Η πρόταση για κάμερες στη Γαλλία και ο φόβος του «1984»

Η γενική δοκιμή έγινε προ διετίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού το 2024. Και όλα πήγαν καλά, επεισόδια βίας και τρομοκρατίας δεν είχαμε. Τώρα το ερώτημα που απασχολεί την κοινή γνώμη, τους ειδικούς και τα μέσα ενημέρωσης στη Γαλλία είναι αν θα έπρεπε τα δρακόντεια μέτρα ηλεκτρονικής επιτήρησης, που εξασφάλισαν την ασφάλεια των Αγώνων, θα πρέπει να θεσμοθετηθούν εις το διηνεκές όχι μόνο για τους Παριζιάνους αλλά για όλους τους Γάλλους πολίτες.

Για την ακρίβεια, τα μέτρα επιτήρησης του 2024 δεν αποσύρθηκαν όταν έσβησαν τα φώτα των Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς η ισχύς τους έχει παραταθεί έως το 2027. Ως εκ τούτου η απόφαση που θα κληθεί να λάβει το γαλλικό Κοινοβούλιο είναι αν είναι σκόπιμο και χρήσιμο να μονιμοποιηθεί η αυξημένη επιτήρηση του δημόσιου χώρου ή αν από τον επόμενο χρόνο η αστυνόμευση θα επιστρέψει σε ένα status quo ante, όπως θα λέγαμε με διπλωματικούς όρους.

Τη μονιμοποίηση – και περαιτέρω ανάπτυξη – των καμερών CCTV εξοπλισμένων με Τεχνητή Νοημοσύνη σε δημόσιους χώρους προτείνει με νομοσχέδιο η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί. Ο εισηγητής του νομοσχεδίου, γερουσιαστής του κεντροδεξιού κόμματος Horizons (στηρίζει την κυβέρνηση και τον πρόεδρο Μακρόν) Πιερ-Ζαν Βερζελέν, απορρίπτει τις διατυπούμενες ενστάσεις με το επιχείρημα ότι «η Γαλλία δεν μπορεί να παραμείνει στο περιθώριο των εξελίξεων στα θέματα δημόσιας ασφάλειας».

Αλγόριθμοι και ΑΙ

«Η αλγοριθμική βιντεοεπιτήρηση έχει ήδη αναπτυχθεί στο Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Γαλλία δεν μπορεί να παραμείνει στο περιθώριο αυτής της εξέλιξης», υποστηρίζει ο Γάλλος γερουσιαστής και εξηγεί: «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2024 απέδειξαν ότι έχουμε τα μέσα να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία για να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των πολιτών, υπό ανθρώπινο έλεγχο, χωρίς ευρεία αναγνώριση προσώπου και χωρίς τη δημιουργία βιομετρικών βάσεων δεδομένων».

Το νομοσχέδιο του Βερζελέν ορίζει ότι «οι εικόνες που συλλέγονται μέσω συστημάτων βιντεοεπιτήρησης μπορούν να υποβληθούν σε επεξεργασία χρησιμοποιώντας ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης προκειμένου να προστατευθεί η ασφάλεια των ανθρώπων και της περιουσίας τους και να αποτραπεί οποιαδήποτε παραβίαση της δημόσιας τάξης».

Αυτά τα συστήματα έχουν σχεδιαστεί για να ανιχνεύουν σε πραγματικό χρόνο «προκαθορισμένα γεγονότα που είναι πιθανό να αποκαλύψουν κινδύνους ασφάλειας». Κατόπιν ειδοποιούν τις αρχές επιβολής του νόμου, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, καθώς και τις υπηρεσίες ασφαλείας της SNCF (των κρατικών γαλλικών σιδηροδρόμων) ή της RATP (του επίσης δημόσιου φορέα δημοσίων συγκοινωνιών του Παρισιού).

Στην πράξη η αλγοριθμική βιντεοεπιτήρηση βασίζεται σε λεγόμενες «κάμερες επαυξημένης ανάλυσης», ικανές δηλαδή να αναλύουν αυτόματα εικόνες χρησιμοποιώντας αλγόριθμους Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτοί οι αλγόριθμοι μπορούν, για παράδειγμα, να ανιχνεύουν κινήσεις ανθρώπινου πλήθους, εισβολές σε περιοχές περιορισμένης πρόσβασης, εγκαταλελειμμένα δέματα σε δημόσιους χώρους, πυρκαγιές ή άλλα «έκτακτα συμβάντα» και συμπεριφορές που θεωρούνται «μη φυσιολογικές».

