Η δικαίωση του Κιούμπρικ και της πολεμικής παρωδίας

Το 1964, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, ο ταξίαρχος της αμερικανικής αεροπορίας Τζακ Ντ. Ρίπερ ταμπουρώθηκε στην βάση του και έδωσε, ψευδώς και παρανόμως, χωρίς να έχει άνωθεν εντολή, σήμα πυρηνικής επίθεσης σε σοβιετικούς στόχους στη Ρωσία. Ο ταξίαρχος είχε αποτρελαθεί, πίστευε ότι οι κομμουνιστές έχουν ρίξει χημικά στο νερό για να μολύνουν τα «σωματικά υγρά» των αμερικανών πολιτών ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ πάλευε μέσα στο «δωμάτιο πολέμου» του Λευκού Οίκου, μαζί με τον πρώην ναζί πυρηνικό επιστήμονα δόκτορα Στρέιντζλοβ, να προειδοποιήσει την ΕΣΣΔ και να την αποτρέψει από το να ενεργοποιήσει το δικό της σχέδιο πυρηνικής καταστροφής των ΗΠΑ.

Το 2018, εν τω μέσω μιας νέας κρίσης των σχέσεων ΗΠΑ-Ρωσίας, τρελός ταξίαρχος δεν υπάρχει και τα χημικά είναι πραγματικά και σκοτώνουν αμάχους στην Συρία. Οι ηγέτες δεν επικοινωνούν με κόκκινο τηλέφωνο αλλά ανταλλάσσουν απειλές μέσω Twitter και στον Λευκό Οίκο μένει κάποιος που θα μπορούσε πολύ άνετα να έχει κι αυτός βγει – όπως οι παραπάνω χαρακτήρες – από την φαντασία του Στάνλει Κιούμπρικ.

Το γεγονός ότι η παγκόσμια κοινότητα και τα ΜΜΕ κρέμονται πάνω από τον λογαριασμό του Ντόναλντ Τραμπ στο Twitter προκειμένου να διαβάσουν την αντίδραση του ηγέτη της μεγαλύτερης στρατιωτικής δύναμης της Δύσης στις απίθανης βαρβαρότητας επιθέσεις με χημικά εναντίον αμάχων στην Συρία. Ο Τραμπ, ο οποίος «τιμώρησε» με 59 πυραύλους τον Απρίλη του 2017 τον Άσαντ για τη χρήση χημικών εναντίον των πολιτών του, ξαφνικά μοιάζει να αναρωτιέται πώς να απαντήσει στην κτηνωδία. Κι εν τω μεταξύ, ο πρόεδρος Τραμπ χρησιμοποιεί τα social media για να εκτοξεύει απειλές, να αναφέρεται σε «νέους, ωραίους κι έξυπνους πυραύλους» (κατά τη συνήθη κι αποκαλυπτική τάση του να σεξουαλικοποιεί τα πάντα) να αντιδρά, δηλαδή, περίπου σαν 15χρονο μέλος αθλητικού συνδέσμου πριν από κρίσιμο ντέρμπι, με τη διαφορά ότι εδώ, αντί για ομάδες μιλάμε για ολόκληρες χώρες κι αντί για μπαλιές οι «παίκτες» ρίχνουν βλήματα και βόμβες.

Γιατί όμως να πάμε τόσο μακριά; Η βαρβαρότητα στην Συρία και οι οριακές, κατά τα φαινόμενα, σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας δεν συγκρίνονται, ευτυχώς, σε καμία περίπτωση, με τα ελληνοτουρκικά, αλλά μερικούς τρομακτικούς παραλληλισμούς με την πολεμική παρωδία του Κιούμπρικ μπορούμε να κάνουμε. Κυρίως λόγω της μοναδικής ικανότητας να μετατρέπουμε σε κακής ποιότητας θέαμα ακόμη και τις πιο πραγματικές κρίσεις μας.

Την ώρα που πραγματικοί πιλότοι «παίζουν πόλεμο» πάνω από το Αιγαίο, η διπλωματία και η άμυνα της χώρας γίνεται επιθεώρηση στα πάνελ και τα social media. Πολιτευτές, διδάκτορες, απόστρατοι, αυτοδίδακτοι ψυχολόγοι, στρατηγικοί αναλυτές με μετεκπαίδευση στο Subbuteo και πολεμοχαρείς τύποι υπεράνω ειδικοτήτων έχουν αναλάβει την «ενημέρωση» των Ελλήνων πολιτών για την πολιτική μας σε σχέση με την ανεξέλεγκτη γειτονική μας χώρα ενώ οι εκπρόσωποι της πολιτείας, υπουργοί και άλλοι αξιωματούχοι, αντί να συμβάλλουν στην ενημέρωση των πολιτών και στην διαμόρφωση μιας εθνικής γραμμής, κάνουν διαγωνισμό προσβλητικών δηλώσεων, ιστορικών αναγωγών και μαγκιάς που θα μπορούσαν να καταλήγουν σε «καθρεφτάκι» αν γίνονταν σε προαύλιο δημοτικού σχολείου. Όλα αυτά ενώ το ατύχημα παραμένει ένα σενάριο ανοιχτό, όπως πάντοτε, και το αίσθημα ασφάλειας που οφείλουν τα κράτη να εξασφαλίζουν στους πολίτες τους θα επέβαλλε συμπεριφορές που θυμίζουν κανονική ηγεσία κι όχι ταξίαρχους σε ψυχροπολεμικές σάτιρες.

Είναι τόσο μακριά και ταυτοχρόνως τόσο κοντά αυτές οι κρίσεις, μα είναι αυτή η δικαίωση του Κιούμπρικ και του έρμου του Τζακ Ντ. Ρίπερ κι όλων αυτών που κάποτε θεωρούσαμε κωμικών κι απίθανων, που έρχεται και κολλάει στο μυαλό σαν τσίχλα.