Υπόθεση Έπσταϊν: Θύματα ή συνεργοί οι γυναίκες του κύκλου του;

Σχεδόν έναν χρόνο μετά την έναρξη της έρευνας της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής για τον Τζέφρι Έπσταϊν, το Κογκρέσο βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα από τα πιο ευαίσθητα και φορτισμένα ερωτήματα της υπόθεσης: πώς πρέπει να αντιμετωπιστούν οι γυναίκες που βρέθηκαν κοντά στον καταδικασμένο μαστροπό ανηλίκων; Ως θύματα ενός μηχανισμού κακοποίησης ή ως πρόσωπα που βοήθησαν να λειτουργήσει;

Το ερώτημα επανέρχεται με ένταση μετά την απόφαση της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στην Επιτροπή να καλέσει τη Σάρα Κέλεν, μία από τις πιο στενές βοηθούς του Έπσταϊν, για καταγεγραμμένη συνέντευξη στις 21 Μαΐου. Η Κέλεν θεωρείται πρόσωπο-κλειδί για όσους θέλουν να φωτίσουν τον ρόλο των ανθρώπων που κινούνταν γύρω από τον Έπσταϊν. Ταυτόχρονα, όμως, η περίπτωσή της θεωρείται από τις πιο περίπλοκες: η ίδια έχει υποστηρίξει ότι υπήρξε θύμα σεξουαλικής κακοποίησης.

Τζέφρι Έπσταϊν με ανήλικο άτομο, Φωτογραφία που ήρθε στο φως με τη δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ

Η Σάρα Κέλεν στο επίκεντρο της έρευνας

Η Κέλεν ήταν μία από τις τέσσερις γυναίκες που είχαν κατονομαστεί ως πιθανοί συνεργοί (Σάρα Κέλεν, Λέσλι Γκροφ, Αντριάνα Ρος και Νάντια Μαρτσίνκοβα) στη διαβόητη συμφωνία του 2007 με τους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς της Φλόριντα. Εκείνη η συμφωνία, που εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις, τους παρείχε ασυλία, ενώ επέτρεψε στον Έπσταϊν να εκτίσει ελάχιστο χρόνο σε φυλακή κομητείας, αντί να βρεθεί αντιμέτωπος με ομοσπονδιακές κατηγορίες για σεξουαλική διακίνηση.

Η απόφαση να κληθεί η Κέλεν δείχνει ότι η Επιτροπή Εποπτείας επιχειρεί να ανοίξει ξανά το ζήτημα του ρόλου των γυναικών που βρέθηκαν στον «μηχανισμό» του Έπσταϊν. Για ορισμένους Ρεπουμπλικανούς βουλευτές, η απάντηση είναι ξεκάθαρη.

«Υπάρχει μια λίστα με τέσσερα φερόμενα θύματα που έκλεισαν συμφωνίες και πιστεύω ότι είναι συνεργοί που τη γλίτωσαν», δήλωσε πρόσφατα η βουλευτής Άνα Παουλίνα Λούνα, Ρεπουμπλικανή από τη Φλόριντα και μέλος της Επιτροπής Εποπτείας. «Και θα ήθελα να τις καλέσουμε».

Ακόμη πιο σκληρή ήταν η βουλευτής Νάνσι Μέις, Ρεπουμπλικανή από τη Νότια Καρολίνα και επίσης μέλος της Επιτροπής. «Αν είσαι ενήλικη γυναίκα και στρατολογείς ανήλικα κορίτσια, δεν είσαι θύμα. Είσαι πόρνη, παιδόφιλη και διακινήτρια σεξ», δήλωσε σε συνέντευξή της. «Σίγουρα οι ενήλικες γυναίκες που στρατολογούσαν ανήλικα κορίτσια θα έπρεπε να πάνε φυλακή».

