Καισαριανή: Το σύνορο του κόσμου – Ντοκιμαντέρ του in

Πότε ανασταίνονται οι ήρωες;

Μπορούν να εμφανιστούν ξανά και να μας διδάξουν όσα τόσο επίμονα προσπάθησαν να μας κάνουν να ξεχάσουμε;

Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή

Οι 200 πατριώτες κομμουνιστές που εκτελέστηκαν από τους Ναζί, την Πρωτομαγιά του 1944, ως αντίποινα για την εκτέλεση του Υποστράτηγου της Ναζιστικής Γερμανίας, Φραντς Κρεχ και της συνοδείας του, στις 27 Απριλίου της ίδιας χρονιάς στους Μολάους, Λακωνίας, στην Καισαριανή, επέστρεψαν 82 χρόνια μετά την εκτέλεση τους και αποφάσισαν να πουν οι ίδιοι την ιστορία τους, όπως ακριβώς την έζησαν και τη σφράγισαν με το αίμα τους.

Δείχνοντας τα πρόσωπα τους και δίνοντας σάρκα σε μία από τις μαζικότερες εκτελέσεις των Ναζί.

Πρόσωπα που ακόμα και οι δικοί τους άνθρωποι, τα παιδιά τους, για να θυμηθούν πρέπει να ανατρέξουν σε παλιές φωτογραφίες…

Στο ντοκιμαντέρ του in, μιλούν συγγενείς των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 και λένε την ιστορία, όπως την έζησαν οι οικογένειες των 200 της Καισαριανής, με αφορμή και την φωτογραφική συλλογή, Χέρμαν Χόιερ, μέλους των ναζιστικών στρατευμάτων, η οποία αποκτήθηκε πρόσφατα από το Υπουργείο Πολιτισμού και δείχνει την πορεία τους προς το θάνατο.

Ο Χρήστος Ζάγκας

Ο Χρήστος Ζάγκας ήταν ένας από τους 200 εκτελεσθέντες στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944. Γεννημένος το 1905 στην Άρτα, μέλος της ΟΚΝΕ, από 18 χρονών, αποποιήθηκε την πατρική περιουσία και διώχθηκε για τη δράση του.

Φυλακίστηκε στην Ακροναυπλία, ως συλληφθείς για τις ιδέες του κατά της δικτατορίας του Μεταξά και μεταφέρθηκε στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Ήταν ένας από τους ανθρώπους που κατάφεραν να αποδράσουν, ωστόσο τον συνέλαβαν και τελικά εκτελέστηκε την 1η Μαΐου 1944.

Στο in μίλησαν η κόρη του αδερφού του, Αγλαΐα – Μαργαρίτα Ζάγκα και η κόρη της, Αθηνά Ζύμαρη.

Στο ερώτημα αν η οικογένεια προσπάθησε ποτέ να τον πείσει να υπογράψει δήλωση αποκήρυξης του κομμουνισμού ώστε να αφεθεί ελεύθερος, η Αγλαΐα – Μαργαρίτα Ζάγκα απαντά: «τέτοια ντροπή να τον πείσουν να υπογράψει; Ποτέ!»

Η Αθηνά Ζύμαρη στην αφήγηση της σημειώνει και τις διώξεις που υπέστησαν και άλλα μέλη της οικογένειας, για τις ιδέες τους, όπως η θεία της Ειρήνη Τσακίρη, στο μετεμφυλιακό κράτος, η οποία όπως λέει ήταν δις εις θάνατο καταδικασμένη και τελικά «κατέκτησε την ελευθερία της το 1974».

Όπως επισημαίνει η Αγλαΐα Μαργαρίτα Ζάγκα, για τις οικογένειες των 200 η Πρωτομαγιά «ήταν μέρα πένθους. Ποτέ δεν μπήκε σπίτι μας λουλούδι ή στεφάνι, εκείνη τη μέρα».

Για την Αθηνά Ζύμαρη δε, οι φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής, από τη μέρα της εκτέλεσης, ήρθαν σε μία «αναγκαία στιγμή αφύπνισης» για την κοινωνία και σημειώνει ότι στέλνουν ένα μήνυμα σε όλους να «ακολουθήσουμε το παράδειγμα τους, με όποιο τρόπο μπορεί ο καθένας».

Αναφερόμενη δε στην απόδραση του θείου της και άλλων κρατουμένων, από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, σημειώνει πως το Χαϊδάρι ήταν μία «αποθήκη ανθρώπων προς εκτέλεση».

Ο Δημήτρης Κυριακούδης

Ο Δημήτρης Κυριακούδης, εκτελεσθείς επίσης την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή, γεννήθηκε στο Σιτοχώρι Σερρών το 1909. Έγινε μέλος του ΚΚΕ και συνελήφθη το 1937 από το μεταξικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Πρώτα εξορίστηκε στη Φολέγανδρο, μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία, από εκεί στη Λάρισα και κατέληξε στο Χαϊδάρι το 1943, μέχρι και την εκτέλεση του.

Μιλώντας στο in, ο εγγονός του, Δημήτρης Κυριακούδης, που φέρει ακριβώς το όνομα του, σημειώνει ότι ο παππούς του συνελήφθη από το καθεστώς ως ένας από τους πιο επικίνδυνους κομμουνιστές. Στην ερώτηση αν έπρεπε να είχε υπογράψει δήλωση μετανοίας, είναι κατηγορηματικός, αφού όπως λέει η γιαγιά του, η γιαγιά Θανάσω, όταν την ρωτούσαν απαντούσε «ασφαλώς έτσι έπρεπε να γίνουν τα πράγματα και αν ξαναγινόντουσαν πάλι με τον ίδιο τρόπο θα έπρεπε να γίνουν».

Σημειώνει δε ότι ο πατέρας του, όπως και ο θείος του δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν τον παππού του, αφού ο θείος του γεννήθηκε το 1934 και ο πατέρας του το 1939, δύο χρόνια μετά τη σύλληψη του Δημήτρη Κυριακούδη, στη μοναδική άδεια πού πήρε και επισκέφθηκε το χωριό.

Ωστόσο μέσω της γιαγιάς του «ήταν σαν ένα πνεύμα που αιωρούνταν πάνω από το σπίτι μας και καθοδηγούσε τις ζωές μας στην σωστή πλευρά της ιστορίας», όπως λέει ο εγγονός του.

Ενώ δεν παραλείπει να σημειώσει τις συνέπειες που είχαν οι οικογένειες των αγωνιστών της αντίστασης και όχι μόνο των 200 της Καισαριανής με τη λευκή τρομοκρατία του μετεμφυλιακού κράτους, αλλά και το δράμα να βλέπουν τους ταγματασφαλίτες και τους συνεργάτες των γερμανών να κυβερνούν την Ελλάδα.

Ο Κώστας Ρουσόπουλος

Ο Κώστας Ρουσόπουλος γεννήθηκε το 1901 στο Ροδολίβο Σερρών. Υποψήφιος βουλευτής Σερρών στις εκλογές του 1933 με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών. Εξορίστηκε πρώτη φορά το 1934 στη Σίκινο και στη συνέχεια το 1936 με τη Δικτατορία του Μεταξά, όταν συνελήφθη όλο το κοινοτικό συμβούλιο του Ροδολίβου.

Μιλώντας στο in η κόρη του ανιψιού του, Κώστα Ρουσόπουλου, Κυριακή Γκουτζιά και ο γιος της Δημήτρης Ζιώγας αναφέρονται ιδιαίτερα στην ταυτότητα του ως κομμουνιστή, σημειώνοντας πως «αυτή η λέξη είναι δύναμη».

Διηγούμενοι τη σύλληψη του το 1936 και τη στάση του στο θέμα της υπογραφής δήλωσης μετανοίας, σημειώνουν ότι όντας «δέκα μέρες παντρεμένος, υπάρχει επιστολή στη γυναίκα του, που της έλεγε, μην με περιμένεις, αυτή τη ζωή επιλέγω εγώ να ζήσω, εγώ δεν υπογράφω».

Η Κυριακή Γκουτζιά μάλιστα αναφερόμενη στη στάση της οικογένειας του Κώστα Ρουσόπουλου, λέει πως ο πατέρας της έλεγε πως «εγώ αν έγινα κομμουνιστής, ήταν γιατί ήταν ο θείος μου».

Ο Κώστας Ρουσόπουλος δεν ήταν σε αυτούς που θα εκτελούνταν την Πρωτομαγιά του 1944, αλλά όπως διηγείται η Κυριακή Γκουτζιά πήρε τη θέση άλλου, ενός συγκρατούμενου του από την Κοζάνη, λέγοντας του, «εσύ Γιώργο έχεις οικογένεια, εγώ έχω μια μάνα και μια αδερφή».

Με αποτέλεσμα να γραφτεί αρχικά Ρουσόπουλος Γιώργος στους εκτελεσθέντες. Την αλήθεια όπως λέει η κόρη του ανιψιού του, η οικογένεια την έμαθε πολύ αργότερα, όταν ο άνθρωπος που σώθηκε λόγω της θυσίας του, είπε «εγώ ζω και αιτία είναι αυτός που πήρε τη θέση μου».

Δημήτρης Γόντικας

Ο Δημήτρης Γόντικας, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, μιλώντας στο in με αφορμή την εμφάνιση των συγκεκριμένων φωτογραφιών, θεωρεί πως οι φωτογραφίες ανησυχούν το σύστημα και στέλνει το δικό του μήνυμα στους νέους και σε όσους συγκλονίζονται από αυτές τις φωτογραφίες «να σκεφτούν, να πάρουν τη θέση τους. Να βρεθούν στη θέση αυτών των διακοσίων ηρώων. Τι θα έκαναν; Είναι ένα δίλημμα αρκετά σκληρό. Εμείς οι κομμουνιστές έχουμε απαντήσει σ’ αυτό. Και το έχουμε απαντήσει έμπρακτα».

Ενώ τονίζει πως «οι 200 συμβάλλουν στο να καταρρίπτεται και να χρεοκοπεί όλη αυτή η ανιστόρητη και βρώμικη θεωρία που ταυτίζει τον φασισμό με τον κομμουνισμό. Που ξεσκεπάζει την πατριδοκαπηλία και αποδεικνύει ποιος πραγματικά είναι πατριώτης και αγωνιστής».

Θανάσης Παφίλης

Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΚΚΕ, Θανάσης Παφίλης, μιλώντας στο in για τους 200 της Καισαριανής δηλώνει για όσους προσπαθούν να αποκρύψουν την πολιτική τους ταυτότητα, πως «προσπαθούν να τους βάλουν να υπογράψουν μία νέα δήλωση μετανοίας. Και αυτό είναι αισχρό».

Υπενθυμίζει δε ότι δεν ήταν όλοι στην αντίσταση, δεν αντιτάχθηκαν όλοι στους Γερμανούς και σημειώνει ότι αρκετοί ήταν εκείνοι που συνεργάστηκαν με τους ναζί.

Για τον Θανάση Παφίλη δε η παρούσα πολιτική κατάσταση θυμίζει έντονα την εποχή του Μεσοπολέμου, αλλά όπως λέει ακόμα και αν οι λαοί υπομένουν στο τέλος ξεσηκώνονται.