Το διαζευκτικόν «ή»
… ὁ δ᾽ ἔβραχε χάλκεος Ἄρης,
ὅσσόν τ’ ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι
ἀνέρες ἐν πολέμῳ …
ΙΛΙΑΔΑ, Ε 859–861
Όταν το δόρυ του Διομήδη, οδηγημένο απ’ της θεάς το χέρι,
μπήχτηκε στα πλευρά τ’ άγριου θεού, του κρανοφόρου, ο Άρης τότε
τέτοια βρυχήθηκε ιαχή που κατατρόμαξαν Αχαιοί και Τρώες,
γιατί ’ταν (λέει ο Ποιητής) σάμπως ν’ αλάλαζαν εννέα ή δέκα
χιλιάδες πολεμόχαροι πολεμιστές μαζί.
Ω, αυτό το «ή» —
έκφραση περιπαιχτικής και ευγενικής ταυτόχρονα ακριβολογίας,
αμφίθυμο χαμόγελο μιας αμετάδοτης και αμέτοχης σοφίας
που στρέφει σκωπτικά προς τον εαυτό της και τους άλλους
γνωρίζοντας καλά πως ακατόρθωτη είναι
η ακρίβεια, πως ακρίβεια δεν υπάρχει, (γι’ αυτό κι ασυχώρετο
το ύφος το πομπικό της βεβαιότητας, — ο θεός να μας φυλάει).
«Ή», διαζευκτικό, σεμνή συνέπεια στο μυστήριο της αοριστίας,
βαθιά ανταπόκριση στην πολλαπλότητα ουσιών και φαινομένων,
μ’ εσένανε βολεύουμε κι εμείς τις δυσκολίες του βίου και του ονείρου,
τις τόσες αποχρώσεις και εκδοχές του μαύρου έως το αόρατο άσπρο.
Καρλόβασι, 18.VΙ.69
Γιάννης Ρίτσος, Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα (εκδόσεις «Κέδρος», 1972)
(Α)βεβαιότητας το ανάγνωσμα, ανάγνωσμα προσφιλές και ψυχωφελές.
«Ασυχώρετο το ύφος το πομπικό της βεβαιότητας», εφόσον «ακρίβεια δεν υπάρχει», λέει ο Ρίτσος.
Διαζευκτικό το «ή», βγαλμένο μέσα από τη συσσωρευμένη πείρα αμέτρητων αιώνων και γενεών.
Διαζευκτικό το «ή», ξορκίζει «βεβαιότητες», ακρότητες και μεγαλοστομίες, το από καθέδρας κήρυγμα και ύφος.
Ο Θεός να μας φυλάει απ’ όσους και όσες το αγνοούν.
Προπάντων, να μας φυλάει από εκείνους και εκείνες που αρθρώνουν δημόσιο λόγο παραβλέποντας τις τόσες αποχρώσεις και εκδοχές, την πολλαπλότητα ουσιών και φαινομένων.
- Θεσσαλονίκη: Φωτιά σε αγροτοδασική έκταση στα Βασιλικά – Κοντά σε σπίτια οι φλόγες, μήνυμα από το 112
- Σκάνδαλο υποκλοπών: Νέα αίτηση ανάσυρσης της δικογραφίας κατέθεσε ο Κεσσές στον Άρειο Πάγο
- Ιράν: Νομοσχέδιο για την «ασφάλεια και την ανάπτυξη του Ορμούζ» κατατέθηκε στο κοινοβούλιο
- Markos by Night: Έρχεται το Σάββατο με την κωμωδία «10 Χρόνια Γάμου»
- ΣΥΡΙΖΑ για Ντίλιαν: Ένα ακόμα τεκμήριο ενοχής της κυβέρνησης και του Μητσοτάκη στη δυσώδη υπόθεση των υποκλοπών
- Βουλή: Άρση ασυλίας Κωνσταντοπούλου- Σαλμά εισηγείται η επιτροπή δεοντολογίας
- «Πολιτιστική και πολιτική» η επιστροφή της Μαρία Γκρατσία Κιούρι στη Ρώμη για τον οίκο Fendi
- Ο Μαραντόνα, η Αγγλία και οι… μύθοι: Η ιστορία πίσω από τη «μπλε» φανέλα της Αργεντινής το ’86 που… επιστρέφει (vids, pics)
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τρίτη 14.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/usukhbayar-gankhuyag-m_MdXo-axyg-unsplash-315x220.jpg)
