New York Times: Πώς το Ισραήλ «αγόρασε» τη Eurovision – Hasbara, Νετανιάχου, προπαγάνδα εκατομμυρίων

Η Eurovision, ο διαγωνισμός που παραδοσιακά υμνεί τη διαφορετικότητα και τη λάμψη, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια υπαρξιακή κρίση που απειλεί την ίδια της την επιβίωση επιβεβαιώνουν οι New York Times για τον αμείλικτο πόλεμο επιρροής πίσω από τα φώτα της σκηνής και τα φανταχτερά κοστούμια.

Σύμφωνα με αποκαλυπτικά στοιχεία, το Ισραήλ επένδυσε εκατομμύρια δολάρια σε προπαγανδιστικές εκστρατείες για να επηρεάσει τα αποτελέσματα της Eurovision, σε μια προσπάθεια να αναστρέψει το αρνητικό κλίμα λόγω του πολέμου στη Γάζα.

Η αποκάλυψη αυτής της στρατηγικής έχει διχάσει την Ευρώπη, οδηγώντας πέντε κράτη σε επίσημο μποϊκοτάζ και φέρνοντας τον διαγωνισμό στο χείλος του γκρεμού και μια οικονομική αιμορραγία άνευ προηγουμένου.

Η έρευνα των New York Times αποκαλύπτει ότι η εμπλοκή της ισραηλινής κυβέρνησης στη Eurovision δεν ήταν περιστασιακή, αλλά αποτέλεσμα ενός μακροχρόνιου και καλά χρηματοδοτούμενου σχεδίου.

Τον Μάιο του 2024, οι θαυμαστές συγκεντρώθηκαν στην παράκτια σουηδική πόλη Μάλμε για τον πρώτο διαγωνισμό της Eurovision εν μέσω του πολέμου στη Γάζα.

Παρά το όνομα, η Eurovision συγκεντρώνει τραγουδιστές και ραδιοτηλεοπτικούς φορείς από όλο τον κόσμο. Το Ισραήλ έκανε το ντεμπούτο του το 1973. Οι μουσικοί διαγωνίζονται υπό εθνικές σημαίες, αλλά οι καλλιτέχνες χρηματοδοτούνται από τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.

Εκείνη την εποχή, κανένας κανόνας δεν απαγόρευε την προώθηση από την κυβέρνηση, αλλά η ανεξαρτησία είναι βασική αρχή της Eurovision.

Η ισραηλινή κυβέρνηση, ωστόσο, προωθούσε σιωπηλά τους καλλιτέχνες του ραδιοτηλεοπτικού φορέα της τουλάχιστον από το 2018, σύμφωνα με τον Ντόρον Μεντάλι, πρώην τραγουδοποιό της Eurovision για το Ισραήλ. Η κυβέρνηση δαπάνησε περισσότερα από 100.000 δολάρια για προώθηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκείνο το έτος, είπε.

Το Ισραήλ κέρδισε.

Η ανάλυση των δεδομένων ψηφοφορίας δείχνει ότι το Ισραήλ κατάφερε να κερδίσει την ψήφο του κοινού ακόμα και σε χώρες όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν έντονη δυσαρέσκεια για τις πολιτικές του.

«Το Ισραήλ επένδυσε τουλάχιστον ένα εκατομμύριο δολάρια στο marketing της Eurovision, χρησιμοποιώντας κονδύλια για ψηφιακή προπαγάνδα»

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, το σύστημα ψηφοφορίας είναι τέτοιο που «σε ορισμένες χώρες, μερικές εκατοντάδες άτομα που ψηφίζουν επαναλαμβανόμενα μπορούν να καθορίσουν το τελικό αποτέλεσμα».

Ο ίδιος είπε στους ΝΥΤ ότι η νίκη έπεισε τους Ισραηλινούς ηγέτες ότι η Eurovision, η οποία είναι εξαιρετικά δημοφιλής στο Ισραήλ, ήταν μια καλή επένδυση για soft διπλωματία.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου αύξησε τις δαπάνες της ενόψει του διαγωνισμού του Μάλμε, σύμφωνα με τα αρχεία.

Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη αντιτάχθηκε στον πόλεμο και ορισμένες ομάδες της μουσικής βιομηχανίας ζητούσαν ήδη την αποβολή του Ισραήλ από τη Eurovision.

Μια δυνατή ισραηλινή εμφάνιση θα έδειχνε ότι το Ισραήλ αγαπήθηκε από το ευρωπαϊκό κοινό, σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους. Αυτοί, μαζί με ορισμένα άτομα κοντά στην Eurovision, μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, είτε επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημόσια είτε επειδή φοβόντουσαν αντίποινα από τους διοργανωτές του διαγωνισμού.

Στο Μάλμε, η ισραηλινή κυβέρνηση δαπάνησε περισσότερα από 800.000 δολάρια σε διαφημίσεις σχετικές με τη Eurovision, σύμφωνα με στοιχεία της Ισραηλινής Υπηρεσίας Διαφημίσεων της Κυβέρνησης.

Τα δεδομένα, τα οποία ελήφθησαν από την ισραηλινή αρχή ενημέρωσης The Seventh Eye και παρασχέθηκαν στους Times, αποκαλύπτουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων προήλθε από το υπουργείο Εξωτερικών προς «αλίευση ψήφων».

Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας του Ισραήλ, Kan, δήλωσε στους Times ότι δεν είχε προηγούμενη γνώση των κυβερνητικών διαφημιστικών καμπανιών και ότι, κατά την γνώση του, «οι κανόνες του διαγωνισμού δεν παραβιάστηκαν».

@skynews The Israeli Prime Minister has lent his support to Eden Golan, Israel’s entry to the Eurovision song contest, after some of the crowd booed her during rehearsals for the semi-final on Thursday. #EdenGolan #Netanyahu #israel #eurovision #eurovision2024 ♬ original sound – Sky News

Το 2024, η τραγουδίστρια του Ισραήλ, Έντεν Γκόλαν, ήρθε δεύτερη στις ψήφους του κοινού και πρώτη στην ψηφοφορία σε πολλά έθνη όπου το φιλοπαλαιστινιακό αίσθημα είναι ισχυρό. «Ο κόσμος, όπως φαίνεται, δεν είναι εναντίον μας», έγραψε ο ισραηλινός ειδησεογραφικός ιστότοπος Ynet.

Η ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ και χιλιάδες άλλοι συγκεντρώθηκαν στο Μάλμε, διαμαρτυρόμενοι για την εμπλοκή του Ισραήλ. Στη σκηνή, αρκετοί τραγουδιστές φορούσαν παλαιστινιακά σύμβολα. Ο Ολλανδός ράπερ Γιοστ Κλάιν αποβλήθηκε για μια άσχετη διαμάχη με μια εικονολήπτρια.

Αλλά ένας ραδιοτηλεοπτικός φορέας, αυτός της Σλοβενίας, βρήκε ύποπτο το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας και ζήτησε από την Eurovision να δημοσιεύσει περισσότερα δεδομένα. Οι διοργανωτές δεν απάντησαν ποτέ, ανέφερε ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας.

Η Eurovision δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι δεν θεώρησε υπερβολικές τις καμπάνιες της ισραηλινής αποστολής του το 2024. Η Eurovision είχε αφήσει πίσω της το Μάλμε, αλλά τα προβλήματά της μόλις άρχιζαν.

«Ψηφίστε 20 φορές!»

Στον διαγωνισμό της Eurovision του 2025, στη Βασιλεία της Ελβετίας, το Ισραήλ τερμάτισε δεύτερο και κέρδισε την ψήφο του κοινού — για άλλη μια φορά αφήνοντας πίσω χώρες όπου οι άνθρωποι έχουν εκφράσει ένθερμα την αντίθεσή τους στις πολιτικές του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων.

Χρησιμοποιώντας τη βιβλιοθήκη διαφημίσεων της Google, δημοσιογράφοι του φινλανδικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα Yle αποκάλυψαν ότι η ισραηλινή κυβέρνηση είχε αγοράσει διαδικτυακές διαφημίσεις σε πολλές γλώσσες, καλώντας τους ανθρώπους να ψηφίσουν τη συμμετοχή του Ισραήλ με τη Γιουβάλ Ραφαέλ, έως και 20 φορές.

