Πώς τα διαζύγια επηρεάζουν την στεγαστική κρίση – Αποκαλυπτικά στοιχεία

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα συζητιέται συνήθως με όρους αριθμών: τιμές πώλησης, ενοίκια, επιτόκια, Golden Visa, Airbnb. Υπάρχει όμως ένας λιγότερο ορατός και βαθιά κοινωνικός παράγοντας που πιέζει την αγορά κατοικίας εκ των έσω. Δεν είναι άλλος από τα διαζύγια.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο εντείνεται. Το 2023 καταγράφηκαν 15.114 διαζύγια, αυξημένα σε σχέση με τα 14.477 του 2022, ενώ το 2024 τα διαζύγια ξεπέρασαν τις 15.500, σημειώνοντας νέα άνοδο. Ακόμη πιο αποκαλυπτικός είναι ο δείκτης διαζυγίων ανά 100 γάμους: από περίπου 33 το 2022, ανέβηκε σε 37,5 το 2023 και ξεπέρασε τις 42 περιπτώσεις το 2024. Με απλά λόγια, σχεδόν τέσσερις στους δέκα γάμους οδηγούνται πλέον σε λύση.

Η ζήτηση για κατοικία αυξάνεται, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένα νέο τετραγωνικό μέτρο στο απόθεμα

Ανατροπή για το στεγαστικό πρόβλημα

Κάθε διαζύγιο, όμως, δεν είναι μόνο ένα δημογραφικό στατιστικό. Είναι σχεδόν πάντα και μια στεγαστική ανατροπή. Ένα νοικοκυριό γίνεται δύο. Ένα σπίτι δεν επαρκεί πια. Και η ζήτηση για κατοικία αυξάνεται, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένα νέο τετραγωνικό μέτρο στο απόθεμα.

Το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο: ο ένας σύζυγος παραμένει στο οικογενειακό σπίτι, συχνά μαζί με τα παιδιά και ο άλλος αναζητά άμεσα μια νέα κατοικία, συνήθως μικρότερη και σε προσιτή τιμή. Οπότε για την ίδια οικογένεια πλέον (τουλάχιστον στον αριθμό) χρειάζονται δύο σπίτια αντί για ένα.

Η πίεση αυτή συγκεντρώνεται κυρίως στις μικρές κατοικίες των 50-70 τ.μ., που αποτελούν το πιο «στενό» κομμάτι της αγοράς. Είναι τα ίδια σπίτια που διεκδικούν νέοι εργαζόμενοι, φοιτητές, ηλικιωμένοι και πλέον σε αυξανόμενο βαθμό διαζευγμένοι γονείς. Προφανώς και όταν η ζήτηση διογκώνεται σε ένα τόσο περιορισμένο απόθεμα, οι τιμές ανεβαίνουν ταχύτερα από τον μέσο όρο και οι επιλογές εξαντλούνται.

Το πρόβλημα επιδεινώνεται όταν το διαζύγιο συνοδεύεται από μείωση πραγματικού εισοδήματος. Ένα εισόδημα που μέχρι χθες κάλυπτε τις ανάγκες ενός σπιτιού, καλείται πλέον να στηρίξει δύο. Πολλές φορές δεν τα καταφέρνει. Έτσι, νοικοκυριά που ανήκαν στη μεσαία τάξη μετακινούνται αναγκαστικά σε μικρότερα σπίτια, σε πιο απομακρυσμένες περιοχές ή σε κατοικίες με δυσανάλογο κόστος σε σχέση με το εισόδημά τους.

Ποια ακίνητα «παγώνουν»

Υπάρχει όμως και μια ακόμη, λιγότερο ορατή διάσταση: τα ακίνητα που «παγώνουν»λόγω διαζυγίου. Σε αρκετές περιπτώσεις, η μέχρι πρότινος κοινή κατοικία παραμένει για χρόνια σε νομική εκκρεμότητα. Δεν πωλείται, δεν ενοικιάζεται, δεν αξιοποιείται. Γίνεται ακόμη ένα σπίτι εκτός αγοράς, σε μια αγορά που ήδη στενάζει από έλλειψη προσφοράς.

Το στεγαστικό, τελικά, δεν είναι μόνο θέμα επενδύσεων, οικοδομικών αδειών ή τουριστικής αξιοποίησης. Είναι και καθρέφτης βαθιών κοινωνικών αλλαγών. Όταν οι οικογένειες μικραίνουν, διαλύονται ή ανασχηματίζονται, η κατοικία καλείται να προσαρμοστεί αλλά δεν προλαβαίνει…

Πηγή: OT