«Λένε ότι δεν ξέρω να παίζω» – Ο Γουάλας Σον για το Χόλιγουντ, τη ψυχοθεραπεία και την Παλαιστίνη

Ο Γουάλας Σον είναι τόσο ειλικρινής και γεμάτος ζωντάνια όσο πάντα, με δύο επιτυχημένες θεατρικές παραστάσεις και μια καλοκαιρινή υπερπαραγωγή να βρίσκονται στα σκαριά. Αποδέχεται το γεγονός ότι είναι ιδιόρρυθμος, όπως λέει στον Guardian, ακόμα κι αν δεν τον καταλαβαίνουν όλοι.

Στην ερώτηση πώς επέλεξε το καστ για το τελευταίο του θεατρικό έργο, «What We Did Before Our Moth Days», ο ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας χαμογελά με φυσικότητα: «Λοιπόν, νομίζω ότι αυτό είναι μυστικό. Δεν νομίζω ότι θα σου το πω» λέει στον Juan A Ramírez.

Είναι μια ευγενική απάντηση στο θέμα και θέτει ένα σαφές όριο: κάτι με το οποίο 82χρονος Σον αισθάνεται απόλυτα άνετα.

Γουάλας Σον / Public Domain

Αίσθημα συνεχούς θαυμασμού

Μια συννεφιασμένη Τετάρτη συναντιέται με τον Juan A Ramírez του Guardian σε ένα εστιατόριο στην κορυφή του μοντέρνου κινηματογράφου τέχνης Metrograph στο Μανχάταν, παρακολουθώντας τον κόσμο να συρρέει λίγες μέρες πριν από την έναρξη της αναδρομικής προβολής των ταινιών του εκεί.

«Το να περνάς χρόνο με τον Σον είναι σαν να μπαίνεις στο δικό του αίσθημα συνεχούς θαυμασμού: κάτι ανάμεσα σε ένα σκεπτικό σήκωμα των ώμων και σε μια αμηχανία για την άμεση κατάστασή του» σχολιάζει ο Juan A Ramírez και συνεχίζει:

«Όταν η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του κινηματογράφου του προσφέρει μια σοκολάτα Twix, γέρνει το κεφάλι και ρωτάει τι είναι αυτό, αλλά δέχεται ευγενικά μία. Όταν επιστρέφει με περισσότερες επιλογές, επιλέγει αντί για αυτό ποπ κορν».

Το θαύμα της υποκριτικής

Γεννημένος στη Νέα Υόρκη και σταθερή αξία του θεάτρου από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, ο Σον έχει φτάσει όσο πιο μακριά γίνεται από το νησί καταγωγής του, χάρη σε αξέχαστες ερμηνείες σε χολιγουντιανές επιτυχίες όπως «Τρεις Ιστορίες Έρωτα και Φαντασίας» και «Ιστορία Γάμου».

Αφού έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη μεγάλη οθόνη στην ταινία του Γούντι Άλεν «Μανχάταν» το 1979, εμφανίστηκε σε cult επιτυχίες όπως το «All That Jazz» του Μπομπ Φόσι και το «Starting Over» του Άλαν Τζ. Πακούλα, πριν από τις αξέχαστες πρωταγωνιστικές ερμηνείες του στο «My Dinner with Andre» ή στο «Vanya on 42nd Street», και οι δύο σε σενάριο που συνυπογράφει ο μακροχρόνιος συνεργάτης του Σον, Αντρέ Γκρέγκορι.

Η υποκριτική είναι ένα θαύμα, λέει, γιατί ενώ οι ηθοποιοί «μοιάζουν με κανονικούς ανθρώπους… στην πραγματικότητα δεν είναι».

Είναι ένα περίεργο σχόλιο από κάποιον με περισσότερες από 200 συμμετοχές στον κινηματογράφο, αλλά ο Σον έχει φτάσει στα όριά του αυτή την άνοιξη. Τις δύο βραδιές την εβδομάδα που το θεατρικό «Moth Days» δεν παίζεται, αυτός αναβιώνει τον καυτό μονόλογό του από το 1990, στο άλλο θεατρικό «The Fever».

