Waldbuhne In Berlin 1998, Latin American Night – Κριτική

Η Φιλαρμονική του Βερολίνου είναι χωρίς αμφιβολία μία από τις σημαντικότερες ορχήστρες της εποχής μας, η ορχήστρα-θρύλος που υπό τον Herbert von Karajan κυριάρχησε πολλά χρόνια στο μουσικό και δισκογραφικό στερέωμα, θέτοντας νέα δεδομένα στον ορχηστρικό ήχο και απόδοση. Ωστόσο, η ορχήστρα σήμερα είναι ένα διαφορετικό σύνολο από αυτό που ο μεγάλος Herbert von Karajan άφησε το 1989. Ελάχιστοι μουσικοί της έχουν απομείνει από την ένδοξη εκείνη περίοδο. Από τότε που ο Claudio Abbado ανέλαβε τα ινία της, περισσότερα από τα μισά μέλη της άλλαξαν και αντικαταστάθηκαν από μια σειρά νέων μουσικών. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί δραματικά ο μέσος όρος ηλικίας των εκτελεστών της ορχήστρας και σήμερα η Φιλαρμονική του Βερολίνου να θεωρείται μία από τις νεότερες ηλικιακά ορχήστρες της Ευρώπης.
Όπως στο παρελθόν που ανάμεσα στα μέλη της συγκαταλέγονταν οι James Galway, Karl Leister, Wolfram Christ κ.ά., έτσι και το νεανικό σύνολο που δημιουργήθηκε επί των ημερών του Abbado έχει να καυχηθεί ότι στις τάξεις του περιλαμβάνονται μερικοί από τους σημαντικότερους σολίστες της νέας γενιάς, δηλαδή οι βιολιστές Guy Braunstein, Daniel Stabrawa, Rainer Sonne, ο φλαουτίστας Emmanuel Pahud, ο Albrecht Mayer στο όμποε ή ο κορνίστας Stefan Dohr, για να αναφέρουμε μόνο μερικούς. Αν και δεν είναι λίγοι αυτοί που παραπονιούνται ότι η ορχήστρα έχασε τον προσωπικό της ήχο, δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς ότι, παρά τις όποιες διαφοροποιήσεις, ο ήχος της σημερινής Φιλαρμονικής του Βερολίνου εξακολουθεί να μαγεύει το αφτί του ακροατή, διατηρώντας στο ακέραιο τα βασικά χαρακτηριστικά που την καθιέρωσαν ως μία από τις μεγαλύτερες ορχήστρες στον κόσμο.
Η Waldbuhne είναι ένας από τους γνωστότερους χώρους στην κεντρική Ευρώπη όπου το καλοκαίρι δίνονται υπαίθριες συναυλίες. Κάθε χρόνο χιλιάδες άνθρωποι απολαμβάνουν δημοφιλή έργα του κλασικού ρεπερτορίου ερμηνευμένα από τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, κάτω από τον υπέροχο καλοκαιρινό ουρανό, υπό τη διεύθυνση πολλών σημαντικών μαέστρων. Η 21η Ιουνίου 1998 ήταν μια ξεχωριστή μέρα, όχι μόνο ως Παγκόσμια Ημέρα της Μουσικής. Η σκηνή της Waldbuhne φιλοξενούσε έναν από τους δημοφιλέστερους διευθυντές ορχήστρας σε ένα διαφορετικό από τα συνηθισμένα πρόγραμμα. Ο Daniel Barenboim θα εμφανιζόταν ως σολίστ και θα διηύθυνε μια συναυλία αφιερωμένη στη λατινοαμερικάνικη μουσική, καθώς και σε έργα στα οποία το ισπανικό-λατινικό χρώμα κυριαρχεί.
Γεννημένος στο Μπουένος Άιρες το 1942, ο Daniel Barenboim έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην Αργεντινή. Μολονότι από την ηλικία των δέκα ετών οι καλλιτεχνικές του υποχρεώσεις τον έφεραν στην Ευρώπη, ενώ λίγο αργότερα οι γονείς του μετανάστευσαν στο Ισραήλ, ο ίδιος -όπως λέει- ουδέποτε έπαψε να αισθάνεται τους δεσμούς που τον δένουν με το Μπουένος Άιρες, την Αργεντινή και το λατινικό στοιχείο γενικότερα. Έχοντας γαλουχηθεί με το tango και τη μουσική του Carlos Gardel, ο Barenboim είναι σίγουρα ο κατάλληλος μουσικός για να αναλάβει μια τέτοια συναυλία.
