Το Άγιο Φως και οι ισορροπίες ανάμεσα σε Ισραήλ και Χριστιανικές Εκκλησίες

«Ο Ιησούς δεν ακούει τις προσευχές εκείνων που κάνουν πόλεμο, αλλά τις απορρίπτει, λέγοντας: Παρότι προσεύχεσαι πολύ, δεν θα σε εισακούσω: τα χέρια σου είναι βαμμένα με αίμα». Ο Πάπας Λέων ΙΔ έστειλε το δικό του μήνυμα στο Ισραήλ, με αφορμή την απόφαση της ισραηλινής αστυνομίας να απαγορεύσει στον Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων να μπει στον Πανάγιο Τάφο και να χοροστατήσει στην λειτουργία της Κυριακής των Βαΐων των καθολικών στις 29 Μαρτίου. Η δικαιολογία ήταν «λόγοι ασφαλείας» και καμία «κακόβουλη πρόθεση», όπως είπε ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, προσπαθώντας να αναδιπλωθεί και να μην προκαλέσει τη ρήξη με την καθολική Εκκλησία. Καθώς το γεγονός ήταν ιδιαίτερα σοβαρό.

Το Υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε το Ισραήλ

Το περιστατικό προκάλεσε συναγερμό και στην Αθήνα. Ενδεικτική ήταν η δήλωση της εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών, Λάνας Ζωχιού στις 31 Μαρτίου η οποία κατά την ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών ανέφερε χαρακτηριστικά: «Υπογραμμίζουμε εκ νέου ότι το status quo των Ιερών Προσκυνημάτων των Ιεροσολύμων, περιλαμβανομένου του status quo του Ναού της Αναστάσεων θα πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστό από όλους και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Η Ελλάδα εκφράζει την αλληλεγγύη της και την ακλόνητη στήριξή της προς τις Χριστιανικές Εκκλησίες στα Ιεροσόλυμα».

Ένα μήνυμα που είχε αποδέκτη τις ισραηλινές αρχές, σαφώς, και έγινε στο πλαίσιο των διαβεβαιώσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, πως θα εξαντληθούν οι δυνατότητες για την «ασφαλή μεταφορά του Αγίου Φωτός στην Ελλάδα».

Ενώ υπογράμμισε πως ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είναι σε επαφή με τον Ισραηλινό ομόλογό του και η Αθήνα παραμένει σε επικοινωνία με όλους τους αρμόδιους φορείς.

Παρ’ όλα αυτά οι λεπτομέρειες δεν δημοσιοποιούνται για λόγους ασφαλείας, αφού η επιχείρηση μεταφοράς του Αγίου Φωτός στην Ελλάδα αναμένεται να γίνει – εφόσον καταστεί δυνατό – σε συνθήκες πολέμου.

Δεν απαιτείται άδεια για να λάβει χώρα το Χριστιανικό τελετουργικό

Διπλωμάτες δε μιλώντας στο in τόνιζαν πως καμία Χριστιανική Εκκλησία στα Ιεροσόλυμα δεν ζητά άδεια από το Ισραήλ για να τελέσει λειτουργίες και μυστήρια. Όπως έλεγαν χαρακτηριστικά «δεν μπορεί να θεωρηθεί προαπαιτούμενο να ζητήσεις άδεια για οποιαδήποτε δραστηριότητα στο «σπίτι σου»».

Οι ίδιες πηγές σημείωναν μάλιστα πως το Άγιο Φως και η απαγόρευση στον Λατίνο Πατριάρχη ήταν απλά η αφορμή, με μία ακραία απαγόρευση, για την υπενθύμιση της διαχρονικής προσπάθειας του Κράτους του Ισραήλ να αλλάξει το καθεστώς των Ιερών Προσκυνημάτων των Ιεροσολύμων, με τελικό στόχο τον πλήρη έλεγχο τους.

Και υπενθύμιζαν την προσαγωγή μέλους της φρουράς ασφαλείας του Έλληνα πρόξενου στα Ιεροσόλυμα κατά την τελετή αφής του Αγίου Φωτός το 2024, στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων που είχαν ληφθεί με αφορμή τον πόλεμο Ισραήλ – Χαμάς, δεδομένης της τεταμένης κατάστασης.

Με τις απαγορεύσεις κατά καιρούς να μην περιορίζονται μόνο στην πόλη των Ιεροσολύμων, αλλά να επεκτείνονται και σε άλλες περιοχές Ιερών Προσκυνημάτων.

