ερυθράς Ημισελήνου, η κυβέρνηση Χάφταρ στην Ανατολική Λιβύη άλλαξε την προηγούμενη εβδομάδα την στάση της και ανακοίνωσε ότι θα επιτρέψει το πέρασμα μόνο σε όσους φέρουν λιβυκό διαβατήριο.

Καταλύτης γι’ αυτή την αλλαγή στάσης θεωρεί το Άλκι Παπασταθόπουλος ότι ήταν μια καμπάνια συκοφάντησης του κονβόι με βίντεο και εικόνες που τα μέλη της αποστολής καταγγέλουν ως πλαστά και τα οποία διαχύθηκαν τις τελευταίες ημέρες στα ΜΜΕ της Λιβύης, αλλά και των υπολοίπων χωρών του Μαγκρέμπ.

Η ξαφνική αυτή αλλαγή στάσης από την Ανατολική Λιβύη, έχει αφήσει το κονβόι σταθμευμένο εννιά περίπου χιλιόμετρα από την πόλη Σύρτη, σε σημείο που αποτελεί ουδέτερο έδαφος ανάμεσα στη Δυτική και Ανατολική Λιβύη.

Μάλιστα, τα ξημερώματα της Δευτέρας, η Ερυθρά Ημισέληνος μετέφερε στο κονβόι τη θέση της κυβέρνησης Χάφταρ, η οποία με διάταγμα απαγόρευσε την έλευση οριζόντια και καθολικά από τη Δυτική στην Ανατολική χώρα, όχι μόνο για τα μέλη του κονβόι, αλλά για όλους. Το μόνο που δέχεται είναι να παραδοθεί η ανθρωπιστική βοήθεια στις ανατολικολιβυκές αρχές και αυτές με τη σειρά τους να τα μεταφέρουν στη Ράφα – χωρίς καμία εγγύηση ότι από εκεί θα φτάσουν στη Γάζα, σύμφωνα με το μέλος της αποστολής.

«Εδώ και κάποιες μέρες, η κυβέρνηση της Ανατολικής Λιβύης έχει παρατάξει τον στρατό μπροστά στα σύνορα», λέει το Άλκι Παπασταθόπουλος στο in, «το οποίο δείχνει μία καθόλου φιλική διάθεση προς το αμιγώς ανθρωπιστικό και άμαχο κονβόι».

Η μόνη εξασφάλιση που φαίνεται να έχουν οι συμμετέχοντες αυτή τη στιγμή απέναντι στον φόβο πιθανών επιθέσεων από παραστρατιωτικές ομάδες, είναι η παρουσία των αρχών της Δυτικής Λιβύης στο σημείο που έχει κατασκηνώσει το κονβόι. Στην προσπάθεια αποσυμπίεσης της κατάστασης, σχεδιάζεται να καταρτιστεί μία επιτροπή με μέλη από 8-9 χώρες η οποία θα κινηθεί προς τα σύνορα με δύο οχήματα και δύο ασθενοφόρα, προκειμένου να παραδώσει στις αρχές μία επιστολή με την οποία θα ζητά την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

«Αυτό που θα ήθελα να προσθέσω και θα ήθελα να ακουστεί, είναι ότι αυτό που κάνει η Ανατολική Λιβύη αυτή τη στιγμή παραβιάζει τις Συμβάσεις της Γενεύης που προβλέπουν ασφαλές πέρασμα για την ανθρωπιστική βοήθεια», τονίζει το Άλκι Παπασταθόπουλος.

«Η Αποστολή κρατάει το ηθικό της, αλλά πλέον έχουμε ξεκινήσει το rationing φαγητού και νερού. Δεν ξέρω πόσο μπορούμε να αντέξουμε υπό αυτές τις συνθήκες».

Από το σινεμά στις φυλακές

Το Άλκι Παπασταθόπουλος ασχολείται με το σινεμά. Έχει λάβει υποτροφίες από θεσμούς όπως το Sundance Institute και το Artworks, ενώ ταινίες του έχουν συμμετάσχει και βραβευτεί σε πλήθος κινηματογραφικών φεστιβάλ του εξωτερικού. Η τελευταία εξ αυτών, το Honeymoon, απέσπασε μάλιστα το βραβείο καλύτερης LBGTQ+ ταινίας μικρού μήκους στο Palm Springs ShortFest του 2024.

