«Στις μέρες μας τα έθνη είναι υποχρεωμένα να δημιουργούν στους κόλπους τους συνθήκες ισότητας για τους πολίτες τους. Ωστόσο, από τις κυβερνήσεις τους εξαρτάται αν η τάση αυτή θα οδηγήσει σε περισσότερη ελευθερία των πολιτών ή στην καταπιεστική βαρβαρότητα, την εξαθλίωση και την ισοπέδωση της κοινωνίας. […] Στην πραγματικότητα, πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο κύριος κίνδυνος που παραμονεύει τις δημοκρατικές κοινωνίες έγκειται στο γεγονός ότι η ελευθερία δίνεται σε ανθρώπους που αγνοούν την αξία της και τη μεταχειρίζονται σαν δεύτερης κατηγορίας πολιτικό αγαθό. […] Αγνοούν όμως ότι χωρίς ελευθερία δεν υπάρχει πρόοδος του πολιτισμού, ούτε υλική άνοδος, αλλά ούτε και δημοκρατία για όλους» («Περί δημοκρατίας στην Αμερική», εκδόσεις Gallimard, 1951).
«Το δημοκρατικό καθεστώς απαιτεί γενική συμφωνία για τη σκοπιμότητα της ύπαρξής του. Διαφορετικά θα κινδυνεύει πάντα από τους εχθρούς του, οι οποίοι στο όνομα της δημοκρατίας θα το υπονομεύουν» (γράμμα στο φίλο του Κορσέλ το 1837).
«Όταν μια δημοκρατία με την ανοχή της δημιουργεί άπληστους πολίτες που αρέσκονται να αντλούν όλο και πιο πολλά από τον δημόσιο πλούτο, τότε το τέλος του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι κοντινό» (L’Ancien régime et la Révolution).
Τα ανωτέρω προέρχονται από το προ ολίγου δημοσιευθέν άρθρο μας για τον Αλέξις ντε Τοκβίλ, τον περίφημο γάλλο πολιτικό στοχαστή του 19ου αιώνα. Δίκοπο μαχαίρι, λοιπόν, η Δημοκρατία, η σημαντικότερη ίσως προσφορά του ελληνικού έθνους στην ανθρωπότητα. Πραγματική ευλογία, η οποία κρύβει όμως μέσα της, στον πυρήνα της, σοβαρούς κινδύνους, ικανούς να τη μετατρέψουν —ενίοτε ανεπαισθήτως— σε δυστυχία, σε κατάρα.
Στο ίδιο πνεύμα, ο αείμνηστος Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης (1935-2020), εξέχων ιστορικός και πανεπιστημιακός δάσκαλος, έκανε λόγο για ένα «δώρο Δαναών, με διπλή σημασία». Και συμπλήρωνε —σε μια ομιλία που είχε εκφωνήσει στον «Παρνασσό» το 2015— αυτόν τον προσφυή χαρακτηρισμό του για τη Δημοκρατία με τα ακόλουθα, κοφτερά σαν ξυράφι, λόγια:
Πολυαίωνη χρήση έδειξε ότι ως «ψυχή πόλεως» (όπως κάθε πολίτευμα) η Δημοκρατία έχει δύο όψεις, θετική και αρνητική. Εδημιούργησε μια Αθήνα μεγάλη, συνώνυμη του πολιτισμού. Επεδιώχθη —και σε μεγάλο βαθμό επετεύχθη— εκδημοκρατισμός και του θείου ως άλλωστε και εκθειασμός του ανθρώπου. Με το ίδιο όμως ομώνυμο αλλά αλλοιωμένο πολίτευμα η Αθήνα έγινε ερείπιο κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Το ίδιο πολίτευμα, αλλά με άλλη σύνθεση και δικαιοδοσίες του δήμου μπορεί να εκτοξεύσει την πολιτεία στα ουράνια αλλά και να τη βυθίσει στα τάρταρα. Τον ίδιο αιώνα, τον πέμπτο π.Χ., τον πιο πολυδύναμο ίσως της Ιστορίας, η Δημοκρατία, με την διττή της σημασία, εμεγέθυνε πρώτα και μετά έφθειρε την πόλη. Ο κωπηλάτης των Μηδικών Πολέμων με το υψηλόν φρόνημα, «κώπης άναξ», έγινε ένας απαιτητικός «μισθοφόρος» που απαιτεί να είναι άναρχος και υπεράνω του νόμου.
Το ότι η Αθήνα εγέννησε και εξέθρεψε την δραματική ποίηση, σε ανέφικτο μάλιστα βαθμό, οφείλεται εις το ότι η ίδια η πόλις ήταν δράμα και γι’ αυτό γεννούσε δραματικούς ποιητές. Με αυτούς η πόλις εβίωνε το δράμα της και συγχρόνως το περιέγραφε. Και το κυριώτερο χαρακτηριστικό του δράματος είναι να επιδιώκεις κάτι και να σου έρχεται το αντίθετο, να βιώνεις «την εναντίον των πραττομένων μεταβολήν». Αυτό συνέβη συχνά στην Αθήνα, στην Πνύκα και στο Διονυσιακό θέατρο.
Οι ποικίλες φάσεις της Δημοκρατίας παρουσίασαν όλη την προβληματική της, την οποία αντιμετωπίζουν και σήμερα 200 περίπου κράτη της Γης.
Οι περισσότεροι πιστεύουμε πως όταν ένα ζευγάρι παίρνει διαζύγιο κάτι πολύ σημαντικό έχει διαταράξει τη ζωή τους. Ο ψυχολόγος John Gottman έχει άλλη άποψη, όμως
Ο «Αυτόχειρας» του Νικολάι Έρντμαν σε σκηνοθεσία του Θανάση Θεολόγη κάνει πρεμιέρα στις 17 Απριλίου. Παραστάσεις κάθε Σάββατο και Κυριακή στο θέατρο Αλκμήνη.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Πέμπτη 16.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/abhijith-chandran-z4ylX1Z5FQE-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442