Οταν το επίδικο είναι η πραγματική αλλαγή, οι πολιτικές διεργασίες δεν μπορεί να ακολουθούν την πεπατημένη

Καθώς έχουμε μπει ουσιαστικά στην προεκλογική περίοδο, το μεγάλο ερώτημα αφορά το επίδικο των εκλογών. Για την κυβέρνηση, προφανώς, είναι να παραμείνει στην εξουσία συνεχίζοντας στην ίδια, τη σημερινή, πολιτική κατεύθυνση. Για την αντιπολίτευση, είναι να πέσει η κυβέρνηση ώστε να έρθει αυτή στην εξουσία. Για την κοινωνία, όμως, το επίδικο είναι εάν όντως θα αλλάξουν τα πράγματα.

Το γεγονός ότι η χώρα δεν κινείται στη σωστή κατεύθυνση αποτυπώνεται ως συντριπτικά πλειοψηφική τοποθέτηση σε όλες τις δημοσκοπήσεις. Η χώρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα μια βαθιά κοινωνική κρίση, με έμφαση στην έκρηξη του κόστους ζωής και τη στεγαστική κρίση, αλλά και μια εξίσου βαθιά κρίση θεσμών, έκφραση της οποίας είναι η ομοβροντία σκανδάλων και ο κυνισμός της κυβερνητικής πλευράς που αρνείται να αναλάβει πραγματικά τις ευθύνες που της αναλογούν. Όλα αυτά παράγουν και μία κρίση νομιμοποίησης που σημαίνει, όπως παρατήρησε πριν από μερικούς μήνες ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ότι η χώρα έχει καταστεί «μη διακυβερνήσιμη».

Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται δεν είναι απλώς το ποια θα είναι η κυβέρνηση μετά τις επόμενες εκλογές, αλλά ποια πορεία θα ακολουθήσει η χώρα. Και αυτό γιατί το προς τα πού πηγαίνει η χώρα υπό τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Νέας Δημοκρατίας είναι δεδομένο.

Η χώρα αυτή τη στιγμή σπρώχνεται στο περιθώριο της Ευρώπης καθώς οι μεγαλύτεροι σε σύγκριση με άλλες χώρες της ευρωζώνης ονομαστικοί ρυθμοί ανάπτυξης, φαινόμενο που θα σταματήσει σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις το 2027, συνδυάζονται με απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με αποτέλεσμα η ελληνική οικονομία κυρίως να ανταγωνίζεται πλέον οικονομίες όπως της Βουλγαρίας, με τους μισθούς να βρίσκονται, ως προς την αγοραστική δύναμη, στις κατώτατες θέσεις. Το «αναπτυξιακό μοντέλο» της κυβέρνησης Μητσοτάκη στηρίζεται σε κλάδους χαμηλής προστιθέμενης αξίας, εξαρτάται υπερβολικά από το real estate και τον τουρισμό, δεν προσελκύει παραγωγικές επενδύσεις, και ουσιαστικά αντιμετωπίζει τη χώρα ως ένα μεγάλο οικόπεδο και όχι ως έναν τεχνολογικό και παραγωγικό ιστό. Την ίδια στιγμή που η θέση των μισθωτών, ιδίως του δημοσίου τομέα, υποβαθμίζεται διαρκώς, το μοντέλο «επιχειρηματικότητας» που προτάσσει η κυβέρνηση δεν δίνει έμφαση στην καινοτομία και το μακροπρόθεσμο όραμα, αλλά στην «αρπαχτή» πρωτίστως σε σχέση με τη διασπάθιση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων. Είναι ουσιαστικά η επιχειρηματικότητα του «σκόιλ ελικικού» και του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Όλα αυτά συνδυάζονται με ένα «όραμα» όπου κυριαρχεί η αδιαφορία για τις συλλογικές διεκδικήσεις, η λογική «ο καθένας για την πάρτη του», και οι απαραίτητες «δόσεις» ρατσισμού και ξενοφοβίας, μαζί με μια λογική «νόμου και τάξη» που έγκειται στη λογική ότι για όλα τα προβλήματα αρκούν οι αυστηρότερες ποινές.

Όσο για την εξωτερική πολιτική αυτή περιορίζεται απλώς σε ένα είδος πανάκριβης εξοπλιστικής διπλωματίας, με τον τιμοκατάλογο να αυξάνεται πίσω από κάθε δήλωση στήριξης των ελληνικών συμφερόντων, απλή προσκόλληση σε συμμαχίες – ακόμη και όταν αυτές καθίστανται προβληματικές – και απουσία αυτοτελών πρωτοβουλιών.

