«Μασκουλινισμός»: Πώς ο μισογυνισμός γίνεται εργαλείο της ακροδεξιάς

Η ετήσια έκθεση που δημοσίευσε πρόσφατα το Ανώτατο Συμβούλιο για την Ισότητα των Φύλων της Γαλλίας επισημαίνει την απειλή του «μασκουλινισμού» (masculinism).  

Αλλά τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτό το φαινόμενο; Πώς μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη προς πιο ριζοσπαστικές θέσεις, ή ακόμη και προς ακροδεξιά κινήματα;  

 Σύμφωνα με την ιστορικό Κριστίν Μπαρντ, ο μασκουλινισμός αναφέρεται σε ένα κίνημα που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τα συμφέροντα των ανδρών σε μια κοινωνία που έχει καταστεί γυναικοκεντρική, που καθοδηγείται και κυριαρχείται από γυναίκες.  

Δεν πρόκειται, λοιπόν, απλώς για μια κριτική του φεμινισμού, αλλά για μια πρόκληση προς την ίδια την επιδίωξη της ισότητας, η οποία θεωρείται απειλή, σύμφωνα με άρθρο των πολιτικών ερευνητών Τριστάν Μπουρσιέ και Οσεάν Κορμπίντου στο The Conversation. 

Ο μύθος της «κακής φεμινίστριας» 

Τα αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύθηκαν από το Ανώτατο Συμβούλιο για την Ισότητα των Φύλων (HCE), είναι αδιαμφισβήτητα: το 60% των ανδρών πιστεύει ότι οι φεμινίστριες έχουν υπερβολικές απαιτήσεις και θα ήθελαν να έχουν περισσότερη εξουσία από τους συμπολίτες τους. 

Αυτές οι απόψεις βασίζονται στη ρητορική του ανδρικού θύματος: οι άνδρες υποτίθεται ότι βρίσκονται σε «κρίση» εξαιτίας των κινημάτων χειραφέτησης των γυναικών — ένα επιχείρημα που συναντάται στην πλειονότητα των αντιφεμινιστικών χώρων, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός διαδικτύου.  

Σύμφωνα με αυτή την έκθεση, η άνοδος του ανδροκεντρικού λόγου αποτελεί μια νέα μορφή σύγχρονου αντιφεμινισμού, ιδιαίτερα διαδεδομένη στα social media. 

The rise of masculinism (3/3): Nine misogynistic propaganda arguments debunked
➡️ https://t.co/b4AwJHFOwb pic.twitter.com/To0DOByPe0

— FRANCE 24 (@FRANCE24) November 25, 2025

Ο αντιφεμινισμός δεν είναι (απλώς) σεξισμός: είναι μια πολιτική κοσμοθεωρία

Ενώ ο σεξισμός έχει στο επίκεντρο συμπεριφορές που συμμορφώνονται με τους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων, ο μισογυνισμός εκδηλώνεται ως ρητή εχθρότητα προς τις γυναίκες που δεν ανταποκρίνονται σε αυτές τις προσδοκίες.  

Λειτουργεί ως ο καταπιεστικός βραχίονας της πατριαρχίας και εκφράζεται μέσω προσβολών, πράξεων ή οποιασδήποτε προσπάθειας να διατηρηθούν οι γυναίκες σε υποδεέστερη θέση.  

Ο αντιφεμινισμός, από την άλλη πλευρά, πολιτικοποιεί αυτή την εχθρότητα: είναι ένα πολιτικό αντί-κίνημα που αντιτίθεται ανοιχτά στις προόδους στα δικαιώματα των γυναικών.  

Οι αντιφεμινιστικές ιδέες βασίζονται γενικά στον βιολογικό ντετερμινισμό.  

Για παράδειγμα, κάποια ανδροκεντρική ρητορική χρησιμοποιεί τον λεγόμενο «καλοπροαίρετο» σεξισμό, απεικονίζοντας τις γυναίκες ως αδύναμες και με ανάγκη προστασίας. Αντίθετα, άλλες κοινότητες, όπως οι incels (συντομογραφία του involuntary celibates), είναι άνδρες που αποδίδουν την έλλειψη σεξουαλικών ή συναισθηματικών σχέσεων στη διαβολική, υλιστική και χειραγωγική φύση των γυναικών.  