Η καταγγελία του 2024

Τα όσα έλαβαν χώρα το Πάσχα του 2024 ακολούθησε και μία σκληρή ανακοίνωση από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων στις 16 Αυγούστου, δεδομένης της απόφασης της ισραηλινής αστυνομίας που είχε προηγηθεί και απαγόρευε στους πιστούς τη συμμετοχή στις ιερές λειτουργίες της Γιορτής της Μεταμόρφωσης στο Όρος Θαβώρ επικαλούμενη απουσία των απαιτούμενων κυβερνητικών εγκρίσεων.

Όπως αναφερόταν στην ανακοίνωση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, «η απόφαση αυτή, που θυμίζει την παρόμοια διακοπή που σημειώθηκε πέρυσι την ίδια περίοδο, δεν άφησε στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων σχεδόν καμία δυνατότητα αντίδρασης. Η επαναλαμβανόμενη απεικόνιση από την πλευρά του Ισραήλ των χριστιανικών προσευχών και των θρησκευτικών τελετών ως ιδιωτικών εκδηλώσεων που απαιτούν μέτρα ασφαλείας —μια προσέγγιση που απέχει σαφώς από την πνευματική ουσία αυτών των περιστάσεων— χρησιμεύει ως επίμονη δικαιολογία για να εμποδίζονται οι χριστιανοί από την άσκηση της πίστης τους. Τέτοιες ενέργειες παραβλέπουν τον αναπόσπαστο ρόλο των χριστιανών στο κοινωνικό ιστό, επιβάλλοντας αδικαιολόγητους περιορισμούς αντί να εκπληρώνουν το καθήκον του κράτους να διευκολύνει την άσκηση των θρησκευτικών τελετουργιών».

Και τόνιζε ότι «αυτή η λυπηρή στάση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό· παρόμοιες παρεμποδίσεις έχουν επίσης αμαυρώσει άλλες ιερές εκδηλώσεις, συμπεριλαμβανομένου του Σαββάτου του Αγίου Φωτός στην Ιερουσαλήμ. Είναι καθήκον των ισραηλινών αρχών να προασπίσουν τα απαραβίαστα δικαιώματα της ελευθερίας λατρείας, της πρόσβασης σε ιερούς τόπους και της ανεμπόδιστης τέλεσης θρησκευτικών τελετών — δικαιώματα που είναι τόσο εγγενή όσο και εγγυημένα από το διεθνές δίκαιο στην αυτόχθονη χριστιανική κοινότητα στην Αγία Γη».

Είναι ενδεικτικό ωστόσο ότι και πριν την επίθεση της Χαμάς, της 7ης Οκτωβρίου του 2023,  που οδήγησε στον πόλεμο του Ισραήλ εναντίον της Χαμάς, με όσα ακολούθησαν στη Γάζα, και το Πάσχα του 2023, όταν το Ισραήλ επέβαλε αυστηρά περιοριστικά μέτρα ασφαλείας κατά την τελετή της αφής του Αγίου Φωτός, προκαλώντας σειρά αντιδράσεων, καθώς μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των πιστών που θα επιτρεπόταν να εισέλθουν στο Ναό της Αναστάσεως και την Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ το Μεγάλο Σάββατο.

Φέτος τα μέτρα είναι επίσης αυστηρά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πέρα από τους ξένους τουρίστες που φτάνουν για τους εορτασμούς του Πάσχα και όχι μόνο, στα Ιερά Προσκυνήματα στο Ισραήλ και τα Παλαιστινιακά Εδάφη, οι Χριστιανοί είναι οι Άραβες, δηλαδή οι Παλαιστίνιοι, οι οποίοι υφίστανται τους αποκλεισμούς.

Το Ισραήλ πολιτικά δεν επιθυμεί ρήξη με τις Χριστιανικές Εκκλησίες

Η κατάσταση που δημιουργεί το Ισραήλ για τους διπλωμάτες συνιστά εδώ και χρόνια προσπάθειας αλλαγής του status quo των Ιερών Προσκυνημάτων των Ιεροσολύμων θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση με τις Χριστιανικές Εκκλησίες και να έχει σαν αποτέλεσμα όπως τονίζουν και την αντίδραση της Ευρώπης, με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για τις σχέσεις της με το Ισραήλ.

Αυτό φαίνεται ότι το κατανοεί η ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία επιχειρεί περιορισμούς και ανάλογα με τις αντιδράσεις αναδιπλώνεται κάθε φορά, γνωρίζοντας πως οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά σημαντικές καθώς μία αποφασιστική ρήξη με τις Εκκλησίες μπορεί να κοστίσει πολιτικά και διπλωματικά πολύ περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.