Οι συμμαχίες αλλάζουν αλλά η Ευρώπη παραμένει επικίνδυνα εξαρτημένη από τα αμερικανικά όπλα

Μετά την προφανή υποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την προσάρτηση της Γροιλανδίας στις 21 Ιανουαρίου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες φάνηκαν ανακουφισμένοι.

Ωστόσο, οι ρωγμές στις διατλαντικές σχέσεις έχουν ήδη γίνε. Ο κύβος ερρήφθη.

Η επανεκλογή του Τραμπ υπενθυμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης της Ουκρανίας.

Οι Ευρωπαίοι έχουν σημειώσει πρόοδο, αλλά η εξάρτησή τους από τα αμερικανικά όπλα παραμένει ισχυρή και η ανεξαρτησία της θα χρειαστεί χρόνια, ίσως και δεκαετίες.

Η στρατηγική αυτονομία δεν είναι κάτι που επιτυγχάνεται μέσα σε μια νύχτα, σύμφωνα με το The Economist.

Αύξηση αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη

Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον περασμένο Ιούνιο, τα ευρωπαϊκά κράτη και ο Καναδάς δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.

 Στην πράξη, το ποσοστό αυτό είναι σήμερα περίπου 3,5%, με το υπόλοιπο να διατίθεται σε συναφείς δαπάνες με πιο χαλαρό τρόπο.

Οι ευρωπαϊκές δαπάνες είναι ήδη 50% υψηλότερες σε ονομαστικούς όρους από ό,τι ήταν το 2022, και αναμένεται να φτάσουν τα 500–700 δισ. ευρώ ετησίως μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Περίπου το 30% αυτών των κονδυλίων θα διατεθεί για την αγορά νέων όπλων, προετοιμάζοντας την Ευρώπη για μεγαλύτερη στρατιωτική αυτονομία.

🇪🇺🇺🇸 Europe accelerates rearmament, but not yet ready for full autonomy from the US, – WSJ

To completely replace American weapons Europe will need about $ 1 trillion and this path to strategic autonomy will take years.

Dependence on America remains in critical areas: long-range… pic.twitter.com/fHoFKR1hbj

— MAKS 25 🇺🇦👀 (@Maks_NAFO_FELLA) January 25, 2026

Η στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία

Πέρυσι, οι ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν να αναλάβουν τον κύριο ρόλο στην στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας.

Μέσα από την πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ, γνωστή ως Κατάλογος Προτεραιοτήτων της Ουκρανίας (PURL), αγοράζουν αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία, αντί να τα λαμβάνουν δωρεάν από τις ΗΠΑ.

Μέχρι στιγμής, η Ευρώπη έχει δαπανήσει περίπου 4,3 δισ. ευρώ μέσω του PURL, με στόχο να συνεχίσει με ρυθμό περίπου 1 δισ. δολάρια το μήνα για το υπόλοιπο του έτους. Αυτή η δέσμευση αναδεικνύει την επιθυμία της Ευρώπης να στηρίξει την Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη στρατιωτική της αυτονομία.

Το μακροπρόθεσμο σχέδιο για την ευρωπαϊκή άμυνα

Η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ευρώπης ήταν να κατευνάσει τον Τραμπ, διατηρώντας την αμερικανική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ όσο το δυνατόν περισσότερο, ενώ προετοιμάζεται για πιθανή μερική αποχώρηση των ΗΠΑ. Υπολογίζεται ότι η Ευρώπη θα είχε τουλάχιστον πέντε έως δέκα χρόνια για να αναπαράγει μοναδικές αμερικανικές δυνατότητες όπως:

• Αερομεταφερόμενες και γεωχωρικές πληροφορίες
• Επιτήρηση και αναγνώριση (ISR)
• Διοίκηση και έλεγχο (C2)
• Στρατηγικές αερομεταφορές
• Μακροπρόθεσμες επιθετικές ικανότητες υψηλής ακρίβειας
• Υπερμεγέθης υπολογιστική ικανότητα cloud

Το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) εκτιμά ότι η αντικατάσταση αυτών των δυνατοτήτων θα κοστίσει 226–344 δισ. δολάρια μόνο για νέες πλατφόρμες οπλικών συστημάτων, και η διαδικασία θα διαρκέσει χρόνια.

Ο κίνδυνος της στρατιωτικής εξάρτησης

Ακόμη και αν υλοποιηθεί η ασαφής συμφωνία για την ασφάλεια της Αρκτικής, ο Τραμπ έχει δείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει τις απειλές του για να πετύχει στόχους.

Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αναστείλει το PURL, ισχυριζόμενος ότι η ίδια η Αμερική χρειάζεται τα όπλα που θέλουν να αγοράσουν οι Ευρωπαίοι.

Η αναστολή παραδόσεων αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot ή πυραύλων AIM που χρησιμοποιούν τα μαχητικά F-16 της Ουκρανίας θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες, ιδιαίτερα καθώς τα συστήματα αεράμυνας της Ουκρανίας ήδη εξαντλούνται από την αντιμετώπιση ρωσικών drones και πυραύλων.

Η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ υπερβαίνει την Ουκρανία.

Το Πεντάγωνο δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει την τελευταία αναθεώρηση του σχεδίου του για την ανάπτυξη δυνάμεων σε όλο τον κόσμο, γνωστό ως Global Posture Review.

Οι περισσότεροι αναλυτές αναμένουν ότι ο αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη θα μειωθεί, ίσως κατά περίπου 30.000.

Ωστόσο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο, ανακοινώνοντας την επιταχυνόμενη απόσυρση από το ΝΑΤΟ κρίσιμων αμερικανικών συστημάτων πληροφοριών και διοίκησης και ελέγχου.

Για να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην Ευρώπη, ο Τραμπ θα μπορούσε να στοχεύσει τις επιχειρήσεις των αμερικανικής κατασκευής μαχητικών αεροσκαφών F-35, τα οποία αποτελούν όλο και περισσότερο τη ραχοκοκαλιά των ευρωπαϊκών αεροπορικών δυνάμεων.

Τα ανταλλακτικά βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό στην Αμερική και, όπως τα smartphone, τα αεροσκάφη εξαρτώνται από συνεχείς αναβαθμίσεις λογισμικού.

Ένα ιδιαίτερο σημείο ευπάθειας, σύμφωνα με τον Ντάγκλας Μπάρι, εμπειρογνώμονα αεροπορικής ισχύος στο IISS, είναι το αρχείο δεδομένων αποστολής (MDF). Το MDF είναι σαν ένα ηλεκτρονικό εγχειρίδιο μάχης που χρειάζεται συχνή ενημέρωση, ειδικά αν το αεροσκάφος πετά σε περιβάλλον μάχης.

Η Βρετανία και η πυρηνική αποτροπή

Η Βρετανία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις εναλλαγές της διάθεσης του Τραμπ.

Η πυρηνική αποτρεπτική της δύναμη βασίζεται σε πυραύλους Trident D5 που εκτοξεύονται από υποβρύχια. Αν και χρησιμοποιούν βρετανικής κατασκευής κεφαλές, αυτοί οι πύραυλοι είναι μισθωμένοι από την Αμερική και προέρχονται από κοινό αποθετήριο στο Kings Bay της Γεωργίας.

Οι πυρηνικές δυνάμεις της Βρετανίας είναι λειτουργικά ανεξάρτητες, αλλά ειδικοί όπως ο Σερ Λόρενς Φρίντμαν, Βρετανός στρατηγικός αναλυτής, πιστεύουν ότι χωρίς την αμερικανική συνεργασία, η διατήρησή τους σε λειτουργία θα γίνει δύσκολη μέσα σε δύο ή τρία χρόνια.

Η στρατηγική σημασία της Ευρώπης και το ΝΑΤΟ

Ωστόσο, υπάρχουν καλοί λόγοι για τους οποίους ακόμη και ένας εκδικητικός κ. Τραμπ μπορεί να διστάσει να αποκόψει την Ευρώπη. Οι Ευρωπαίοι έχουν κάποια επιρροή.

«Χωρίς τις ευρωπαϊκές βάσεις και διοικήσεις, ο αμερικανικός στρατός θα μειωθεί και θα περιοριστεί στις μελλοντικές του επιχειρήσεις», επισημαίνει ο Σερ Λόρενς.

76,000 US troops are based in 20 European countries tonight.

At least 600-750 aircraft (F-35s/F-16s), Hundreds of helicopters, Black Hawks/Apaches, 100 B61-12 nuclear gravity bombs stored in Germany, Italy, Belgium, Netherlands

They don’t need to invade, you invited them. pic.twitter.com/TgNlS7x2bX

— Chay Bowes (@BowesChay) January 8, 2026

«Οι στρατηγοί και οι φιλικοί τους γερουσιαστές θα αντιταχθούν έντονα σε μια υπερβολικά δραστική αποχώρηση από το ΝΑΤΟ».

Η αποστρατιωτικοποίηση των ευρωπαϊκών F-35, έστω και προσωρινά, θα δημιουργούσε ένα καταστροφικό προηγούμενο που θα προκαλούσε μόνιμη ζημιά στις αμερικανικές εξαγωγές αμυντικού εξοπλισμού.

Επιπλέον, η αλυσίδα εφοδιασμού του F-35 είναι εξαιρετικά διεθνής.

Εν ολίγοις, αν και ο Τραμπ θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την εξάρτηση των Ευρωπαίων από τα αμερικανικά όπλα, αυτό θα είχε σημαντικές μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Ακόμη και η αναστολή του PURL θα στερούσε από τις αμερικανικές αμυντικές εταιρείες πολύτιμες πωλήσεις.

Από την πλευρά τους, οι Ευρωπαίοι που έχουν βαρεθεί να τους εκφοβίζουν θα πρέπει να σκεφτούν δύο φορές πριν εγκαταλείψουν πρόωρα το ΝΑΤΟ, κυρίως επειδή τα οφέλη μιας ενοποιημένης δομής διοίκησης είναι πραγματικά.

Σε μια έκτακτη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 22 Ιανουαρίου, ο Φρίντριχ Μερτς, καγκελάριος της Γερμανίας, επανέλαβε την προειδοποίησή του νωρίτερα την ίδια μέρα στο Νταβός ότι «πρέπει τουλάχιστον να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε το ΝΑΤΟ. Έχω επίσης την εντύπωση ότι πολλοί Αμερικανοί το βλέπουν με τον ίδιο τρόπο όπως εμείς. Δεν εγκαταλείπεις εύκολα αυτή τη διατλαντική συμμαχία»..