Συμμετέχει στην πρωτοβουλία Filmmakers 4 Palestine, μαζί με άλλους επαγγελματίες του σινεμά στην Ελλάδα, όπως η Φαίδρα Βόκαλη που επέβαινε στο πλοίο του Global Sumud Flotilla και αυτή τη στιγμή έχει συλληφθεί από τον ισραηλινό στρατό. Η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου, της οποίας έχει διατελέσει γενική διευθύντρια, ζήτησε την άμεση απελευθέρωση της ίδιας και όλων των μελών της αποστολής.

Στο ερώτημα για τη συνολική στάση του χώρου των τεχνών απέναντι στη φρίκη που έχει υποστεί η Γάζα, το Άλκι Παπασταθόπουλος δηλώνει περήφανο για τη συμμετοχή του στο Filmmakers 4 Palestine και δηλώνει ότι αν δεν είχε οργανωθεί σε αυτή την ομάδα, δεν θα είχε πάρει την απόφαση να συμμετέχει στο κονβόι.

«Η δουλειά που έχουμε κάνει μεταξύ μας και η συντροφικότητα που υπάρχει σε αυτή την ομάδα, μου έδωσε τη δυνάμη να είμαι εδώ, ο μόνος Έλληνας συμμετέχων στη χερσαία αποστολή. Είμαστε μια ομάδα δέκα ατόμων, εκ των οποίων τα δύο άτομα αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε αποστολές. Ένα στα πέντε μιας ομάδας να είναι σε ανθρωπιστικές αποστολές που ενέχουν τέτοιο κίνδυνο, νομίζω ότι λέει πολλά γι’ αυτή.

»Όσον αφορά τον κόσμο της τέχνης και του σινεμά, εμένα με θλίβει αρκετά η μη-έμπρακτη συμμετοχή αυτών των ανθρώπων στο παλαιστινιακό κίνημα. Αυτή τη στιγμή γίνεται το μεγαλύτερο φεστιβάλ του κόσμου, το Φεστιβάλ του Καννών και παρόλο που χαίρομαι φυσικά για τους συνεργάτες μου που γιορτάζουν τις ταινίες τους εκεί, ταυτόχρονα μου φαίνεται παράλογο ότι αυτά τα δύο πράγματα συνυπάρχουν. Οι φίλοι και οι συνεργάτες τους είναι– έχουν απαχθεί από το Ισραήλ και ταυτόχρονα οι Κάννες συνεχίζουν να συμβαίνουν σαν να μην συμβαίνει τίποτα».

»Μιλάμε για δύο παράλληλες πραγματικότητες στις οποίες οι άνθρωποι νομίζω ότι μπαίνουν κυρίως γιατί δεν μπορούν να διαχειριστούν το τι σημαίνει μια γενοκτονία. Δεν νομίζω ότι έχουν κακή πρόθεση. Απλά νομίζω ότι επιλέγουν να κλείνουν τα αυτιά τους και τα μάτια τους απέναντι σε κάτι το οποίο είναι τόσο σκληρό που δεν μπορούν να το διαχειριστούν. Δεν μπορώ να κρύψω ότι αυτό με θλίβει».

»Και όλα αυτά δεν τα λέω ηθικολογικά. Έχω υπάρξει κι εγώ πολλές φορές στην ανάγκη να κάνω shut off για να συνεχίσω να μπορώ να δουλεύω, για να συνεχίσω να αιτούμαι χρηματοδοτήσεις, για να συνεχίσω να μπορώ να πηγαίνω σε φεστιβάλ και να υποστηρίζω την ταινία μου. Αυτές οι δύο πραγματικότητες υπάρχουν δυστυχώς παράλληλα και μας αναγκάζει ο καπιταλισμός να υπάρχουν δυστυχώς παράλληλα. Ταυτόχρονα το σινεμά είναι ένα πολιτικό πράγμα, ακόμα και αν νομίζεις ότι δεν κάνεις πολιτικές ταινίες.»

»Οπότε, θεωρώ ότι το λιγότερο που μπορείς να κάνεις, το absolute minimum είναι να αναγνωρίζεις ότι ενώ εσύ έχεις το προνόμιο να βρίσκεσαι σε ένα φεστιβάλ και να γιορτάζεις την επιτυχία της ταινίας σου, συνεχίζει να πραγματοποιείται μια γενοκτονία. Το να υπάρχεις εκεί χωρίς να μιλάς καν γι’ αυτό με τρομάζει σε σχέση με το πώς και πόσο η τέχνη έχει αποκοπεί από την πραγματικότητά μας.»

»Δηλαδή αν η τέχνη που κάνουμε αφορά έναν κόσμο ο οποίος δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητά μας, αυτό με αγχώνει σε σχέση με το μέλλον.»

Φωτογραφίες: Άλκι Παπασταθόπουλος