Ο Σον αισθάνεται απογοήτευση που η ικανότητά του να διαπρέπει σε ρόλους πατρικού, κωμικού χαρακτήρα σε ταινίες όπως το Clueless ή το Gossip Girl δεν έχει οδηγήσει σε πιο δυναμικούς ρόλους

«Δε με σέβονται»

Ο Σον αισθάνεται απογοήτευση που η ικανότητά του να διαπρέπει σε ρόλους πατρικού, κωμικού χαρακτήρα σε ταινίες όπως το Clueless ή το Gossip Girl δεν έχει οδηγήσει σε πιο δυναμικούς ρόλους. «Δεν νομίζω ότι έχω αποδώσει» λέει στον Guardian.

«Προφανώς, πολλοί άνθρωποι δεν πιστεύουν ότι μπορώ να παίξω, γιατί αλλιώς θα μου έδιναν διαφορετικούς ρόλους. Είναι σαφές ότι δε με σέβονται ιδιαίτερα ως ηθοποιό κάποιοι άνθρωποι, ακόμα κι αν κάθομαι εδώ, πολλές δεκαετίες τώρα, απόλυτα διαθέσιμος. Όταν βλέπω τον εαυτό μου, ας πούμε, στο Young Sheldon» –τη σειρά επτά σεζόν όπου είχε επαναλαμβανόμενο ρόλο– «σκέφτομαι ότι με επέλεξαν για αυτόν τον ρόλο και τα κατάφερα. Δεν νομίζω ότι έκαναν τρομερό λάθος».

Ένας θησαυρός

Οι λάτρεις του κινηματογράφου συμφωνούν ότι ο Σον είναι ένας θησαυρός. Όταν, ωστόσο, τον κατέκλυσαν με επαίνους για την ταινία A Master Builder (2013) του Τζόναθαν Ντέμμε, την οποία ο Σον διασκεύασε από το κλασικό έργο του Ίψεν και στην οποία πρωταγωνίστησε, εκείνος επισήμανε τις πενιχρές εισπράξεις της ταινίας.

Η οικονομική κατάσταση του Σον είχε λυθεί, λίγο πολύ, στα τέλη της τρίτης δεκαετίας της ζωής του. «Άρχισα να καταλαβαίνω ότι μπορούσα να βγάλω λεφτά ως κωμικός ηθοποιός» εξηγεί. «Ήμουν πολύ χαρούμενος που ανακάλυψα ότι, παρόλο που τα θεατρικά μου έργα δεν άρεσαν σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων, η υποκριτική μου προφανώς μπορούσε να αρέσει».

Αυτή η συνειδητοποίηση τον γλίτωσε από το να πρέπει να αποδυναμώσει τα έργα του, οδηγώντας σε 17 σαφώς μοναδικά θεατρικά έργα μέχρι σήμερα, συμπεριλαμβανομένων των μεταφράσεων της χυδαίας κωμωδίας του Μακιαβέλι «The Mandrake» και της «Όπερας της Πεντάρας», της μοναδικής του συμμετοχής στο Μπρόντγουεϊ.

Ο Σον προτίμησε κι αυτός να μην εξερευνήσει τα κίνητρά του. «Έχει να κάνει με την αυτοπροστασία», λέει. «Νομίζω ότι απέφυγα τα ψυχεδελικά ναρκωτικά μέχρι τώρα, και την ψυχοθεραπεία πιθανώς για τον ίδιο λόγο»

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Buddhish (@_buddhish)

Η ψυχοθεραπεία

Ο Σον λέει ότι ποτέ δεν παίρνει το στυλό γνωρίζοντας πού θα τον οδηγήσει, ενώ όσον αφορά την έμπνευσή του για το «Moth Days», παραπέμπει στα «απόλυτα αληθινά και καλά τεκμηριωμένα» γεγονότα της ζωής του.

Ο Juan A Ramírez τον ρωτάει εάν έχει ακούσει τον λόγο για τον οποίο η Μπάρμπρα Στρέιζαντ αποφεύγει τη θεραπεία («Δεν με ενδιαφέρει και τόσο ο εαυτός μου»), δεδομένου ότι οι δύο τους έχουν γεννηθεί με διαφορά ενός έτους.

Ο Σον γελάει και λέει όχι. «Νομίζω ότι ίσως δεν τη νοιάζει το πώς συμπεριφέρεται. Ποτέ δεν της έχει δημιουργήσει πρόβλημα. Το καταλαβαίνω».