Στις ψηφιακές πλατφόρμες, ο όρος «ανδρόσφαιρα» (manosphere) χρησιμοποιείται ως γενική κατηγορία-ομπρέλα αντιφεμινιστικών ομάδων: incels, Pick-Up Artists (εκπαιδευτές φλερτ) που υποσχέθηκαν στους άνδρες τεχνικές για να κατακτήσουν τις γυναίκες, MGTOWs ( Men Going Their Own Way) που θέλουν να αποσχιστούν από τις γυναίκες, κ.λπ.  

Andrew Tate brutally breaks down why there is zero point in marrying a girl: pic.twitter.com/kfWHfEHQZr

— Prime Tate (@primetateHQ) April 4, 2026

Από το ερωτικό ενδιαφέρον στο μίσος: η ριζοσπαστικοποίηση των ανδροκεντρικών κοινοτήτων 

Σήμερα, βρισκόμαστε σε μια νέα καμπή όπου οι ομάδες αυτές ριζοσπαστικοποιούνται όλο και περισσότερο.  

Μια μετα-ανάλυση 430 πρόσφατων επιστημονικών δημοσιεύσεων δείχνει ότι, από τα τέλη της δεκαετίας του 2010, η «ανδρόσφαιρα» έχει υποστεί αρκετές σημαντικές μεταμορφώσεις: μετανάστευση σε νέες πλατφόρμες, όπως το TikTok και το Telegram, την άνοδο ιδιαίτερα ορατών influencers (manfluencers), την εντατικοποίηση της εμπορευματοποίησης και την αυξημένη επικάλυψη με άλλες εξτρεμιστικές ιδεολογίες.  

Εσωτερικά, η σύνθεση αυτών των ομάδων έχει επίσης εξελιχθεί. 

Παλαιότερες κοινότητες, όπως οι Pick-Up Artists, έχουν δει την επιρροή τους να μειώνεται υπέρ των incels.  

Ποσοτικές μελέτες βασισμένες στην ανάλυση φόρουμ και πλατφορμών όπως το Reddit και το Telegram δείχνουν ότι, μεταξύ 2016 και 2022, οι «incel χώροι» απέκτησαν μεγαλύτερη κεντρικότητα μετά το κλείσιμο ορισμένων φόρουμ, αλλά και μεγαλύτερη βιαιότητα στον εκφραζόμενο λόγο (περισσότερες εκκλήσεις για βία, μηδενιστική ρητορική και συνδέσμους προς ακροδεξιά περιεχόμενα).  

Η «ανδρόσφαιρα» δεν κερδίζει λοιπόν μόνο οπαδούς, αλλά ο λόγος της γίνεται επίσης πιο ριζοσπαστικός.  

Rising online masculinism in France fuels concern for consent, sexual health https://t.co/enRwlfU8AT

— Modern Ghana (@modernghanaweb) December 6, 2025

Ο κεντρικός ρόλος των influencers 

Η εξάπλωση του ανδροκεντρικού λόγου ήταν μαζική από τα τέλη της δεκαετίας του 2010 χάρη στο viral ψηφιακό περιεχόμενο, όπως αυτό που παρήγαγε ο Βρετανός influencer Andrew Tate, ο οποίος συγκέντρωσε 12 δισεκατομμύρια προβολές πριν το κλείσιμο του λογαριασμού του στο TikTok.  

Το 2024, μια μελέτη αποκάλυψε ότι χρειάζονταν μόλις 26 λεπτά για να εμφανιστεί σε έναν χρήστη μισογυνιστικό περιεχόμενο στο TikTok και στο YouTube Shorts.  

Αυτή η ταχεία έκθεση δεν είναι τυχαία: είναι αποτέλεσμα αλγοριθμικών συστημάτων που ευνοούν το περιεχόμενο που δημιουργεί τη μεγαλύτερη αλληλεπίδραση ( μέσω κλικ, κοινοποιήσεων και σχολίων).  

Και οι νέοι επηρεάζονται ιδιαίτερα.  

Σύμφωνα με το 2026 Digital Barometer, το 90% των 13-17 ετών χρησιμοποιεί τακτικά τα κοινωνικά μέσα και αφιερώνει κατά μέσο όρο σχεδόν τρεις ώρες την ημέρα σε αυτά.  

