Προ δέκα ακριβώς ετών, τέλη Απριλίου του 1945, η Γερμανία του Χίτλερ ψυχορραγούσε. Όλα κατέρρεαν εις το ηττημένον Ράιχ. Δεν ήσαν μόνον αι πολιτείαι του ολόκληραι που συνετρίβοντο σαν χάρτινοι πύργοι κάτω από την πνοήν των συμμαχικών βομβών, δεν ήτο μόνον ο στρατός του, που συνεθλίβετο μέσα εις το καμίνι των τελευταίων μαχών, οι στρατιώται του που παρεδίδοντο κατά μεραρχίας, τα διάτρητα σύνορά του που άφηναν από παντού να εισορμούν τα κύματα των νικητών… Ήτο προ παντός η κατάρρευσις ενός καθεστώτος που είχε τρομοκρατήσει και παρ’ ολίγον να υποδουλώση τον κόσμον. Η κατάρρευσις του ναζισμού, που αφού ωδήγησε τον Γερμανικόν λαόν εις την κορυφήν της δυνάμεώς του, επρόκειτο να τον γκρεμίση εις ένα βάραθρον πένθους και ερειπίων.
Η τελευταία πράξις του δράματος αυτού, που επαίχθη περί τα τέλη Απριλίου 1945, φέρει την σφραγίδα μιας σκοτεινής μεγαλοπρεπείας και συνοψίζεται με την λιτότητα κλασσικής τραγωδίας μέσα εις ένα διάκοσμον στενόν, πνιγηρόν, απάνθρωπον: την υπόγειον κρύπτην της Καγκελλαρίας του Ράιχ εις το Βερολίνον. Εις το καταφύγιον αυτό ο Χίτλερ, τρελλός πλέον, έζησε τας τελευταίας ημέρας της δαιμονιακής εποποιίας του. Εκεί, εις το κλουβί αυτό από μπετόν, ο σύγχρονος αυτός Νέρων, πριν χαθή από την διεθνή σκηνήν, ηθέλησε να περιβληθή τον μανδύαν της ευαισθησίας και με ρομαντικήν φιλαρέσκειαν ενυμφεύθη την γυναίκα με την οποίαν ηυτοκτόνησε την επομένην της τελετής. Οι αιματηροί αυτοί γάμοι, εις μίαν ατμόσφαιραν Αποκαλύψεως, έχουν κάτι το Βαγνερικόν και επί πολύν καιρόν θα καταδιώκουν την Γερμανικήν φαντασίαν.
Εις τας 13 Απριλίου ο Σοβιετικός στρατός ευρίσκετο εις την Βιέννην και την Καίνιξμπεργκ (σ.σ. η Καινιξβέργη στην εξελληνισμένη μορφή της, το νυν Καλίνινγκραντ). Εις τας 18 Απριλίου οι Αμερικανοί εισήλθον εις το Ντύσελντορφ. Μεταξύ της 1ης και της 20ής Απριλίου οι Σύμμαχοι συνέλαβαν 900.000 αιχμαλώτους, μεταξύ των οποίων 40 στρατηγούς. Την ιδίαν εποχήν ο Γάλλος στρατηγός Λεκλέρ ανήρτησεν εις τους Αγίους Τόπους του Ναζισμού, εις το Μπερχτεσγκάντεν, την τρίχρωμον σημαίαν.