Ο Σον προτίμησε κι αυτός να μην εξερευνήσει τα κίνητρά του. «Έχει να κάνει με την αυτοπροστασία», λέει. «Νομίζω ότι απέφυγα τα ψυχεδελικά ναρκωτικά μέχρι τώρα, και την ψυχοθεραπεία πιθανώς για τον ίδιο λόγο».

Απόσπασμα από την ανάγνωση του Γουάλας Σον από το έργο «The Fever», 15 Δεκεμβρίου 1999

Κάφκα μέσω Μαρξ

Αυτό κάνει το καυστικό, συχνά παραισθησιογόνο χτύπημα του θεατρικού The Fever ακόμα πιο εκπληκτικό, εκ των υστέρων.

Ο Σον περιγράφει τον μονόλογο ως «μια πολύ ειλικρινή αξιολόγηση του ρόλου αυτής της τάξης Αμερικανών» –της μπουρζουαζίας– «ως αρπακτικών που εκμεταλλεύονται τον πλανήτη», όπου ένας ανώνυμος πρωταγωνιστής, που τρέμει στο πάτωμα του μπάνιου ενός ξενοδοχείου, εξετάζει τον καταπιεστικό ρόλο τους στον κόσμο ενώ επισκέπτεται μια αναπτυσσόμενη χώρα.

Το υπαρξιακό μακάβριο χιούμορ του είναι Κάφκα μέσω του Μαρξ, προκαλώντας μια αίσθηση ναυτίας, όπως το θέτει ο Σον: «Ωχ, η ζωή μου που ήταν πολύ ευχάριστη έχει πραγματικά επιτευχθεί εις βάρος ανθρώπων που έχουν συντριβεί. Αν οι άνθρωποι στο Σουδάν ζούσαν σε ευημερία, και αν η Αμερική δεν είχε δουλεία και αν δεν είχε γίνει γενοκτονία των αυτοχθόνων πληθυσμών, δεν θα μπορούσα να κάνω αυτό που κάνω».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Portroids (@portroids)

Ριζοσπαστική κομψότητα

Ο Σον άρχισε να παρουσιάζει το έργο «The Fever» σε διαμερίσματα το 1990, πριν το ανεβάσει στο Public Theater της Νέας Υόρκης, όπου ένας κριτικός της New York Times το κατατρόπωσε χαρακτηρίζοντάς το ως «ένα μουχλιασμένο κόλπο ριζοσπαστικής κομψότητας».

Ενοχλούν τον καλλιτέχνη οι κριτικές; «Φοβάμαι ότι διαβάζω τις κριτικές, γιατί μεγάλωσα σε ένα σπίτι που αγαπούσε τα έντυπα και μισώ την ιδέα ότι οι άνθρωποι λένε πράγματα για μένα πίσω από την πλάτη μου».

Συνέχισε να επιμένει και τελικά το HBO παρήγαγε μια κινηματογραφική εκδοχή με πρωταγωνίστρια τη Βανέσα Ρεντγκρέιβ το 2004. Το να μην είναι αγαπητός, καθώς και το να κερδίσει το είδος του σεβασμού που αισθάνεται ότι απολάμβανε ο Άρθουρ Μίλερ στα 30 του, ήταν κίνητρο.

Προσεκτικός

«Νιώθω άσχημα που μιλάω έτσι τώρα, επειδή οι άνθρωποι είναι εξαιρετικά ευγενικοί από τότε που πέρασα τα 80, ίσως ακόμα και τα 70 ή τα 75» λέει ο Σον σχεδόν ντροπιασμένος για την καθυστερημένη αναγνώριση της συγγραφικής του καριέρας. «Αλλά, πριν από αυτό… πάντα είχα υψηλότερες προσδοκίες για τον εαυτό μου».

Ο Σον είναι πολύ προσεκτικός ως προς την εντύπωση που δίνει -κάθε λέξη που βγαίνει από το στόμα του είναι εξίσου μελετημένη με ένα τελικό γραπτό κείμενο.

Ο Σον σχεδίασε την εποχή και τον τόπο του The Fever ώστε να είναι σκόπιμα «αόριστοι και αφηρημένοι», αλλά οι επαναστατικές πολιτοφυλακές και το ζεστό κλίμα του έργου θυμίζουν την αποσταθεροποίηση της Κεντρικής Αμερικής στα μέσα του αιώνα.