Τα στοιχεία δαπανών για αυτόν τον διαγωνισμό δεν είναι διαθέσιμα, αλλά η εκστρατεία του Ισραήλ ήταν ευρύτερη και πιο συντονισμένη από ό,τι στο Μάλμε.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου δημοσίευσε κάλεσμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να ψηφίσουν 20 φορές την Ραφαέλ. Φιλοϊσραηλινές ομάδες σε όλη την Ευρώπη δημοσίευσαν την ίδια ή παρόμοιες αναρτήσεις. Ο αναπληρωτής πρέσβης του Ισραήλ στην Αυστρία δήλωσε στους Times ότι επικοινώνησε με μια ομάδα της διασποράς της χώρας του για να συγκεντρώσει υποστήριξη για τη συμμετοχή.

Ο Μεντάλι υπερασπίστηκε στους ΝΥΤ τη στρατηγική. Το Ισραήλ ξοδεύει τόσα πολλά για την ασφάλεια, είπε, που ήταν δίκαιο η κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει την προώθηση.

Σε κάποιες χώρες, αρκούσαν μόλις μερικές εκατοντάδες οργανωμένες ψήφοι για να ανατρέψουν το αποτέλεσμα υπέρ του Ισραήλ

«Όλοι ζηλεύουν και είναι εξοργισμένοι επειδή το Ισραήλ επιτυγχάνει σπουδαία αποτελέσματα», είπε.

Οι καμπάνιες θα μπορούσαν εύκολα να επηρεάσουν την λαϊκή ψήφο, σύμφωνα με ανάλυση των δεδομένων ψήφου. Αυτό συμβαίνει επειδή, σε ορισμένες χώρες, τα αρχεία δείχνουν ότι η συμμετοχή του κοινού είναι ελάχιστη. Μόνο μερικές εκατοντάδες ψήφοι ξανά και ξανά υπέρ του Ισραήλ θα μπορούσαν να ορίσουν το τελικό αποτέλεσμα.

Στην πρόσφατη διοργάνωση του 2025 στη Βασιλεία, η ισραηλινή κυβέρνηση δαπάνησε ποσά που ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο δολάρια, με ένα σημαντικό μέρος αυτών να προέρχεται από το γραφείο «hasbara» —έναν όρο που χρησιμοποιείται ως ευφημισμός για την κρατική προπαγάνδα στο εξωτερικό.

Ο στόχος ήταν σαφής. Nα παρουσιαστεί το Ισραήλ ως μια χώρα αγαπητή στο ευρωπαϊκό κοινό, κόντρα στις σφοδρές αντιδράσεις για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και τα εγκλήματα πολέμου κατά των Παλαιστινίων.

«Παράλυση» της EBU και κρυφές εκθέσεις

Παρά τις έντονες διαμαρτυρίες από δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU) φαίνεται πως επέλεξε την οδό της σιωπής και της αποφυγής.

Η έρευνα των NYT αποκαλύπτει ότι οι διοργανωτές κράτησαν μυστική μια έκθεση που εξέταζε τις αντιδράσεις των κρατών-μελών για τη συμμετοχή του Ισραήλ, ενώ ακύρωσαν αιφνιδιαστικά μια έκτακτη ψηφοφορία για τον αποκλεισμό της χώρας.

Ο διευθυντής της Eurovision, Μάρτιν Γκριν, παραδέχθηκε ότι οι ενέργειες του Ισραήλ ήταν «υπερβολικές», ωστόσο επέμεινε ότι το αποτέλεσμα ήταν δίκαιο.

Αυτή η στάση προκάλεσε την οργή χωρών όπως η Ισλανδία, η Ιρλανδία, η Ολλανδία, η Ισπανία και η Σλοβενία, οι οποίες αποφάσισαν να μποϊκοτάρουν τη διοργάνωση του 2026.

Ο Στέφαν Γιον Χάφσταϊν, πρόεδρος του ισλανδικού φορέα, δηλώνει χαρακτηριστικά πως «η ισραηλινή κυβέρνηση οικειοποιήθηκε τον θεσμό», καταγγέλλοντας την έλλειψη διαφάνειας από την πλευρά της EBU.

Η κρίση πήρε διαστάσεις όταν αποκαλύφθηκε ότι η EBU συμβούλευσε τα μέλη της να μην μιλούν σε δημοσιογράφους, προσπαθώντας να ελέγξει τη ζημιά στη φήμη του διαγωνισμού.

