Το έθιμο της «ΚαλογεροΔευτέρας» ή «Καλογέρικα» στο Καλαμπάκι

Πρόκειται για Αποκριάτικο δρώμενο με έντονες Διονυσιακές καταβολές, κατά την τέλεση του οποίου οι κάτοικοι επιζητούσαν την ευγονία της γης. Πραγματοποιείται  κάθε χρόνο μια εβδομάδα πριν την Καθαρά Δευτέρα με πολύ κέφι και διάθεση για πειράγματα! Το πρωί της Δευτέρας στο Καλαμπάκι,  συγκεντρώνονταν 20 έως 30 παλικάρια ανύπαντρα και διάλεγαν μεταξύ τους ποιος από αυτούς θα είναι ο οποίος ο «καλόγερος». Στη συνέχεια τον έντυναν με προβιές και στη μέση του είχε περασμένα κουδούνια προβάτων. Το πρόσωπο του το έβαφε με στάχτη και στο κεφάλι φορούσε μια κουκούλα από δέρμα ζώου. Στα χέρια του κρατούσε δύο ξύλα, τα ντουκμάκια, απαραίτητα για τη « δράση» του καλόγερου!  Οι συνοδοί του ήταν ντυμένοι με τα ποτούρια, Θρακιώτικη ενδυμασία του Κρυονερίου.  Στην παρέα υπήρχε πάντα και ένας μεταμφιεσμένος σε τσιγγάνα. Η εύθυμη συντροφιά δημιουργώντας πολύ θόρυβο, περιφέρονταν σε όλα τα σπίτια του χωριού με τη συνοδεία μιας γκάιντας.   
Όταν έμπαιναν στην αυλή του σπιτιού, προκειμένου να δημιουργήσουν περισσότερη φασαρία, χτυπούσαν το κάρο που βρισκόταν εκεί με ξύλα που έφεραν στα χέρια τους.  Όταν έβγαινε ο νοικοκύρης του σπιτιού του έλεγαν πως το κάρο του θέλει διόρθωμα και τον «απειλούσαν»  πως για να μην του προξενήσουν μεγαλύτερη ζημιά, έπρεπε να τους πληρώσει ακριβά! Συγχρόνως, τον έσπρωχναν και τον περιέπαιζαν, προκειμένου να τους δώσει μεγαλύτερο «μπαξίσι». Οι νοικοκυραίοι τους έδιναν, συνήθως, χρήματα και αυγά . Παράλληλα, κερνούσαν τον καλόγερο και τη συντροφιά του διάφορους μεζέδες με τσίπουρο ή ούζο. 
Αφού περνούσαν από όλα τα σπίτια του χωριού, το απόγευμα κατέληγαν στην πλατεία, όπου συγκεντρώνονταν όλοι οι κάτοικοι προκειμένου να κάνουν το έθιμο της σποράς. Εκεί η συντροφιά του καλόγερου επέλεγε έναν κάτοικο του χωριού, τον καλύτερο νοικοκύρη, και τον έχριζε βασιλιά. Ταυτόχρονα, κατέφθανε ένα ξύλινο άροτρο στο οποίο οι μεταμφιεσμένοι έπαιρναν τη θέση των βοδιών και ο βασιλιάς  κρατώντας το αλέτρι κι ένα ξύλινο κοντάρι τους κέντριζε για να «οργώσουν»  τη γη.  
Με αυτό τον τρόπο έσερναν το αλέτρι στην πλατεία, κάνοντας τρεις περιφορές.  Μετά το εικονικό όργωμα, ο βασιλιάς έπαιρνε έναν τενεκέ με σιτάρι και καλαμπόκι  που είχε αναμειχθεί με στάχτη κι έσπερνε το υποτιθέμενο οργωμένο χωράφι-πετώντας  και στους παρευρισκόμενους-  ενώ όσοι  παρακολουθούσαν, έχοντας τα χέρια λερωμένα από τις μουτζούρες της σόμπας, λερώνονταν μεταξύ τους.  Κατά τη διάρκεια της σποράς ο βασιλιάς  φώναζε διάφορες τιμές για τα βασικά αγροτικά προϊόντα .  Οι τιμές ήταν, συνήθως  πολύ υψηλές για τη χρονιά,  εκτός από την «τιμή» της ερωτικής συνεύρεσης που ήταν σκανδαλωδώς χαμηλή!  Το τετράστιχο που σκαρφιζόταν, έχει ως εξής:

     Φέτος,  το καλαμπόκι  500 φράγκα
     Το σιτάρι                     300 φράγκα
     Το κριθάρι                   300 φράγκα,
     Φέτος,       τζάμπα    το      μ….!!!

Αμέσως μετά τη σπορά, έπαιρνε έναν τενεκέ με νερό για ποτίσει το ξερό χωράφι. Τότε και μόνον τότε, οι κάτοικοι που παρακολουθούσαν είχαν το δικαίωμα να βρέξουν το βασιλιά και τον καλόγερο με κουβάδες νερό που εμφανίζονταν από το πουθενά μες το πλήθος. Οι βρεγμένοι είχαν, αυτοδίκαια, το δικαίωμα να κυνηγήσουν και να χτυπήσουν με τις βέργες που κρατούσαν αυτούς που τους κατέβρεξαν.  Το δρώμενο τελείωνε με πειράγματα, κέφι και χορό.
Στο Κρυόνερο της Ανατολικής Θράκης, από όπου ήρθε το έθιμο, αντί της τελευταίας περιφοράς, η συντροφιά του καλόγερου μαζί με το βασιλιά και πλήθος κόσμου, κατευθυνόταν στο ποτάμι που διέσχιζε το κέντρο του χωριού  και το χώριζε στα δύο, και έριχνε τον βασιλιά μέσα σε ένα είδος βαπτίσματος.
Σήμερα, το δρώμενο αναβιώνει στο Καλαμπάκι  με ευθύνη του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμπακίου με τον ίδιο τρόπο, με μόνη διαφορά ότι τα άτομα που συμμετέχουν δεν είναι μόνο ανύπαντρα παλικάρια, αλλά και μεγαλύτεροι άντρες και δεν γυρνούν όλο το χωριό, λόγω της μεγάλης έκτασης που αυτό έχει πάρει!

Πηγή: Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμπακίου