Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου – Ο υλικός και πνευματικός πολιτισμός των Ινδοευρωπαίων (Μέρος ΣΤ’)
Ο τομέας της γλώσσας που συμβάλλει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στην αποκατάσταση της ινδοευρωπαϊκής κοινωνίας είναι η ορολογία που αφορά τη συγγένεια
![Δόθηκε στην πυρά ο καρνάβαλος: Φαντασμαγορικά σκηνικά στην Πάτρα [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/02/karnavali_patra_2026_lixi-1200x700-146x85.jpg)
Δεδομένης της παραδοξότητας που σημειώσαμε στην τελευταία παράγραφο του προηγούμενου άρθρου μας αναφορικά με τη σχέση ινδοευρωπαϊκού λεξιλογίου και ινδοευρωπαϊκού κοινωνικού οικοδομήματος, ο τομέας της γλώσσας που συμβάλλει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στην αποκατάσταση της ινδοευρωπαϊκής κοινωνίας είναι η ορολογία που αφορά τη συγγένεια. Και τούτο, διότι αφενός μεν οι όροι συγγένειας είναι σχετικώς σταθερά στοιχεία της γλώσσας, αφετέρου δε είναι μεγάλος ο αριθμός των ομοιοτήτων που παρουσιάζουν οι εν λόγω όροι σε πολλές ινδοευρωπαϊκές γλώσσες.
Έτσι, μπορούμε να προβούμε στην αποκατάσταση πολλών όρων που αναφέρονται στις οικογενειακές σχέσεις. Μάλιστα, οι όροι αυτοί αφορούν όχι μόνο τη συγγένεια εξ αίματος –παραδείγματος χάριν, «μητέρα», μήτηρ η ελληνική λέξη, και «πατέρας», πατήρ η ελληνική λέξη– αλλά και τη συγγένεια εξ αγχιστείας. Τέτοιου είδους όροι είναι, λόγου χάριν, εκείνοι που μπορούσε να χρησιμοποιήσει μια σύζυγος για τους εξ αγχιστείας συγγενείς της (δηλαδή, τους συγγενείς της από την πλευρά του συζύγου της): «πεθερά», εκυρά η ελληνική λέξη, «πεθερός», εκυρός η ελληνική λέξη, «ανδράδελφος» ή «αδελφός του συζύγου», δαήρ η ελληνική λέξη, «ανδραδέλφη» ή «αδελφή του συζύγου», γάλως η ελληνική λέξη, «συννυφάδες» ή «σύζυγοι αρρένων αδελφών», εινάτερες η ελληνική λέξη. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είμαστε σε θέση να πράξουμε κάτι αντίστοιχο για τους ανάλογους όρους που πρέπει να ήταν σε χρήση για τους συγγενείς της συζύγου.
Παρά ταύτα, ακόμα και στον τομέα της ορολογίας που αφορά τις συγγενικές σχέσεις, όπου έχουμε στη διάθεσή μας τις πληρέστερες και πλέον ασφαλείς πληροφορίες, οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις των διαφόρων μαρτυριών δεν ταυτίζονται. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στην περίπτωση των ινδοευρωπαϊκών λέξεων που παρουσιάζουν ετυμολογική συγγένεια με τον αρχαίο ελληνικό όρο ανεψιός (εξάδελφος). Θυμίζουμε ότι οι ετυμολογικά συγγενείς αυτοί όροι άλλων γλωσσών σημαίνουν είτε «ανεψιός» είτε «εγγονός».
Αυτή η ύπαρξη ταυτόσημων όρων για τις έννοιες του ανεψιού και του εγγονού, με άλλα λόγια αυτή η σύγχυση στην υπό εξέταση ορολογία, ερμηνεύεται είτε ως αποτέλεσμα ενός συστήματος συγγένειας του λεγόμενου τύπου Omaha (στο σύστημα αυτό χρησιμοποιείται ο ίδιος όρος για να δηλωθεί ο γιος της αδελφής και ο γιος του γιου) είτε ως απόρροια της τάσης των Ινδοευρωπαίων να επιτρέπουν τους γάμους ανάμεσα σε σταυρεξάδελφα (ένας άνδρας μπορούσε να νυμφευτεί την κόρη του αδελφού της μητέρας του). Πάντως, ακόμα και αυτές οι ερμηνείες δεν είναι απόλυτα πειστικές, αν λάβουμε υπόψη ότι στη σύγχρονη ιταλική γλώσσα χρησιμοποιείται ο ίδιος όρος (nipote) τόσο για τον ανεψιό όσο και για τον εγγονό, μολονότι στους κόλπους της ιταλικής κοινωνίας ούτε παρουσιάζεται ένα σύστημα συγγένειας τύπου Omaha ούτε επικρατεί η τάση να συνάπτονται γάμοι ανάμεσα σε σταυρεξάδελφα.
*Στη φωτογραφία που συνοδεύει το παρόν άρθρο, το σύστημα συγγένειας του λεγόμενου τύπου Omaha.
- Η Κίνα αξιολογεί την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου και καλεί τις ΗΠΑ να άρουν τους «μονομερείς» δασμούς
- Μεξικό: Ο ρόλος των ΗΠΑ στην επιχείρηση εξόντωσης του βαρόνου ναρκωτικών Ελ Μέντσο
- Αλβανία: Η άνοδος και η πτώση της Air Albania – Η σιωπηλή μονομαχία με την Turkish Airlines
- Ρωσία: Ο Πούτιν θεωρεί «ύψιστη προτεραιότητα» την ανάπτυξη των πυρηνικών δυνάμεων της χώρας
- Βενεζουέλα: Αποφυλακίστηκαν άλλοι 23 πολιτικοί κρατούμενοι βάσει του νόμου περί αμνηστίας
- Μεξικό: Οι ΗΠΑ προτρέπουν τους Αμερικανούς «να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια»
- Βενεζουέλα: Απεργία πείνας ξεκίνησαν πάνω από 200 κρατούμενοι που δεν καλύπτονται από την αμνηστία
- Μεξικό: Κύμα βίας πυροδοτεί ο θάνατος του Ελ Μέντσο – Εκκληση για ψυχραιμία από τη Σέινμπαουμ
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Δευτέρα 23.02.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/02/franz-nawrath-0vk_5JmDDZw-unsplash-315x220.jpg)
![Δόθηκε στην πυρά ο καρνάβαλος: Φαντασμαγορικά σκηνικά στην Πάτρα [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/02/karnavali_patra_2026_lixi-1200x700-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