Γιατί οι εισαγγελείς δεν άσκησαν δίωξη

Η περίπτωση της Κέλεν είχε απασχολήσει σοβαρά και τους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς μετά τον θάνατο του Έπσταϊν το 2019, όταν αυτοκτόνησε στη φυλακή ενώ ανέμενε τη δίκη του για κατηγορίες σεξουαλικής διακίνησης.

Σύμφωνα με δύο πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση, αλλά και με έγγραφα που περιλαμβάνονται στα αρχεία Έπσταϊν, οι ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι εξέτασαν τότε το ενδεχόμενο δίωξης εις βάρος της Κέλεν. Τα έγγραφα δείχνουν ότι οι εισαγγελείς του Μανχάταν συζήτησαν ακόμη και πιθανή κατηγορία για επηρεασμό μάρτυρα, ενώ υπέβαλαν υπόμνημα δίωξης για την περίπτωσή της στον τότε εισαγγελέα των ΗΠΑ Τζέφρι Μπέρμαν.

Η Κέλεν, ωστόσο, υποστήριξε ότι ήταν θύμα. Σύμφωνα με τα αρχεία και με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές διαβουλεύσεις, οι εισαγγελείς τελικά αποφάσισαν να μην προχωρήσουν σε υπόθεση εναντίον της. Τα πρόσωπα που μίλησαν για τις ιδιωτικές συνομιλίες το έκαναν υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Τζέφρι Έπσταϊν, Φωτογραφία που ήρθε στο φως με τη δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ

Η Επιτροπή πιέζεται για νέα στοιχεία

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής, Τζέιμς Κόμερ, Ρεπουμπλικανός από το Κεντάκι, δήλωσε ότι αρκετές Ρεπουμπλικανές γυναίκες στην Επιτροπή ήθελαν να καταθέσει η Κέλεν. Όπως είπε, ο ίδιος άφησε σε εκείνες την επιλογή για το ποιες γυναίκες θα προσκληθούν να δώσουν καταθέσεις στο πλαίσιο της έρευνας για τον Έπσταϊν.

Η κίνηση αυτή, όμως, δεν προκαλεί μόνο στήριξη. Ακόμη και μέλη του Κογκρέσου που συμφωνούν ότι η Κέλεν πρέπει να εξεταστεί αναγνωρίζουν ότι η υπόθεση απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, ακριβώς επειδή η ίδια δηλώνει ότι υπήρξε θύμα σεξουαλικής κακοποίησης.

«Για ανθρώπους που δεν έχουν επίγνωση του τραύματος και δεν κατανοούν αυτόν τον κόσμο, νομίζω ότι μπορεί να είναι εύκολο να πουν “ναι, πρέπει να ασκηθεί δίωξη σε αυτή τη γυναίκα”», δήλωσε η βουλευτής Λατίφα Σάιμον, Δημοκρατική από την Καλιφόρνια, η οποία συμμετέχει στην Επιτροπή και είχε εργαστεί στο παρελθόν στο γραφείο του εισαγγελέα του Σαν Φρανσίσκο. «Είναι μια συζήτηση που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη».

Η Σάιμον ανέφερε επίσης ότι παρέχει στο προσωπικό της Επιτροπής «πόρους [σχετικά με] το πώς βλέπουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε και στηρίζουμε τους επιζώντες όταν έρχονται εδώ, πώς εξετάζουμε γυναίκες που ιστορικά έχουν βρεθεί σε τέτοιες καταστάσεις».

Το αγκάθι των «θυμάτων που έγιναν θύτες»

Η Επιτροπή βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση να παρουσιάσει νέα στοιχεία, ιδίως μετά την άναρχη δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Την ίδια ώρα, οι αρχές στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν κινηθεί για τη σύλληψη συνεργατών του Έπσταϊν, την ώρα που στις ΗΠΑ εξακολουθούν να κυριαρχούν οι δημόσιες επικρίσεις αλλά όχι οι νέες διώξεις.