Ωστόσο, η τελευταία έκθεση του Ανώτατου Συμβουλίου για την Ισότητα μεταξύ Γυναικών και Ανδρών (HCE) διαπιστώνει μια σύνδεση μεταξύ της χρήσης ορισμένων πλατφορμών —κυρίως του TikTok και του X— και υψηλότερων επιπέδων εχθρικού σεξισμού. 

 Οι νεαροί άνδρες, στους οποίους απευθύνεται ρητά αυτό το περιεχόμενο, συγκαταλέγονται μεταξύ των ακροατηρίων που είναι πιο δεκτικά στην αντιφεμινιστική ρητορική.  

@naftalimosesIs he protective or insecure?♬ original sound – Naftali Moses

Τα συστατικά του ανδροκεντρικού οικονομικού μοντέλου  

Αυτοί οι λόγοι βασίζονται σε συναισθηματικά ερεθίσματα που είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στην οικονομία της προσοχής: θυμός, πικρία, φόβος κοινωνικής παρακμής και αίσθημα αδικίας.  

Το πιο πολωτικό, επιθετικό και προκλητικό περιεχόμενο είναι αυτό που κυκλοφορεί ευρύτερα.  

Η λεκτική βία δεν αποτελεί, επομένως, μια περιθωριακή υπερβολή, αλλά έναν πόρο που τραβά την προσοχή, ενισχύει την προβολή των δημιουργών και, με τη σειρά του, τροφοδοτεί τα οικονομικά μοντέλα των πλατφορμών που βασίζονται στη συλλογή δεδομένων και τη εμπορευματοποίηση της αλληλεπίδρασης.  

Ισχυριζόμενοι ότι οι άνδρες αγωνίζονται σε μια κοινωνία που έχει γίνει εχθρική, ορισμένοι influencers δημιουργούν μια ζήτηση στην οποία στη συνέχεια προσφέρουν λύσεις που μπορούν να αποφέρουν κέρδος: περιεχόμενο, εκπαίδευση, καθοδήγηση.  

Αυτή η οικονομική διάσταση, αν και δευτερεύουσα, συμβάλλει στη διαιώνιση και την επαγγελματικοποίηση αυτών των λόγων.  

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό του Andrew Tate ο οποίος, πριν από τον αποκλεισμό του το 2022, ισχυριζόταν ότι είχε πάνω από 100.000 συνδρομητές στην πλατφόρμα του «Hustler’s University», η οποία κόστιζε 99 δολάρια το μήνα — ένα μοντέλο που πιθανότατα απέφερε αρκετά εκατομμύρια δολάρια μηνιαίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις που ανέφερε το BBC.  

Ο ανδροκεντρισμός, βασικό συστατικό της ακροδεξιάς  

Η ρητορική αυτή εκτείνεται πολύ πέρα από την «ανδρόσφαιρα».  

Φαίνεται να λειτουργεί ως πύλη προς άλλους ριζοσπαστικούς λόγους, όπως η λευκή υπεροχή, και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει συνδεθεί με πράξεις βίας.  

Η ιδεολογία αυτή έχει επίσης έναν ενωποιητικό ρόλο: παρουσιάζοντας τον φεμινισμό ως κοινό εχθρό, επιτρέπουν σε πολύ διαφορετικές ομάδες (εθνικιστές, ταυτοτιστές, θρησκευτικούς συντηρητικούς ή ελευθεριακούς) να βρουν κοινό έδαφος σε έναν κοινό αγώνα, ακόμη και αν δεν μοιράζονται το υπόλοιπο της πλατφόρμας τους.  

Ο ανδροκεντρισμός λειτουργεί έτσι ως μια ελάχιστη πολιτική γλώσσα βασισμένη στο μίσος, η οποία διευκολύνει τη δημιουργία αντιδραστικών συνασπισμών και προσφέρει στην ακροδεξιά ένα μέσο να παρεμβαίνει με νέο τρόπο σε κοινωνικά ζητήματα στα οποία δεν ήταν ιδιαίτερα πειστική (εκπαίδευση, οικογένεια, σεξουαλικότητα, σεξουαλικά εγκλήματα, πολιτικές ισότητας).  

Όπως τονίζει η έκθεση της HCE, το πρόβλημα δεν είναι απλώς τεχνικό: απαιτεί καλύτερη ρύθμιση των πλατφορμών, προληπτικά μέτρα και ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας.