Γιατί δεν διαβάζω δημοσκοπήσεις

Οι δημοσκοπήσεις είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για να μπορείς να βλέπεις αν τα πνεύματα είναι οξυμένα ή όχι στην κοινωνία, ένα «πιεσόμετρο» ειδικά σε δύσκολες περιόδους. Είναι ακόμη, οφείλουμε να το παραδεχτούμε, και ένας τρόπος ώστε να καταγράφεται η διάθεση των πολιτών σε μια δεδομένη στιγμή και αυτό να το λαμβάνουν υπόψη οι κυβερνώντες. Είναι, τέλος, ένας τρόπος ώστε τα κόμματα να καταλαβαίνουν πώς τα αντιμετωπίζουν και τι προσδοκούν από αυτά οι πολίτες και όπου χρειάζεται να αναπροσαρμόζουν τις πολιτικές, τον λόγο και τις αιχμές τους.

Όμως, εγώ, αυτή την περίοδο δεν διαβάζω δημοσκοπήσεις. Ή τουλάχιστον δεν τις διαβάζω όπως θα τις διάβαζα κάποιες άλλες εποχές. Δεν σταθμίζω με τον ίδιο τρόπο τα ευρήματα κυρίως για την πρόθεση και εκτίμηση ψήφου, χωρίς να υποτιμώ κάποια άλλα ποιοτικά συμπεράσματά τους.

Και ο λόγος είναι πολύ απλός και προφανής. Επιμένω ότι το τοπίο που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις αυτή τη στιγμή είναι μια «μαγική εικόνα». Ζητούν την «πρόθεση ψήφου» για κόμματα που είναι πιθανό να μην υπάρχουν ως επιλογή των εκλογέων στις εκλογές και καταγράφουν, ξεχωριστά, τη δυνητική επιρροή κομμάτων που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί και τα οποία σπάνια μετρούν σε αντιπαραβολή με τα ήδη υπάρχοντα (πράγμα που σημαίνει για παράδειγμα ότι δεν βλέπουμε από πού θα έπαιρναν δυνητικά ψηφοφόρους τα νέα κόμματα και πώς θα διαμορφωνόταν ο τελικός συσχετισμός).

Σε όλα αυτά ας προσθέσουμε και μια ακόμη παράμετρο. Είμαστε σε ένα σημείο καμπής σε σχέση με την πραγματική κατάσταση της χώρας. Η σημερινή εικόνα οικονομικής «ανάπτυξης» στην οποία μάλιστα έχει επενδύσει ιδιαίτερα η κυβέρνηση δεν θα κρατήσει για πολύ. Όχι μόνο γιατί το Ταμείο Ανάκαμψης τελειώνει, αλλά και γιατί ήδη ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών των καυσίμων που απειλεί να οδηγήσει σε μια συνολικότερη αύξηση του κόστους ζωής και του πληθωρισμού.

Επιπλέον, η εικόνα «στιβαρού χεριού στο τιμόνι» που προσπαθεί να προβάλει η κυβέρνηση σε σχέση με τον χειρισμό των εξελίξεων σχετικά με τον πόλεμο και στην οποία  επίσης έχει επενδύσει ιδιαίτερα τις τελευταίες μέρες– και που υποτίθεται ότι αποτυπώνεται στην αύξηση της συσπείρωσης της Νέας Δημοκρατίας στις δημοσκοπήσεις – δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι θα διατηρηθεί όταν αρχίσουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες του πολέμου. Ιδίως εάν σκεφτούμε ότι μιλάμε για έναν πόλεμο στον οποίο η χώρα μας κινδυνεύει να βρεθεί μπλεγμένη, ακριβώς επειδή αυτή η κυβέρνηση δεν προσπάθησε να θέσει σαφείς «κόκκινες γραμμές» στους συμμάχους μας. Για να μην αναφερθώ στις πολύ επικίνδυνες σκέψεις για εκκίνηση διαδικασίας ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ.

Ευρύτερα, πολύ φοβάμαι ότι αυτή η κυβέρνηση θα αποδειχτεί ότι δεν είχε ούτε τις αφετηρίες, ούτε το σχέδιο για να μπορέσει να διαχειριστεί τις τύχες της χώρας σε αυτές τις δύσκολες ώρες. Όπως φάνηκε και στην πανδημία – όπου η Ελλάδα είχε από τις χειρότερες επιδόσεις στην Ευρώπη – αυτή η κυβέρνηση δεν έχει ούτε την ικανότητα, ούτε τα στελέχη για να κινηθεί «σε ταραγμένες θάλασσες».

Όλα αυτά δείχνουν ότι το πραγματικό έδαφος πάνω στο οποίο διαμορφώνονται οι πολιτικές εξελίξεις αλλάζει ριζικά μπροστά στα μάτια μας. Αυτό σημαίνει ότι οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν στιγμιότυπα του παρελθόντος και όχι του μέλλοντος. Γιατί τα πράγματα αλλάζουν, ενίοτε ραγδαία.

Η κυβέρνηση προσπαθεί να καθυστερήσει -ή να κρύψει- αυτή την αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό, εκμεταλλευόμενη την επιρροή που έχει σε μεγάλο μέρος των ΜΜΕ, αξιοποιώντας τα προβλήματα της αντιπολίτευσης και το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί νέοι κομματικοί σχηματισμοί, και προσπαθώντας να περάσει το μήνυμα ότι ακόμη και εάν δεν είναι η καλύτερη επιλογή, σίγουρα είναι αυτή τη στιγμή η μόνη πραγματικά διαθέσιμη.

Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολίτες δεν αντιλαμβάνονται τα προβλήματα. Και την ακρίβεια σταθμίζουν που αναμένεται να αυξηθεί περισσότερο, και τα προβλήματα σε τομείς όπως η δημόσια παιδεία και υγεία υπογραμμίζουν, και την κρίση των θεσμών που αποκάλυψε σε όλο της το μεγαλείο η δίκη των υποκλοπών, που γκρέμισε την προσπάθεια συγκάλυψης που μεθόδευσε η κυβέρνηση, και τη διαφθορά σε σκάνδαλα όπως αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ ή της κατάρτισης, και τους κινδύνους από την εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο.

Και όταν έρθει η ώρα που θα τους προσφερθεί μια σοβαρή και συνεκτική προοδευτική εναλλακτική λύση, τότε η τωρινή «μαγική εικόνα» των δημοσκοπήσεων απλώς θα χαθεί.