Η Βρετανία ζει ένα déjà vu – Η κυβέρνηση των Εργατικών μετατρέπεται σε κυβέρνηση των Τόρις

Ντέιβιντ Κάμερον, Τερέζα Μέι, Μπόρις Τζόνσον, Λιζ Τρας και Ρίσι Σούνακ. Πέντε Συντηρητικοί πρωθυπουργοί σε 14 χρόνια στη Βρετανία και μια πολιτική κρίση που φαινόταν να μην τελειώνει. Τώρα, με την κρίση στην κυβέρνηση των Εργατικών, είναι πολλά αυτά που θυμίζουν την κατάσταση στη χώρα, τα χρόνια μετά το Brexit και την οικονομική παράλυση.

Αλλά και την ουσιαστική ακυβερνησία, τη φαγωμάρα, την τραγική διαχείριση της πανδημίας και τα «κορονο-πάρτι» του Μπόρις Τζόνσον. Όλα αυτά τα αίτια που οδήγησαν τους Βρετανούς πριν από περίπου δύο χρόνια να δώσουν σαρωτική εκλογική νίκη στους Εργατικούς.

Και ο Κιρ Στάρμερ έγινε πρωθυπουργός. Πιθανόν και εξαιτίας της απόγνωσης των Βρετανών έπειτα από 14 χρόνια διακυβέρνησης των Τόρις.

Λονδίνο, Βρετανία / REUTERS/Hannah McKay

Ήταν το αντίθετο από τους Συντηρητικούς

Σύμφωνα με την ανάλυση του Economist, ο Κιρ Στάρμερ εξελέγη γιατί παρουσίασε τον εαυτό του ως το αντίθετο από το προηγούμενο. Τη χαοτική ανικανότητα. Δεν ήταν κάτι σπουδαίο, αλλά δεν ήταν οι Συντηρητικοί. Ή μήπως όχι;

Ωστόσο, η κυβέρνηση των Εργατικών υπό τον Κιρ Στάρμερ φαίνεται ότι τελικά είναι. Και το κόμμα του μεταμορφώνεται σε αυτό που κάποτε αποδοκίμαζε.

Οι Συντηρητικοί βουλευτές, απογοητευμένοι από την κυβέρνησή τους, απέρριπταν τον ένα πρωθυπουργό μετά τον άλλο. Το 2022, άλλαξαν τρεις σε δύο μήνες. Από τους πέντε πρωθυπουργούς τους από το 2010, μόνο ο Κάμερον άντεξε περισσότερο από τρία χρόνια. Κανείς δεν έκανε ολόκληρη θητεία, παρά το γεγονός ότι κέρδιζαν τις εκλογές.

100 βουλευτές

Και τώρα, η κυβέρνηση των Εργατικών, με λιγότερα από δύο χρόνια στην εξουσία, μετατρέπεται σε ότι είχε καταγελάσει και επιτιμήσει.

Σχεδόν 100 βουλευτές έχουν ζητήσει την παραίτηση του Στάρμερ. Και οι αντίπαλοί του μέσα στο κόμμα, κατά τον Economist, αν αργούν να κινηθούν είναι από έλλειψη στρατηγικής και δειλίας. Έτσι, ο Στάρμερ παραμένει επικεφαλής στην κυβέρνηση των Εργατικών. Για την ώρα.

Και παρά το γεγονός ότι αυτή η κατάσταση δεν κάνει καλό στη χώρα –σε καμία δεν θα έκανε- φαίνεται ότι το κομματικό συμφέρον προηγείται. Και πως το Εργατικό Κόμμα υιοθέτησε τον «εγωισμό» των Τόρις.

Από τον Κάμερον στον Στάρμερ

Όταν ο Συντηρητικός Ντέιβιντ Κάμερον ξεκίνησε το δημοψήφισμα για το Brexit, δεν το έκανε γιατί ήταν καλό για τη Βρετανία. Ο ίδιος είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής στην ΕΕ. Το έκανε γιατί ήθελε να κατευνάσει τους αντάρτες βουλευτές και να προστατεύσει τη δεξιά πλευρά του. Τότε ήταν που άρχισε να φυλλορροεί προς τα ακροδεξιά και τον Νάιτζελ Φάρατζ. Αργότερα, οι Συντηρητικοί έκαναν τον Μπόρις Τζόνσον αρχηγό. Παρ’ όλο που γνώριζαν ότι δεν ήταν σε θέση να αναλάβει τη θέση. Αλλά θεωρούσαν ότι θα βοηθούσε να κερδίσουν τις εκλογές. Τότε, ο Κιρ Στάρμερ, επικεφαλής της αντιπολίτευσης χαρακτήρισε αυτή την τακτική «πρώτα το κόμμα, δεύτερη η χώρα».

Ο Κιρ Στάρμερ στο βρετανικό Κοινοβούλιο / REUTERS/Toby Melville/Pool

Έτσι, οι ασθένειες των Συντηρητικών κόλλησαν στους Εργατικούς. Στο Εργατικό Κόμμα, τα ζητήματα του κράτους αντιμετωπίζονται πλέον εξ ολοκλήρου μέσα από το πρίσμα του κόμματος. Η κυβέρνηση των Εργατικών λειτουργεί με την εξής λογική: Γιατί να μην επανενταχθούμε στην ΕΕ για να ενισχύσουμε τις πιθανότητές μας να ανακαταλάβουμε το δημοτικό συμβούλιο του Λάμπεθ; Θα καθησύχαζε μια ρήξη με τον Ντόναλντ Τραμπ τους διστακτικούς ψηφοφόρους στο Γκόρτον και το Ντέντον; Πώς θα έβλεπαν τα μέλη, ας πούμε, τον Γουές Στρίτινγκ ως ηγέτη;

Εκλογή πρωθυπουργού από τη… βάση

Οι Συντηρητικοί έφεραν την επαναστατική για τη Βρετανία εκλογή του πρωθυπουργού από τα μέλη του κόμματος. Και ο πρωθυπουργός γινόταν αυτοδικαίως και πρόεδρος. Εκλογικό σώμα ήταν εκείνοι που πλήρωσαν 25 λίρες για την εγγραφή στο κόμμα.

Στους Εργατικούς υπάρχει μια διαφορά. Η ένταξη στο κομματικό εκλογικό σώμα κοστίζει πιο ακριβά: 74 λίρες.

Αυτό που δεν διαφέρει είναι η εσωστρέφεια. Ότι ακριβώς συνέβη με τους Συντηρητικούς. Και, σημειώνει ο Economist, τα προβλήματα της χώρας και οι ικανότητες των υποψηφίων έρχονται σε δεύτερη μοίρα. Ο ηγέτης πρέπει να μπορεί να επηρεάσει τα μέλη του κόμματος –συνταξιούχους δημοσίους υπαλλήλους, συνδικαλιστές κ.λπ.

Και ταυτόχρονα μικρές διαφορές μεταξύ φατριών γίνονται ιδεολογικά σχίσματα.

«Κουτσός» πρωθυπουργούς

Το πραξικόπημα κατά του Κιρ Στάρμερ μπορεί να αποτύχει. Και να παραμείνει επικεφαλής στην κυβέρνηση των Εργατικών. Αλλά στην ουσία της η εξουσία του έχει καταλυθεί. Θα θυμίζει τους… κουτσούς πρωθυπουργούς στα χρόνια διακυβέρνησης των Συντηρητικών.

Μόνο η Λιζ Τρας έφυγε πριν προλάβει να αναλάβει. Η Τερέζα Μέι κυβέρνησε –χωρίς ουσιαστικά να κυβερνά- τρία χρόνια. Και ο Μπόρις Τζόνσον επί έξι μήνες έτρεχε στο Κοινοβούλιο για να αποτρέψει προτάσεις μομφής εναντίον του. Το κόστος όλων αυτών ήταν τεράστιο.

Ο Μπόρις Τζόνσον / REUTERS/Henry Nicholls

Ο ίδιος ο Κιρ Στάρμερ, στα χρόνια των Συντηρητικών, είχε χαρακτηρίσει αυτή την κατάσταση «κολλώδη γύψο». Και τώρα φαίνεται ότι βρίσκεται και ο ίδιος σε αυτήν τη θέση. Έργο δεν παράγεται, τα προβλήματα σέρνονται. Η κυβέρνηση των Εργατικών έχει μια βεντέτα να λύσει.

Και είναι βεντέτα. Πίσω από την αγριότητα των δηλώσεων εναντίον του Στάρμερ, δεν κρύβονται τα κίνητρα. Και στη Βρετανία το ακροδεξιό, λαϊκίστικο Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ καλπάζει. Κέρδη έχει και το αριστερό Πράσινο Κόμμα.

Είναι όλοι ίδιοι;

Τα γεγονότα όπως εκτυλίσσονται δίνουν επιχειρήματα σε όσους χαρακτηρίζουν Εργατικούς και Συντηρητικοίς «Ενιαίο Κόμμα». Κάτι στη λογική του «όλοι ίδιοι είναι». Στην πολιτική μάλλον δεν είναι. Αλλά είναι στη συμπεριφορά.

Ντάουνινγκ Στριτ, Νο 10 / REUTERS/Hannah McKay

Ο Κιρ Στάρμερ κάποτε εξέφραζε απογοήτευση για το χάος της διακυβέρνησης των Συντηρητικών. Σήμερα κυβερνά με τρόπο που ισχυριζόταν ότι απεχθάνεται.

Το μάθημα είναι ότι οι κυβερνήσεις που κάνουν το αντίθετο από αυτό που υποσχέθηκαν τιμωρούνται. Οι Συντηρητικοί το έμαθαν αυτό το 2024. Είχαν υποσχεθεί χαμηλή φορολογία και μείωση της μετανάστευσης. Έκαναν το αντίθετο.

Και η κυβέρνηση των Εργατικών έχει υποσχεθεί κυρίως σταθερότητα. Αλλά απέτυχε.