Στις 26 Μαρτίου 1965, πριν από 53 χρόνια, κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το τεύχος 58/12 του ευρείας κυκλοφορίας και γενικού ενδιαφέροντος περιοδικού LIFE. Το εν λόγω περιοδικό είχε την ικανότητα να αποτυπώνει συγκλονιστικά στιγμιότυπα της αμερικανικής κοινωνικής ζωής με τη λεπτομέρεια και τη ζωντάνια του φωτογραφικού ρεπορτάζ.

Δρ. Αθανάσιος Γραμμένος

Στις 26 Μαρτίου 1965, πριν από 53 χρόνια, κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το τεύχος 58/12 του ευρείας κυκλοφορίας και γενικού ενδιαφέροντος περιοδικού LIFE. Το εν λόγω περιοδικό είχε την ικανότητα να αποτυπώνει συγκλονιστικά στιγμιότυπα της αμερικανικής κοινωνικής ζωής με τη λεπτομέρεια και τη ζωντάνια του φωτογραφικού ρεπορτάζ.

Το συγκεκριμένο τεύχος έκανε αναφορά στην εκστρατεία του Martin Luther King για δικαιώματα των Αφροαμερικανών και στο εξώφυλλο αποθανάτιζε τον ίδιο να στέκεται πλάι σε έναν Ορθόδοξο ιερωμένο, μπροστά από το δικαστικό μέγαρο της πόλης Σέλμα.

Το 1965 ήταν μία πολύ δύσκολη χρονιά για τις ΗΠΑ λόγω της δραματικής κλιμάκωσης του αγώνα των Αφροαμερικανών για τα πολιτικά τους δικαιώματα. Παρότι στη συνείδηση των δυικών κοινωνιών η χώρα είχε καταξιωθεί ως υπερασπιστής της ελευθερίας, εσωτερικές κι εξωτερικές πολιτικές επιλογές –ανάμεσά τους το φιάσκο του Βιετνάμ και η δολοφονία του Κένεντι- είχαν πληγώσει το γόητρό της. Το καθεστώς φυλετικής ανισότητας στις πολιτείες του Νότου ήταν απογοητευτικό: ο φυλετικός διαχωρισμός στα σχολεία είχε γίνει ανυπόφορος, αφού οι έγχρωμοι μαθητές στοιβάζονταν σε ακατάλληλα κτήρια χωρίς συντήρηση.

Πολιτικά, ενώ οι Αφροαμερικανοί πλειοψηφούσαν, βάσει των απαρχαιωμένων πολιτειακών νόμων μόλις το 2% είχε αποκτήσει δικαίωμα ψήφου. Και βέβαια, η ρατσιστική οργάνωση Κου Κλουξ Κλαν «αλώνιζε» στις φτωχογειτονιές βιαιοπραγώντας σε βάρος των μαύρων, κατ’ αναλογία με τα όσα διαπράττει σήμερα η Χρυσή Αυγή.

Μετά από μία σειρά αιματηρών επεισοδίων κρατικής και παρακρατικής καταστολής των αντιδράσεων της μαύρης κοινότητας, ο King αποφάσισε να οργανώσει μία μεγάλη πορεία διαμαρτυρίας που θα «συνομιλεί» με όλο το αμερικανικό έθνος. Στην πορεία του προσκάλεσε, ανάμεσα σε άλλους, τους θρησκευτικούς ηγέτες συμβολίζοντας το μήνυμα της χριστιανικής αγάπης και αδελφοσύνης.

Εξ αυτών, ο μόνος αρχηγός Εκκλησίας που αποδέχτηκε το αίτημα ήταν ο Ελληνορθόδοξος Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος. Αυτός ήταν που απεικονίζεται στο συγκλονιστικό εξώφυλλο του LIFE που έκανε τον γύρο της Αμερικής, γνωστοποιώντας σε όλους την ύπαρξη της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Φυσιογνωμία πληθωρική ο Ιάκωβος είχε δηλώσει από την πρώτη στιγμή ανάληψης των καθηκόντων του ότι η εν Αμερική́ Εκκλησία οφείλει να γίνει οργανικό μέρος της κοινωνίας και να αναπτύξει την πνευματική της ζωή έτσι ώστε ως ζώσα και θαρραλέα να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στον Άνθρωπο.

Έτσι, παρά τις απειλές που δέχτηκε από περιθωριακά στοιχεία και παρά την ανησυχία των συνεργατών του λόγω των ταραχών, συμπαραστάθηκε ενεργά στο Κίνημα των Αφροαμερικανών, με την παρουσία του και τις επιστολές που αντάλλαξε με τον Πρόεδρο Λύντον Τζόνσον.

Ο ίδιος είχε γεννηθεί και μεγαλώσει στην Ίμβρο, την περίοδο μετάβασης από την πολυεθνική Οθωμανική Αυτοκρατορία στην εθνικιστική Τουρκία, βιώνοντας τις διακρίσεις και τους εξευτελισμούς που υπέστη στο ελληνικό στοιχείο. «Γεννήθηκα στην Τουρκία όπου ήμουν πολίτης…τρίτης κατηγορίας», δήλωσε αργότερα.

Για το έργο του είπε: «Γνωρίζω ότι τα πολιτικά δικαιώματα συνεχίζουν να είναι το πιο ακανθώδες κοινωνικό ζήτημα του έθνους μας, αλλά θα παλέψω και για τα δύο, τα ανθρώπινα και τα πολιτικά, για όσο ζω. Αυτό είναι το χριστιανικό μου καθήκον και το καθήκον ενός ανθρώπου που γεννήθηκε… σκλάβος».

Μισαλλοδοξία και ρατσισμός

Αν ο Ιάκωβος έβγαλε την Εκκλησία από την εσωστρέφεια και την κατέστησε συμμέτοχο της προόδου και της κοινωνικής εξέλιξης, οι σύγχρονες ειδήσεις από Μητροπόλεις της Ελλάδας είναι απελπιστικές.

Περιπτώσεις μισαλλοδοξίας και ρατσισμού όπως του Αμβρόσιου Καλαβρύτων, όσο μεμονωμένες κι αν είναι, στιγματίζουν βαθιά το πνεύμα της Εκκλησίας κι αμαυρώνουν τη μνήμη των γιγάντων που την καταξίωσαν, όπως ακριβώς ο Ιάκωβος ή ο μακαριστός Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας.

Η δε σύμπραξη λειτουργών της Θέτιδας σε αυτό το θέατρο γεννά νέα ερωτηματικά για την κοινωνική ζωή στον τόπο. Ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι να μιλήσει για την αγάπη και την ισοτιμία εν Χριστώ, όπως ορίζουν τα καταστατικά της κείμενα, όχι να λειτουργεί με τάγματα εφόδου και να λοξοκοιτά στις μαύρες σελίδες του Μεσοπολέμου.

Σκοπός της είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές ανάγκες, προσαρμοζόμενη η ίδια στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της κάθε εποχής, όχι να συναλλάσσεται με εγκληματικές οργανώσεις και να καθυβρίζει ανθρώπους εξαιτίας κάποιας διαφορετικότητας.

Οι στιγμές είναι κρίσιμες και η Εκκλησία, αν θέλει να επιβιώσει και να ανθίσει, πρέπει να κάνει μία μεγάλη τομή. Εκείνη θα πρέπει να βρει το πως. Το δίλημμα είναι ποιον δρόμο θα ακολουθήσει: του μεγάλου Ιακώβου ή του ελάχιστου Αμβρόσιου;

Ο Αθανάσιος Γραμμένος είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Το βιβλίο του Ορθόδοξος Αμερικανός – Ο Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις (1959-1996) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

in.gr

Ακολουθήστε το in.grστο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο in.gr