Ο ηθοποιός, ο οποίος επισκεπτόταν συχνά την περιοχή, λέει ότι «γράφτηκε σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχούσαν απόλυτα στο Ελ Σαλβαδόρ και κυριαρχούσαν έμμεσα στη Γουατεμάλα και την Ονδούρα».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη IMAGES (@dawn_images)

Αριστερός κι αντισιωνιστής

Η έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων βοηθά στη διατήρηση της επικαιρότητας του έργου (αν και λιγότερο για την κατάσταση της ανθρωπότητας) και μοιάζει με ένα σύγχρονο ξύπνημα από τον Σον, ο οποίος είναι επίσης μακροχρόνιο μέλος της αριστερής, αντισιωνιστικής οργάνωσης Jewish Voice for Peace.

«Στην κοινωνική μου συμπεριφορά, τείνω να είμαι αρκετά ήπιος και ευχάριστος, αλλά έχουν υπάρξει στιγμές…», λέει αόριστα, υπονοώντας στιγμές όπου δεν δίστασε να αντιμετωπίσει την αντιπαράθεση.

Σοκαρίστηκε όταν το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου δίδασκε η σύντροφός του, Ντέμπορα Άιζενμπεργκ, επέβαλε κυρώσεις στους φοιτητές του για ειρηνικές διαμαρτυρίες ενάντια στις σχέσεις του πανεπιστημίου με το Ισραήλ.

«Αντί να υπερασπιστούν αυτούς τους φοιτητές, τα ακαδημαϊκά αυτά ιδρύματα υπέκυψαν στους δωρητές τους και στην κακόβουλη κυβέρνηση Τραμπ» λέει ο Σον.

«Η πολιτική μου συνειδητοποίηση είχε κάποιες συνέπειες», προσθέτει. Μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023, ηθοποιοί όπως η Σούζαν Σαράντον και η Μελίσα Μπαρέρα δήλωσαν ότι μπήκαν στη μαύρη λίστα του Χόλιγουντ λόγω των φιλοπαλαιστινιακών τους απόψεων.

Μήπως η ανοιχτή υποστήριξη του Σον προς την Παλαιστίνη του κόστισε ευκαιρίες; Διστάζει να απαντήσει, λέγοντας: «Δεν γνωρίζω κανέναν που να υποστηρίζει με ενθουσιασμό τη γενοκτονία στη Γάζα. Ξέρω ένα ζευγάρι που προτιμά να μην το σκέφτεται, αλλά δεν συναναστρέφομαι με ανθρώπους που θα το υπερασπίζονταν».

Σοκαρίστηκε όταν το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου δίδασκε η σύντροφός του, Ντέμπορα Άιζενμπεργκ, επέβαλε κυρώσεις στους φοιτητές του για ειρηνικές διαμαρτυρίες ενάντια στις σχέσεις του πανεπιστημίου με το Ισραήλ

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Josh Hamilton (@jhamilton)

Ο Γουόλι είναι περίεργος

«Αναμφίβολα» προσθέτει ο Σον «υπάρχουν κριτικές εναντίον μου που εγώ ο ίδιος δεν έχω διαβάσει». Ο ηθοποιός παραμένει σταθερός στις πεποιθήσεις και τη δουλειά του, ανεξάρτητα από όλα αυτά.

Μόλις ολοκληρωθούν τα γυρίσματα του Moth Days, επιστρέφει στη χαρακτηριστική του διττότητα: ένας ρόλος φωνής στο Toy Story 5 και στη συνέχεια η ερμηνεία του οραματιστή αρχιτέκτονα της δεκαετίας του ’60 Μπακμίνστερ Φούλερ στο επερχόμενο δράμα The Man Who Changed the World.

Για τους λίγους γύρω του με τους οποίους δεν συμφωνεί, λέει χαριτολογώντας: «Είτε ξέρουν κρυφά ότι έχω δίκιο, είτε με συμπαθούν προσωπικά και είναι ικανοί να κάνουν την παραδοχή ότι “ο Γουόλι είναι περίεργος έτσι κι αλλιώς”».

*Οι παραστάσεις «What We Did Before Our Moth Days» και «The Fever» παρουσιάζονται στο Greenwich House Theater της Νέας Υόρκης έως τις 24 Μαΐου.

*Με στοιχεία από theguardian.com