Εις τας 20 Απριλίου ακριβώς ο Χίτλερ εώρταζε την 56ην επέτειον των γενεθλίων του. Εδέχθη τας ευχάς των ανωτέρων προσωπικοτήτων του καθεστώτος μέσα εις την υπόγειον κρύπτην του. Είχε πολύ γηράσει. Τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει, το κορμί του είχε σκεβρώσει και τα χέρια του έτρεμαν. Τα μάτια του όμως είχαν ακόμη την ανυπόφορη εκείνη λάμψιν που εμαγνήτιζε και τους πλέον ανυπότακτους συνομιλητάς του. Την ιδίαν ημέραν, εις απόστασιν διακοσίων χιλιομέτρων από την Καγκελλαρίαν, ο αστρολόγος Κέρστεν, τους οποίου τας συμβουλάς από ετών ο Χίτλερ ακολουθούσε κατά γράμμα, εμελετούσε το ωροσκόπιον του δικτάτορος εις το Σανατόριον του Χοχενλύχεν. «Ο Φύρερ θα αποθάνη ασφαλώς προ της 7ης Μαΐου», είπεν ο Κέρστεν εις τον Χάινριχ Χίμμλερ, τον μεγάλον αρχηγόν της Γκεστάπο, που επερίμενε να ακούση την προφητείαν. Το ανέκδοτον αυτό αποδίδει περίφημα την ατμόσφαιραν παραφροσύνης και προλήψεως, μέσα εις την οποίαν εξετυλίχθησαν αι τελευταίαι ημέραι του Ναζιστικού καθεστώτος.
Εις τας 23 Απριλίου τα Ρωσσικά στρατεύματα εισήρχοντο εις το Βερολίνον. Εις τας 26 συνεπληρούτο η συνάντησις των Αμερικανών και των Ρώσσων εις το Τοργκάου (σ.σ. πόλη της Σαξονίας) επί του Έλβα. Και την νύκτα της 27ης προς την 28ην Απριλίου ο Χίτλερ διωργάνωνεν εις το υπόγειον της Καγκελλαρίας μίαν ρομαντικήν τελετήν. Συνεκέντρωσεν όλους τους φιλοξενουμένους του καταφυγίου και έγινε λεπτομερής συζήτησις επί της ομαδικής αυτοκτονίας που θα επακολουθούσε την είσοδον του πρώτου Σοβιετικού στρατιώτου. Ο καθένας με την σειράν του περιέγραφε με ποίον τρόπον ακριβώς θα εύρισκε τον θάνατον και πώς, κατά την γνώμην του, θα ημπορούσε να γίνη τελειοτέρα η καταστροφή των πτωμάτων. Μόνον ένας παράφρων σκηνοθέτης θα ημπορούσε να συλλάβη παρομοίαν μακάβριον γενικήν δοκιμήν.
Εις τας 28 Απριλίου, ώρα 9 το βράδυ, ελήφθη ως εκ θαύματος ένα επίσημον μήνυμα — το τελευταίον που έλαβεν ο Φύρερ. Ήταν η μετάφρασις μιας εκπομπής του Μπι Μπι Σι, που ανήγγελλεν ότι ο Χίμμλερ είχε προτείνει την συνθηκολόγησιν του Ράιχ. Η είδησις αυτή επροκάλεσεν εις τον Χίτλερ έκρηξιν παραφροσύνης. Άφριζε. Ήδη είχεν αφορίσει τον Γκαίρινγκ και τον Σπέερ. Τώρα έρριπτε το ανάθεμα εναντίον του Χίμμλερ με περισσοτέραν λύσσαν, διότι τον εθεωρούσε και ως τον πιστότερον των συνεργατών του.
Την νύκτα της 28ης προς την 29ην Απριλίου ο γκαουλάιτερ (σ.σ. ο επικεφαλής διοικητικής περιφέρειας στην εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία) του Βερολίνου, Βάλτερ Βάγκνερ, ηυλόγησεν εις το δωμάτιον χαρτοπαιγνίου του υπογείου καταφυγίου τούς γάμους της Εύας Μπράουν και του Αδόλφου Χίτλερ. Η νύμφη εφορούσε ένα μαύρο φόρεμα χωρίς μανίκια. Ο Φύρερ ένα μαύρο πανταλόνι και ένα γκρίζο σακκάκι στρατιωτικής στολής. Μάρτυρες ήσαν ο Γκαίμπελς και ο Μπόρμαν. Ύστερα από την τελετήν, οι νεόνυμφοι προσέφεραν σαμπάνια εις τους τελευταίους ενοίκους του καταφυγίου και ακολούθως ο Χίτλερ απεσύρθη διά να υπαγορεύση τας τελευταίας θελήσεις του. Εις την πολιτικήν του διαθήκην, αφού διέγραψεν από το κόμμα και απήλλαξεν όλων των καθηκόντων τους τον Γκαίρινγκ και τον Χίμμλερ, ώρισεν ως διάδοχόν του τον ναύαρχον Νταίνιτς.