H συναυλία της 21ης Ιουνίου 1998 άρχισε με δύο πολύ γνωστά και αγαπητά στο κοινό έργα Γάλλων συνθετών, τα οποία είναι έντονα επηρεασμένα από την ισπανική μουσική και παράδοση. Το πρώτο είναι το «Bolero» του Ravel, ένα ιδιοφυές έργο, που μέσα από ένα σταθερό ρυθμό που δίνει το ταμπούρο και που διατηρείται σε όλη τη διάρκειά του, και με τη συνεχή επανάληψη μιας μελωδίας από διάφορα όργανα ή ομάδες οργάνων οδηγείται σε ένα μεγαλειώδες ορχηστρικό κρεσέντο. Το δεύτερο έργο της συναυλίας είναι η πρώτη σουίτα «Carmen» του πιο γνωστού συνθέτη όπερας της Γαλλίας, του Georges Bizet. Η μουσική αυτή, υποβλητικά ερμηνευμένη από τον Daniel Barenboim και τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, δημιούργησε ένα υπέροχο κλίμα από την πρώτη κιόλας στιγμή.
Το δεύτερο μέρος της συναυλίας ήταν αφιερωμένο σε ένα διαφορετικό μουσικό κόσμο. Ο Daniel Barenboim πρότεινε στο πολυάριθμο κοινό που παρακολουθούσε τη συναυλία διασκευασμένες μελωδίες, χορούς και τραγούδια από την παρτίδα του την Αργεντινή. Το εγχείρημα φαντάζει αρκετά τολμηρό καθώς η μουσική αυτή ξεφεύγει από το καθιερωμένο ορχηστρικό ρεπερτόριο, κρίνοντας όμως από την υποδοχή που επιφύλαξε το ακροατήριο στέφθηκε με μεγάλη επιτυχία. Ακούστηκαν λοιπόν έργα των Alberto Ginastera, Ernesto Lecuona, Astor Piazolla κ.ά. διασκευασμένα από τον Jose Carli.
Η ερμηνεία της μεγάλης αυτής ορχήστρας υπό τον Daniel Barenboim εντυπωσιάζει πάντα, όσες φορές και να δει κανείς τη μαγνητοσκόπηση της συναυλίας. Μοναδική ακρίβεια και άνεση στην άρθρωση, αλλά και στη γενικότερη αντιμετώπιση ενός τόσο διαφορετικού μουσικού είδους, χρώματα, εντάσεις, αξιοσημείωτη απόδοση των λεπτομερειών δημιουργούν μια ηχητική και μουσική πανδαισία, επιβεβαιώνοντας τα λόγια του Barenboim προς το ακροατήριο: «… Θα απορείτε πώς είναι δυνατόν όλοι αυτοί οι εξαιρετικοί μουσικοί, που όμως δεν έχουν παίξει tango ποτέ στη ζωή τους -ή πολύ σπάνια και αυτό όχι έως μέλη της Φιλαρμονικής- έπειτα από μερικές πρόβες να αποκτούν την ‘αίσθηση’ της μουσικής και να παίζουν σαν να έχουν γεννηθεί στο Μπουένος Άιρες, δημιουργώντας την καλλίτερη ορχήστρα tango στον κόσμο, τη Φιλαρμονική του Βερολίνου».
Από τεχνικής πλευράς το DVD αυτό δεν έχει να επιδείξει κάτι νέο και ασυνήθιστο, ωστόσο διατηρεί το πολύ υψηλό επίπεδο που απαντάται πλέον στις περισσότερες κυκλοφορίες του είδους. Λαμβάνοντας, λοιπόν, υπόψη το ρεπερτόριο της μαγνητοσκοπημένης συναυλίας, θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση για μια ευρύτερη κατηγορία φίλων του οικιακού κινηματογράφου.