Σε συνέντευξή του τον περασμένο μήνα, ο Κόμερ απέδωσε την αργή πρόοδο της Επιτροπής, εν μέρει, στις διαφωνίες γύρω από το ποιος πρέπει να θεωρείται θύμα του Έπσταϊν και ποιος όχι.

«Αυτός είναι ειλικρινά ένας από τους λόγους για τους οποίους υπήρξαν προβλήματα στην εξασφάλιση εγγράφων — το [υπουργείο Δικαιοσύνης] δημοσιοποίησε έγγραφα και ορισμένα από τα θύματα είπαν: “Θεέ μου, δεν καλύψατε τα ονόματα”… Ε, ήταν και θύτες», είπε ο Κόμερ. «Δηλαδή στρατολογούσαν άλλα κορίτσια για να έρθουν. Αλλά πιστεύω ότι υπήρξαν και θύματα. Είναι ένα δύσκολο ζήτημα».

Οι κατηγορίες που βαραίνουν την Κέλεν

Η Κέλεν έχει βρεθεί στο στόχαστρο πολλών αστικών αγωγών, στις οποίες κατηγορείται ότι κανόνιζε ραντεβού νεαρών κοριτσιών για να κάνουν μασάζ στον Έπσταϊν. Σε μία από αυτές τις αγωγές χαρακτηρίστηκε «υπασπιστής» του.

Στο Παλμ Μπιτς, όπου η αστυνομία είχε ερευνήσει τον Έπσταϊν, κορίτσια κατέθεσαν στους ντετέκτιβ ότι η Κέλεν προετοίμαζε τα δωμάτια για τα μασάζ, τοποθετώντας τραπέζια και λοσιόν που προορίζονταν για χρήση στη διάρκεια των συναντήσεων.

Όταν όμως οι εισαγγελείς εξέταζαν το ενδεχόμενο να της ασκήσουν δίωξη, οι δικηγόροι της υποστήριξαν ότι η ίδια είχε κακοποιηθεί. Σε έγγραφό τους ανέφεραν ότι «δεδομένου ότι τη βλέπουμε ουσιαστικά ως ένα γρανάζι στον μηχανισμό του Έπσταϊν, να ενεργεί πλήρως κατ’ εντολή του και να κάνει ό,τι έκανε σε μια περίοδο κατά την οποία η ίδια ήταν ένα πολύ ευάλωτο θύμα, μια [συμφωνία μη δίωξης] θα ήταν η κατάλληλη διευθέτηση».

Σε συνέντευξή της στη Sun, που δημοσιεύθηκε γύρω στο 2020, την περίοδο κατά την οποία οι δικηγόροι της προσπαθούσαν να αποτρέψουν πιθανές κατηγορίες, η Κέλεν περιέγραψε επίσης τον εαυτό της ως «θύμα», λέγοντας ότι τη «βίαζαν και κακοποιούσαν κάθε εβδομάδα».

Φωτογραφία ανήλικου ατόμου που ήρθε στο φως με τη δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ

Η αναφορά της δικαστή στη δίκη της Γκισλέιν Μάξγουελ

Η εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από όσα ειπώθηκαν στη δίκη της Γκισλέιν Μάξγουελ, της μοναδικής καταδικασμένης συνεργού του Έπσταϊν. Κατά την καταδίκη της Μάξγουελ το 2022, η ομοσπονδιακή δικαστής Άλισον Νέιθαν περιέγραψε την Κέλεν ως «εν γνώσει της συμμετέχουσα στην εγκληματική συνωμοσία».

Η Λόρεν Χερς, πρώην εισαγγελέας σε υποθέσεις σεξουαλικής διακίνησης στο Μπρούκλιν και σήμερα διευθύνουσα σύμβουλος του World Without Exploitation, ενός συνασπισμού κατά της εμπορίας ανθρώπων και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης, είπε ότι υποθέσεις σαν της Κέλεν είναι «πολύ συνηθισμένες».