Το «1984»

Εκεί ακριβώς, όμως, σ’ αυτή την όχι και τόσο μικρή λεπτομέρεια κρύβεται ο Διάβολος: στην αξιολόγηση μιας ανθρώπινης συμπεριφοράς και στον χαρακτηρισμό της ως «φυσιολογικής» ή «μη φυσιολογικής». Θα κανονικοποιήσει ο νέος νόμος την κρατική επιτήρηση του ιδιωτικού βίου κατά τον δυστοπικό τρόπο που εδώ και σχεδόν οκτώ δεκαετίες περιέγραψε ο Τζορτζ Όργουελ; Θα φέρει κατά κάποιον τρόπο το μυθιστορηματικό «1984» στο 2026;

«Ο Κεντρώος γερουσιαστής έχει συμπεριλάβει αρκετές διασφαλίσεις στο νομοσχέδιο που εισηγείται», γράφει η Εμά Κονφρέρ στην εφημερίδα «Le Figaro». Η ρεπόρτερ εξηγεί ότι ο προτεινόμενος νόμος ορίζει ότι αυτές οι αλγοριθμικές διαδικασίες «δεν χρησιμοποιούν κανένα βιομετρικό σύστημα ταυτοποίησης», «δεν επεξεργάζονται βιομετρικά δεδομένα» και «δεν εφαρμόζουν τεχνικές αναγνώρισης προσώπου».

Θα περιορίζονται επίσης σε μια απλή «ειδοποίηση προσοχής» και «δεν θα μπορούν από μόνες τους να αποτελέσουν τη βάση οποιασδήποτε απόφασης για συγκεκριμένα άτομα ή για ομάδες ατόμων». Υποστηρίζει δηλαδή ο Πιερ-Ζαν Βερζελέν ότι οι κάμερες απλώς θα χτυπούν το καμπανάκι του συναγερμού στις αρχές και δεν θα αξιολογούν οι ίδιες τα συμβάντα που θα καταγράφουν.

Η εμπειρία του 2024

«Η Γαλλία είχε ήδη δοκιμάσει αυτόν τον τύπο κάμερας σε εξαιρετικές περιπτώσεις κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024», σημειώνει η Εμά Κονφρέρ του «Figaro». Σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2025, η επιτροπή αξιολόγησης που είχε αναλάβει την ανάλυση του συστήματος έκρινε την απόδοσή του «γενικά ικανοποιητική» σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως όσον αφορά «την εισβολή ατόμων ή οχημάτων σε μη εξουσιοδοτημένη περιοχή» ή την καταγραφή της «πυκνότητας του πλήθους».

Η έκθεση, ωστόσο, επεσήμανε αρκετούς τεχνικούς περιορισμούς. Το λογισμικό μερικές φορές δυσκολευόταν να μετρήσει ομάδες ανθρώπων που βρίσκονταν πολύ κοντά μεταξύ τους «λόγω του ύψους στο οποίο ήταν τοποθετημένες οι κάμερες». Το σύστημα ήταν επίσης «λιγότερο αποτελεσματικό όταν ο φωτισμός ήταν χαμηλός».

Τέλος, οι αξιολογητές ανέφεραν επίσης μια «χαμηλή τεχνολογική ωριμότητα» με ορισμένους αλγόριθμους, οι οποίοι μπέρδευαν τις ανταύγιες από τις φωτισμένες βιτρίνες των καταστημάτων ή τα φώτα των αυτοκινήτων με πυρκαγιές.

Νίκαια και Κάννες

«Ακόμα και πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες, αρκετές τοπικές αρχές είχαν ήδη ξεκινήσει να πειραματίζονται σε ό,τι αφορά τις κάμερες CCTV και εν γένει τη βιντεοεπιτήρηση της δημόσιας τάξης», σημειώνει η ρεπόρτερ του «Figaro».

Στη Νίκαια, αλγοριθμικές κάμερες χρησιμοποιήθηκαν από το 2020 για να σηματοδοτούν οχήματα που ήταν σταθμευμένα για περισσότερα από πέντε λεπτά μπροστά από σχολεία. Το Μάιο του 2025, ωστόσο, η Γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL) διέταξε τις αρχές της πόλης να αποσυνδέσουν το σύστημα αυτό. Η απόφαση της CNIL επικυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας τον Ιανουάριο του 2026.

Οι Κάννες επίσης θεωρούνται ως μία από τις πρωτοπόρες πόλεις στον τομέα της βιντεοεπιτήρησης κι αυτό με αφορμή το διάσημο ετήσιο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, που παρεμπιπτόντως βρίσκεται αυτές τις ημέρες σε πλήρη εξέλιξη. Κατά τη διάρκεια της προπέρσινης διοργάνωσης, του Φεστιβάλ του 2024 δηλαδή, 17 κάμερες «επαυξημένης εποπτείας» αναπτύχθηκαν γύρω από το Palais des Festivals για την ανίχνευση εγκαταλελειμμένων πακέτων, κινήσεων πλήθους, ακόμη και ενδεχόμενων πυρκαγιών.

Έκτοτε οι κάμερες πολλαπλασιάστηκαν, επεκτάθηκαν πέρα από το κέντρο διεξαγωγής του Φεστιβάλ και στα τέλη του περασμένου έτους, υπολογίζεται ότι η πόλη διέθετε ήδη περισσότερες από… 1.000 κάμερες.

Πηγή: ot.gr