Καμπανάκι στη Meta: Τα «έξυπνα» γυαλιά με αναγνώριση προσώπου μπορεί να γίνουν όπλο για κακοποιητές

Η συζήτηση για τα όρια της τεχνολογίας επιτήρησης φουντώνει ξανά, αυτή τη φορά με φόντο τα «έξυπνα» γυαλιά της Meta. Περισσότερες από 70 οργανώσεις από τον χώρο των πολιτικών ελευθεριών, της προστασίας θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων, των ΛΟΑΤΚΙ+ κοινοτήτων, της εργασίας και της υπεράσπισης μεταναστών, προειδοποιούν ότι μια νέα λειτουργία αναγνώρισης προσώπου θα μπορούσε να δώσει σε stalkers, κακοποιητές αλλά και ομοσπονδιακές αρχές τη δυνατότητα να ταυτοποιούν αθόρυβα αγνώστους στον δημόσιο χώρο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το λεγόμενο «Name Tag», μια λειτουργία που —σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας— εξετάζεται για τα smart glasses Ray-Ban και Oakley που αναπτύσσονται σε συνεργασία με τη EssilorLuxottica.

Πίεση από δεκάδες οργανώσεις

Μεταξύ των οργανώσεων που υπογράφουν είναι η ACLU, το Electronic Privacy Information Center, το Fight for the Future, το Access Now και το Leadership Conference on Civil and Human Rights, μαζί με δεκάδες ακόμη φορείς από τον χώρο των δικαιωμάτων— από τη National Organization for Women και τη New York State Coalition Against Domestic Violence μέχρι την UltraViolet, τη Library Freedom Project και την Old Dykes Against Billionaire Tech Bros.

Σε επιστολή προς τον διευθύνοντα σύμβουλο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ζητούν ξεκάθαρα να εγκαταλειφθεί το σχέδιο πριν κυκλοφορήσει, υποστηρίζοντας ότι η αναγνώριση προσώπου σε «αθόρυβα» καταναλωτικά προϊόντα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τεχνικές βελτιώσεις ή επιλογές opt-out.

Όπως τονίζουν, οι πολίτες δεν έχουν κανέναν ουσιαστικό τρόπο να δώσουν συγκατάθεση στο να αναγνωρίζονται όταν κινούνται σε δημόσιους χώρους.

Πώς θα λειτουργεί το «Name Tag»

Τη λειτουργία αποκάλυψαν τον Φεβρουάριο οι The New York Times. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, θα βασίζεται στον AI assistant των γυαλιών και θα επιτρέπει στον χρήστη να αντλεί πληροφορίες για πρόσωπα που βρίσκονται στο οπτικό του πεδίο.

Οι μηχανικοί της Meta φέρεται να εξετάζουν δύο εκδοχές:

• μία που θα αναγνωρίζει μόνο άτομα με τα οποία υπάρχει ήδη σύνδεση σε πλατφόρμα της εταιρείας
• και μία ευρύτερη, που θα μπορεί να ταυτοποιεί οποιονδήποτε διαθέτει δημόσιο προφίλ σε υπηρεσίες όπως το Instagram

Κατηγορίες για «εκμετάλλευση του πολιτικού κλίματος»

Την αντίδραση ενίσχυσαν εσωτερικά έγγραφα της Meta από τον Μάιο του 2025, τα οποία —σύμφωνα με τους επικριτές— δείχνουν ότι η εταιρεία σκεφτόταν να προχωρήσει στο λανσάρισμα «σε μια δυναμική πολιτική περίοδο», εκτιμώντας ότι οι οργανώσεις που θα αντιδρούσαν θα είχαν την προσοχή τους αλλού.

Ο συνασπισμός χαρακτηρίζει αυτή τη στρατηγική «αποκρουστική» και κατηγορεί την εταιρεία ότι εκμεταλλεύεται την άνοδο του αυταρχισμού και τη στάση της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο κράτος δικαίου.