Κατά την ίδια, η Επιτροπή Εποπτείας θα έκανε καλύτερα να ξεκινήσει από πρόσωπα για τα οποία δεν υπάρχει τέτοια αμφισημία. «Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι για τους οποίους είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι πρέπει να κληθούν», είπε για τους συνεργάτες του Έπσταϊν. «Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, από εκεί».

Τζέφρι Έπσταϊν, Γκισλέιν Μάξγουελ, Φωτογραφία που ήρθε στο φως με τη δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ

«Δεν θα το λύσει αυτό η Επιτροπή»

Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο βουλευτής Τόμας Μάσι, Ρεπουμπλικανός από το Κεντάκι, ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της χρήσης όλων των διαθέσιμων εργαλείων από το Κογκρέσο ώστε να λογοδοτήσουν οι συνεργοί του Έπσταϊν.

Όταν ρωτήθηκε πώς μπορεί να αποφασιστεί αν μια γυναίκα όπως η Κέλεν είναι θύμα ή δράστρια, απάντησε: «Δεν νομίζω ότι μπορείς να το ξεκαθαρίσεις στο πλαίσιο που διαθέτει η Επιτροπή Εποπτείας. Πιστεύω ότι χρειάζεται έρευνα με διαδικασία ανακάλυψης στοιχείων και παρουσίαση, αντιπαραθετική παρουσίαση γεγονότων σε δικαστήριο, για να αποφασιστεί αυτό — ζητήματα ενοχής ή αθωότητας».

Προσεκτική στάση κράτησαν και μέλη της Επιτροπής που έχουν εργαστεί ως εισαγγελείς ή μαζί με εισαγγελείς πριν εκλεγούν στο Κογκρέσο.

«Έχω χειριστεί υποθέσεις στις οποίες κάποιος ήταν θύμα και ταυτόχρονα είχε κατηγορηθεί για έγκλημα, και αυτό είναι κάτι που, στην πορεία της δικαιοσύνης, μπορεί να κρίνει ένα δικαστήριο ή ένα σώμα ενόρκων. Τέτοιου είδους παράγοντες μπορούν να ληφθούν υπόψη», δήλωσε ο βουλευτής Γουέσλι Μπελ, Δημοκρατικός από το Μιζούρι και πρώην εισαγγελέας της κομητείας Σεντ Λούις.

Ωστόσο, πρόσθεσε, «υπό τις παρούσες συνθήκες, οποιοσδήποτε συνδέεται με την έρευνα πρέπει να κληθεί».

Φωτογραφία ανήλικου ατόμου που ήρθε στο φως με τη δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ

Γιατί κάποιοι επιμένουν να καταθέσει

Άλλοι βουλευτές υπερασπίζονται ανοιχτά την επιλογή της Επιτροπής να καλέσει την Κέλεν. Η βουλευτής Μέλανι Στάνσμπερι, Δημοκρατική από το Νέο Μεξικό και μέλος της Επιτροπής Εποπτείας, δήλωσε ότι, εφόσον ο απώτερος στόχος είναι να στηριχθούν μελλοντικές δίκες συνεργών και να δημιουργηθεί αποδεικτική βάση, έχει νόημα να εξεταστεί η Κέλεν.

«Άνθρωποι όπως η Σάρα Κέλεν ήταν συνένοχοι σε εγκλήματα», είπε η Στάνσμπερι. «Υπήρξαν επίσης θύματα του Τζέφρι Έπσταϊν; Είναι πολύ πιθανό, αυτό ήταν το μοτίβο κακοποίησής του. Αλλά τους απαλλάσσει αυτό από την ευθύνη σε αυτή την υπόθεση; Νομίζω ότι εξαρτάται από τις λεπτομέρειες και από το κάθε άτομο ξεχωριστά, και γι’ αυτό η έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης και η διερεύνηση και δίωξη αυτών των προσώπων είναι πραγματικά σημαντικές».

*Mε πληροφορίες από: Politico