Δευτέρα 09 Φεβρουαρίου 2026
weather-icon 21o
Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΑ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΑ’)

Στους πρώτους λόγους που έγραψε ο Ισοκράτης μετά την έναρξη λειτουργίας της σχολής του συγκαταλέγονται κατά πάσαν πιθανότητα ο «Βούσιρις» και η «Ελένη» («Ελένης εγκώμιον»)

Ένα εξόχως χαρακτηριστικό –και κατ’ επανάληψιν προβεβλημένο– απόσπασμα της όλης επιχειρηματολογίας που αναπτύσσει ο Ισοκράτης στον Πανηγυρικό του είναι το ακόλουθο: τοσούτον δ’ απολέλοιπεν η πόλις ημών περί το φρονείν και λέγειν τους άλλους ανθρώπους, ώσθ’ οι ταύτης μαθηταί των άλλων διδάσκαλοι γεγόνασιν, και το των Ελλήνων όνομα πεποίηκεν μηκέτι του γένους, αλλά της διανοίας δοκείν είναι, και μάλλον Έλληνας καλείσθαι τους της παιδεύσεως της ημετέρας ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας («Τόσο πολύ ξεπέρασε η πόλη μας όλους τους άλλους στην πνευματική ανάπτυξη και στην τέχνη του λόγου, ώστε οι δικοί της μαθητές έγιναν δάσκαλοι στους άλλους· το όνομα πάλι Έλληνες κατόρθωσε να μη συμβολίζει πια την καταγωγή, αλλά την καλλιέργεια του πνεύματος, και Έλληνες να ονομάζονται πιο πολύ όσοι δέχτηκαν τον τρόπο της δικιάς μας αγωγής και μόρφωσης παρά αυτοί που έχουν την ίδια με εμάς καταγωγή», μτφρ Στέλλα Μπαζάκου – Μαραγκουδάκη).

Στους πρώτους λόγους που έγραψε ο Ισοκράτης μετά την έναρξη λειτουργίας της σχολής του συγκαταλέγονται κατά πάσαν πιθανότητα ο Βούσιρις και η Ελένη (Ελένης εγκώμιον). Και οι δύο αυτοί λόγοι σχετίζονται άμεσα με τη σοφιστική παράδοση, την απορριπτική στάση του μεγάλου ρήτορα απέναντι στις θεωρίες των παλαιών σοφιστών.

Ειδικότερα, ο Βούσιρις συνίσταται σε μια επίθεση κατά του αθηναίου σοφιστή Πολυκράτη, ο οποίος είχε συγγράψει μια απολογία του αιγυπτίου Βουσίριδος και είχε δημοσιεύσει ένα λίβελο κατά του Σωκράτη και των υπερασπιστών του λίγο νωρίτερα, την πρώτη δεκαετία του 4ου αιώνα π.Χ.

Η Ελένη, από την άλλη, δίνει στον Ισοκράτη την ευκαιρία να εγκωμιάσει την ομορφιά ως δύναμη που νικά ακόμα και τους θεούς, αλλά και να στραφεί κατά των λεγόμενων Εριστικών, μεταξύ των οποίων συναριθμούνται μάλλον και ο Πλάτων και οι άλλοι Σωκρατικοί.

*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο «Βούσιρις» του Ισοκράτη (μτφρ Κ. Αραπόπουλος, εκδόσεις «Πάπυρος», 1975).

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Α’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Β’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Δ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ε’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΣΤ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ζ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Η’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Θ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ι’)

Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

in.gr | Ταυτότητα

Διαχειριστής - Διευθυντής: Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

Διευθύντρια Σύνταξης: Αργυρώ Τσατσούλη

Ιδιοκτησία - Δικαιούχος domain name: ALTER EGO MEDIA A.E.

Νόμιμος Εκπρόσωπος: Ιωάννης Βρέντζος

Έδρα - Γραφεία: Λεωφόρος Συγγρού αρ 340, Καλλιθέα, ΤΚ 17673

ΑΦΜ: 800745939, ΔΟΥ: ΚΕΦΟΔΕ ΑΤΤΙΚΗΣ

Ηλεκτρονική διεύθυνση Επικοινωνίας: in@alteregomedia.org, Τηλ. Επικοινωνίας: 2107547007

ΜΗΤ Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442

Δευτέρα 09 Φεβρουαρίου 2026
Απόρρητο