Η 29 Απριλίου επέρασε με τας τελευταίας ετοιμασίας. Αγγελιαφόροι, επιφορτισμένοι να δώσουν αντίγραφον της διαθήκης εις τον Νταίνιτς, εγκατέλειψαν την Καγκελλαρίαν. Ο Χίτλερ έδωσεν εντολήν να τυφεκισθούν όλοι οι σκύλοι του. Οι περισσότεροι στρατηγοί έλαβαν την άδειαν να φύγουν. Δεν είχαν απομείνει παρά είκοσι άτομα.
Εις τας 30 Απριλίου, εις τας 2.30 το πρωί, ο Χίτλερ εκάλεσεν όλους, όσοι είχαν απομείνει εις το υπόγειον, και έσφιξε με ύφος κουρασμένο και αφηρημένον το χέρι του καθενός. Το μεσημέρι, ώρα 1, ένας των Ες-Ες έφερε διακοσίας λίτρας (σ.σ. λίτρα) βενζίνης εις τον κήπον της Καγκελλαρίας. Εις τας τρεις και είκοσι πέντε λεπτά ηκούσθη ένας πυροβολισμός από το δωμάτιον του Φύρερ. Ο Γκαίμπελς εισώρμησε πρώτος, ακολουθούμενος από έναν εκ των αρχηγών της Χιτλερικής Νεολαίας, ονομαζόμενον Άρτουρ Άξμαν. Ευρήκαν τον Χίτλερ πεσμένον εις το ντιβάνι και πλημμυρισμένον εις το αίμα. Είχε πυροβολήσει μέσα εις το στόμα του. Δίπλα του έκειτο η Εύα Μπράουν δηλητηριασμένη.
Τα δύο πτώματα μετεφέρθησαν έξω από την υπόγειον κρύπτην, εις τον κήπον της Καγκελλαρίας. Τα περιέβρεξαν με βενζίνην και ύστερα τα έκαυσαν. Οι ολίγοι παρόντες εχαιρέτησαν κατά το χιτλερικόν σύστημα, ενώ αι φλόγες ήρχισαν να ανέρχωνται.
Ύστερα από παρέλευσιν δέκα ετών, δεν απέμεινεν από τον παλαιόν άρχοντα της Γερμανίας παρά μία εφιαλτική ανάμνησις. Ο έξαλλος πρωταγωνιστής, που επί δέκα χρόνια εκρατήθη εις το διεθνές προσκήνιον, ανηρπάγη εις τον στρόβιλον της καταστροφής που είχεν ο ίδιος εξαπολύσει και ευρίσκεται τώρα θαμμένος κάτω από τα ερείπια του ιδικού του θεάτρου. Δεν είχε πλέον να υποδυθή κανένα ρόλον εις τον τραγικόν επίλογον.
*Άρθρο που έφερε τον τίτλο «Προ δέκα ετών ο Χίτλερ ηυτοκτόνει εις ένα υπόγειον» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Τετάρτη 27 Απριλίου 1955.
Ο διαβόητος Αδόλφος Χίτλερ γεννήθηκε στις 20 Απριλίου 1889 και απεβίωσε στις 30 Απριλίου 1945.
Το «Τάμα» μια θεατρική εμπειρία που υπόσχεται να συγκινήσει και να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον των θεατών. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να την απολαύσει για λίγες παραστάσεις στο Σύγχρονο Θέατρο.