Όλα αυτά διαμορφώνουν μια χώρα μειωμένων προσδοκιών, μια χώρα ουραγό των εξελίξεων, μια χώρα που δεν μπορεί να χαράξει η ίδια το μέλλον της.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια η χώρα βρίσκεται σε μια τέτοια θέση, δηλαδή να μην έχει ένα όραμα για το μέλλον με πρωταγωνιστικό ρόλο για την ίδια και το λαό της.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί έχουμε ανάγκη κάτι πολύ παραπάνω από μια αλλαγή κυβέρνησης. Η χώρα χρειάζεται ιστορική αλλαγή πορείας. Και σε πείσμα των διαφόρων «σχολίων» που γράφτηκαν από εδώ και από εκεί, ναι, η χώρα χρειάζεται μια ηγεσία που να είναι ανάλογη με αυτή του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Ανδρέα Παπανδρέου, δηλαδή μια ηγεσία που προτείνει μια στρατηγική εθνικής και κοινωνικής ανάκαμψης, που προσφέρει έξοδο από τα σημερινά αδιέξοδα.

Για να το πω διαφορετικά: το ερώτημα δεν είναι εάν ο Αλέξης Τσίπρας ή η οποιαδήποτε και ο οποιοσδήποτε πιστεύει ότι σήμερα μπορεί να ηγηθεί της δημοκρατικής αντιπολίτευσης είναι ο νέος Ελευθέριος Βενιζέλος ή ο νέος Ανδρέας Παπανδρέου, αλλά αυτός είναι ο πήχης με τον οποίο αναμετριέται, εάν πραγματικά θέλει να συμβάλει στο να αλλάξουν τα πράγματα στη χώρα.

Μόνο που αυτή η αλλαγή δεν μπορεί να έρθει με τον τρόπο που σήμερα αντιμετωπίζουμε την πολιτική. Έναν τρόπο που στηρίζεται στην επικοινωνία, στα συνθήματα που υποκαθιστούν τα προγράμματα, στη λογική της «ηγεσίας» που απευθύνεται στην κοινωνία και την καλεί να «ακολουθήσει», δηλαδή πρωτίστως να πάει απλώς να ψηφίσει.

Η αλλαγή που έχει ανάγκη η χώρα απαιτεί και την κινητοποίηση δημιουργικών δυνάμεων πέρα από τα όρια της παραδοσιακής αντίληψης της πολιτικής. Και αυτό όντως σημαίνει μια νέα «Φιλική Εταιρεία», δηλαδή τη δικτύωση ανθρώπων που έχουν όρεξη να βάλουν πλάτη για την ιστορική αλλαγή που έχουμε ανάγκη. Με τη γνώση, την εμπειρία και τις ιδέες τους. Αλλά και τη στράτευσή τους σε ένα όραμα και όχι τη συμμετοχή τους σε μια πολιτική συναλλαγή, του τύπου «ψήφισε και θα πάρεις έξτρα επιδότηση ακόμη και εάν δεν τη δικαιούσαι», ή «στήριξε και όταν έρθει η ώρα κάποια απευθείας ανάθεση θα υπάρξει και για σένα». Για να μην αναφερθώ στη διαμόρφωση της δημόσιας σφαίρας με βάση την κρατική διαφήμιση.

Και εδώ ερχόμαστε στην είδηση που διάφοροι καλοθελητές προσπέρασαν με περισσή ευκολία. Αυτή τη στιγμή γύρω από αυτό που συνηθίσαμε να αποκαλούμε «κόμμα Τσίπρα», μια ονομασία σχεδόν παραπλανητική ως προς την ουσία της διεργασίας, υπάρχουν 18 ομάδες εργασίες που δουλεύουν αυτοτελώς η κάθε μία, ασχολούνται με το πρόγραμμα και όχι την «επικοινωνία», μέσα σε μια συνθήκη που χαρακτηρίζεται από στοχοπροσήλωση και όπου οποιαδήποτε ένδειξη «παραγοντισμού» οδηγεί κάποιον στον πάγκο ή στην εξέδρα.

Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε ούτε με σχήματα λόγου, ούτε με παρομοιώσεις. Αλλά με μια πραγματική πληροφορία που δείχνει μια διεργασία, που ακόμη δεν έχει αποκτήσει δημοσιότητα, αλλά παρ’ όλα αυτά εγγυάται μια σοβαρή πολιτική προετοιμασία για την άσκηση εξουσίας που διαφέρει κατά πολύ από αυτό που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε από τα κόμματα. Και εκτιμώ ότι πολλές από τις «αντιδράσεις» αφορούσαν ακριβώς την ανησυχία απέναντι σε αυτό το γεγονός. Γιατί αυτό σημαίνει ότι όταν δημοσιοποιηθεί αυτή η προεργασία, τότε θα πρέπει να απαντήσουν σε μια προγραμματική πρόταση με βάθος και άρα όλες οι «ευκολίες» του τύπου «αυτός που έκλεισε τις τράπεζες» δεν θα έχουν πια κανένα απολύτως νόημα.

Γιατί πολύ απλά θα έχει επιστρέψει η πραγματική πολιτική. Κάτι που η χώρα το έχει ανάγκη αυτή τη στιγμή περισσότερο παρά ποτέ.