Αιτήματα για διαφάνεια και έρευνα

Οι οργανώσεις ζητούν επίσης από τη Meta:

• να αποκαλύψει αν τα wearables της έχουν χρησιμοποιηθεί σε υποθέσεις stalking, παρενόχλησης ή ενδοοικογενειακής βίας
• να δημοσιοποιήσει τυχόν επαφές με ομοσπονδιακές υπηρεσίες, όπως η ICE και η Customs and Border Protection
• να δεσμευτεί ότι θα συνεργάζεται με ανεξάρτητους ειδικούς και την κοινωνία των πολιτών πριν ενσωματώσει βιομετρική αναγνώριση σε καταναλωτικές συσκευές

«Οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να κινούνται χωρίς τον φόβο ότι κάποιος τους ταυτοποιεί σιωπηλά και συνδέει την ταυτότητά τους με δεδομένα για τη ζωή τους — από τις συνήθειες και τις σχέσεις μέχρι την υγεία τους», σημειώνεται χαρακτηριστικά, σύμφωνα με το Wired.

Παρέμβαση και προς τις αρχές

Το Electronic Privacy Information Center έχει ήδη απευθυνθεί από τον Φεβρουάριο στην Federal Trade Commission και σε πολιτειακές αρχές, ζητώντας να διερευνηθεί και να μπλοκαριστεί η λειτουργία.

Όπως προειδοποιεί, η αναγνώριση προσώπου σε πραγματικό χρόνο θα εντείνει τους «ήδη σοβαρούς και πιθανώς παράνομους» κινδύνους ιδιωτικότητας των υφιστάμενων Ray-Ban Meta, τα οποία μπορούν να καταγράφουν διακριτικά τους γύρω τους, με μοναδική ένδειξη ένα μικρό φωτάκι που μπορεί εύκολα να καλυφθεί.

Σύμφωνα με την οργάνωση, τέτοιες δυνατότητες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ταυτοποιήσεις σε διαδηλώσεις, χώρους λατρείας, ομάδες υποστήριξης ή ιατρικές δομές, «καταστρέφοντας την έννοια της ιδιωτικότητας και της ανωνυμίας στον δημόσιο χώρο».

Η απάντηση της Meta

Εκπρόσωπος της Meta δήλωσε ότι η εταιρεία δεν διαθέτει σήμερα τέτοιο προϊόν, τονίζοντας: «Οι ανταγωνιστές μας προσφέρουν αυτή τη μορφή αναγνώρισης προσώπου, εμείς όχι». Πρόσθεσε πάντως ότι αν ποτέ κυκλοφορήσει, θα γίνει με «πολύ προσεκτική προσέγγιση».

Το παρελθόν και οι δικαστικές πιέσεις

Η Meta έχει βρεθεί ξανά στο στόχαστρο για ζητήματα αναγνώρισης προσώπου. Το 2021 κατήργησε το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης στο Facebook και διέγραψε τα σχετικά δεδομένα άνω του ενός δισεκατομμυρίου χρηστών, κάνοντας λόγο για στροφή μακριά από «μαζική ταυτοποίηση».

Η κίνηση αυτή ακολούθησε χρόνια δικαστικών μαχών: η εταιρεία έχει καταβάλει περίπου 2 δισ. δολάρια για υποθέσεις βιομετρικών δεδομένων σε Ιλινόι και Τέξας, ενώ το 2019 πλήρωσε πρόστιμο 5 δισ. δολαρίων στην FTC — το μεγαλύτερο στην ιστορία της αρχής τότε.

Παράλληλα, οι νομικές πιέσεις εντείνονται: τον Μάρτιο, σώμα ενόρκων στο Λος Άντζελες έκρινε τη Meta και τη Google υπεύθυνες για τον σχεδιασμό των Instagram και YouTube, επιδικάζοντας αποζημίωση 6 εκατ. δολαρίων σε υπόθεση εθισμού στα social media. Επιπλέον, το Ανώτατο Δικαστήριο της Μασαχουσέτης έκρινε πρόσφατα ότι η Section 230 δεν προστατεύει τη Meta από αγωγή που αφορά τον εθιστικό σχεδιασμό του Instagram.

*Mε πληροφορίες από: Wired