Διπλωματικό πόκερ: Γιατί ο Σι Τζινπίνγκ δεν πρόκειται να κάνει τη χάρη στον Τραμπ για τη Μέση Ανατολή

Κατά τη συνάντησή του με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ αυτή την εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να ζητήσει χείρα βοηθείας για την επίλυση του δαπανηρού και πολιτικά επιζήμιου πολέμου με το Ιράν. Ωστόσο, θεωρείται εξαιρετικά απίθανο να λάβει τη στήριξη που επιθυμεί.

Σύμφωνα με το Reuters, Αναλυτές εκτιμούν ότι, ενώ ο Σι ενδέχεται να συμφωνήσει να ωθήσει διακριτικά την ιρανική ηγεσία πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, θα είναι εξαιρετικά απρόθυμος να διακόψει την οικονομική υποστήριξη προς τον σημαντικότερο εταίρο του Πεκίνου στη Μέση Ανατολή, ή να σταματήσει την προμήθεια αγαθών διπλής χρήσης που χρειάζεται ο ιρανικός στρατός.

Ο Τραμπ φτάνει στην Κίνα, αναζητώντας από τον Σι λύση για το Ιράν.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, διαθέτει ισχυρά εργαλεία πίεσης —συμπεριλαμβανομένης της απειλής κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες— όμως η χρήση τους θα μπορούσε να έχει ένα απαγορευτικά υψηλό κόστος για τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Καθώς οι ελπίδες για μια συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης ξεθωριάζουν και η εκεχειρία κρέμεται από μια κλωστή, ο πόλεμος έχει εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου. Οι σύμβουλοι του Τραμπ βλέπουν το Πεκίνο, τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου, ως έναν από τους ελάχιστους «παίκτες» ικανούς να πείσουν την Τεχεράνη να κλείσει συμφωνία. Ελλείψει μέσων για να εξαναγκάσει την Κίνα, η Ουάσιγκτον στοχεύει να πείσει την κινεζική ηγεσία ότι ο άμεσος τερματισμός του πολέμου είναι και προς το δικό της συμφέρον.

Τα αντικρουόμενα συμφέροντα του Πεκίνου

Η Κίνα, ωστόσο, πατάει σε δύο βάρκες. Από τη μία πλευρά, επιθυμεί το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχει στραγγαλίσει ο ιρανικός στρατός, καθώς από εκεί διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου — και μεγάλο μέρος αυτού με προορισμό την Κίνα. Από την άλλη, το Ιράν παραμένει ένας στρατηγικός σύμμαχος και ένα κρίσιμο αντίβαρο απέναντι στις ΗΠΑ. Παράλληλα, ο πόλεμος —αν και οικονομικά επώδυνος— έχει στρέψει τη διπλωματική και στρατιωτική προσοχή της Αμερικής μακριά από τον Ινδο-Ειρηνικό, κάτι που βολεύει το Πεκίνο.

Όπως επισημαίνει η Χενριέτα Λέβιν, συνεργάτιδα του think tank CSIS στην Ουάσιγκτον, ο Σι προσέρχεται στη σύνοδο κορυφής από θέση «ιλιγγιώδους αυτοπεποίθησης», ενθαρρυμένος από την υποχώρηση του Τραμπ στο περσινό μέτωπο των δασμών και την αίσθηση ότι η σύγκρουση στο Ιράν απομακρύνει κρίσιμο αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό από την «αυλή» της Κίνας.

Δημοσίως, η Ουάσιγκτον τηρεί σκληρή στάση. Ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν χρειάζεται τη βοήθεια της Κίνας, επικαλούμενος τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, ενώ ο εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας, Λιου Πενγκγιού, καταδίκασε τις «παράνομες μονομερείς κυρώσεις», τονίζοντας ότι προτεραιότητα είναι να αποφευχθεί η αναζωπύρωση των μαχών και όχι η λασπολογία.

Περιορισμένες επιλογές και ο φόβος των κυρώσεων

Με τα ποσοστά αποδοχής του να πλήττονται από τον πόλεμο, ο Τραμπ έχει περιορισμένες επιλογές. Αν και οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό και απειλούν με επιβολή τελών στα Στενά του Ορμούζ, η Ουάσιγκτον έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να αγγίξει τον πυρήνα του προβλήματος: τις κινεζικές τράπεζες.

Σύμφωνα με τον Μπρετ Έρικσον της Obsidian Risk Advisors, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών «απλώς δεν είναι διατεθειμένο να κάνει κάτι για τις κινεζικές τράπεζες που έχουν πραγματική σημασία». Παρότι ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, έστειλε τον Απρίλιο προειδοποιητικές επιστολές σε δύο κινεζικές τράπεζες, δεν έχει ληφθεί καμία περαιτέρω δράση, αν και το θέμα αναμένεται να τεθεί ξανά κατά την επίσκεψη Τραμπ.

Ο κίνδυνος των κινεζικών αντιποίνων

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η διστακτικότητα της Ουάσιγκτον πηγάζει από τον φόβο αντιποίνων. Ο Έντουαρντ Φίσμαν του Council on Foreign Relations εξηγεί ότι ακόμη και η στοχοποίηση μιας μεσαίας κινεζικής τράπεζας θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν νέο εμπορικό πόλεμο, με καταστροφικές συνέπειες για τον πληθωρισμό — κάτι που θα έπληττε πολιτικά τον Τραμπ.

«Το να ρίχνεις βόμβες στο Ιράν έχει τεράστιο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία, αλλά ο αντίκτυπος της επιβολής κυρώσεων σε μια μεγάλη κινεζική κρατική τράπεζα θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερος», προειδοποιεί ο Τζιμ Μάλιναξ, πρώην διευθυντής πολιτικής κυρώσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Επιπλέον, μια επίθεση στις κινεζικές τράπεζες θα μπορούσε να ωθήσει το Πεκίνο να χρησιμοποιήσει το ισχυρότερο όπλο του: τις σπάνιες γαίες. Η Κίνα, που κατέχει μονοπώλιο στην επεξεργασία αυτών των κρίσιμων ορυκτών, απείλησε πέρυσι να διακόψει τις προμήθειες, προκαλώντας τρόμο στη δυτική βιομηχανία.

Πέρα από τα οικονομικά δεδομένα, το Πεκίνο, έχοντας παρακολουθήσει τις αποτυχίες των ΗΠΑ, παραμένει εξαιρετικά επιφυλακτικό στο να εμπλακεί υπερβολικά στη Μέση Ανατολή. Όπως καταλήγει ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Κερτ Κάμπελ: «Θα είναι δύσκολο να εμπλακούν βαθιά οι Κινέζοι. Βλέπουν κι αυτοί την κινούμενη άμμο και θα προσέξουν πού πατούν».