Διπλωματικό θρίλερ

Η διαμάχη δεν περιορίστηκε μόνο στους καλλιτεχνικούς κύκλους. Ισραηλινοί διπλωμάτες ήρθαν σε επαφή με κυβερνητικούς αξιωματούχους και επικεφαλής τηλεοπτικών δικτύων σε όλη την Ευρώπη, ασκώντας πιέσεις για να αποτραπεί ο αποκλεισμός.

Η ένταση έφτασε σε τέτοιο σημείο που η Αυστρία, η οποία φιλοξενεί τον διαγωνισμό του 2026, φερόταν να απειλεί με απόσυρση αν το Ισραήλ εκδιωκόταν, κάτι που θα άφηνε τη Eurovision χωρίς οικοδεσπότη.

Οι διοργανωτές ήταν πλέον ανάμεσα σε δύο αντίπαλες παρατάξεις. Κυκλοφόρησαν φήμες ότι η Νορβηγία και η Πορτογαλία ίσως ακολουθούσαν το παράδειγμα των πέντε εάν το Ισραήλ παρέμενε στη σκηνή. Έγγραφα δείχνουν ότι οι σύμμαχοι του Ισραήλ, όπως η Γερμανία και η Εσθονία, αντιτάχθηκαν στην απαγόρευση.

Οι διοργανωτές υπολόγισαν τις οικονομικές επιπτώσεις και των δύο σεναρίων: είτε απώλεια των επικριτών του Ισραήλ είτε απώλεια του Ισραήλ και των υπερασπιστών του. Κανένα από τα δύο αποτελέσματα δεν ήταν καλό για τα οικονομικά του διαγωνισμού, Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, η Eurovision κινδύνευε να χάσει περισσότερα από 600.000 δολάρια σε τέλη.

H EBU παλεύει να προασπίσει το δόγμα ότι η πολιτική δεν παίζει ρόλο, ενώ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής και διπλωματικής σύγκρουσης που κοστίζει

Σε επιστολή προς τα μέλη στα τέλη Σεπτεμβρίου, η Eurovision αναγνώρισε ότι «δεν είχε αντιμετωπίσει ποτέ ξανά μια διχαστική κατάσταση όπως αυτή» και ανακοίνωσε έκτακτη ψηφοφορία για τη συμμετοχή του Ισραήλ το Νοέμβριο.

Ιδιωτικά, οι δικηγόροι της Eurovision έδωσαν μια εξαιρετική συμβουλή: Οι διοργανωτές θα μπορούσαν νόμιμα να αποκλείσουν το Ισραήλ, αν το ήθελαν.

Η αποχή των πέντε χωρών ήδη κοστίζει στη διοργάνωση ενώ οι χορηγοί φαίνονται διστακτικοί να συνδεθούν με μια διοργάνωση που θεωρείται «τοξική».

Παρά τις προσπάθειες του Μάρτιν Γκριν να καθησυχάσει το κοινό ότι «η Eurovision υπάρχει για να δείχνει στον κόσμο πώς θα μπορούσε να είναι η παγκόσμια αρμονία», η πραγματικότητα διαψεύδει.

Μποϊκοτάζ και η Ελλάδα

Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Σλοβενίας ανακοίνωσαν ότι δεν θα μεταδώσουν τον Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision, του οποίου ο τελικός θα λάβει χώρα το Σάββατο, λόγω της συμμετοχής του Ισραήλ.

Ο σλοβένικος όμιλος RTV ανακοίνωσε ότι αντ’ αυτού θα μεταδώσει ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στους Παλαιστίνιους, το ισπανικό RTVE έχει προγραμματίσει τη μετάδοση μιας μουσικής εκδήλωσης που δεν συνδέεται με τη Eurovision και το ιρλανδικό δημόσιο δίκτυο ενός επεισοδίου τηλεοπτικής σειράς.

Η Eurovision ξεκινάει αύριο με την Ελλάδα να βρίσκεται στη δεύτερη θέση των στοιχημάτων.

Ο Αkylas με το Ferto θα διεκδικήσει το εισιτήριο στον μεγάλο τελικό του Σαββάτου στον Α’ Ημιτελικό, την Τρίτη 12 Μαΐου.