Το ιστορικό σχολείο που καταρρέει βουβά στην καρδιά της Αθήνας – «Εχω στείλει δεκάδες επιστολές για τα παράθυρα»

«Τα παράθυρα είναι ο εφιάλτης μου. Το 2019 είχε πέσει ξανά παράθυρο. Από κάτω ήταν ο γιος μου με έναν φίλο του. Από τύχη χτύπησε πρώτα σε περβάζι και έφτασαν στα παιδιά μόνο γυαλιά. Υποτίθεται ήρθαν στο σχολείο να τα ελέγξουν. Ποτέ κανένα έγγραφο όμως». Τα παραπάνω λέει στο in η Δάφνη Σινάνη, πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του 14ου Δημοτικού Σχολείου και Νηπιαγωγείου Αθηνών – Δημήτρης Πικιώνης.

Οπως σπεύδει να συμπληρώσει η κ. Σινάνη, πρόκειται για μια πολύ συνηθισμένη σκηνή στο ιστορικό σχολείο μέσα στο ειδυλλιακό περιβάλλον του περιφερειακού του Λυκαβηττού.

Το κτιριακό συγκρότημα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη έχει χαρακτηρισθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως «Ιστορικό  Διατηρητέο  Μνημείο».

(Αλλο) ένα παράθυρο κατέρρευσε την ώρα μαθήματος (της Γ’ δημοτικού) πριν από λίγες μέρες

Δυστυχώς, σε αυτό το αρχιτεκτονικό στολίδι που καταρρέει βουβά, πριν από μερικές μέρες, άλλο ένα παράθυρο κατέρρευσε την ώρα μαθήματος.

Το ακόμα πιο πρόσφατο γεγονός είναι το πλημμυρισμένο θέατρο και οι πλημμυρισμένες αίθουσες διδασκαλίας στο τελευταίο επίπεδο του σχολείου στον Περιφερειακό του Λυκαβηττού, λόγω της κακοκαιρίας Erminio. Είναι και οι πλημμύρες ένα συνηθισμένο φαινόμενο.

Τα επικίνδυνα περιστατικά τα τελευταία χρόνια πολλαπλασιάζονται: «Προχθές η κόρη μου γύρισε με σκίσιμο στο χέρι, απλώς ακουμπώντας στην τζαμαρία της τάξης. Από διαβρωμένα κουφώματα ή σπασμένο σημείο στο τζάμι — ούτε η ίδια κατάλαβε πώς τραυματίστηκε. Τα παράθυρα του θεάτρου φοβόμαστε να τα ανοίξουμε. Αν πέσει κάποιο από εκεί, από τέτοιο ύψος, θα σκοτώσει» μεταφέρει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί η κ. Σινάνη.

Παίρνοντας τη σκυτάλη, ο Ιωάννης Πράπας, διευθυντής του σχολείου, λέει στο in πως τα προβλήματα δεν έχουν λυθεί ούτε στο ελάχιστο από τότε που ανέλαβε τη διεύθυνση πριν από τρία χρόνια. «Λιγο πιο εκεί να καθόταν το παιδάκι, το παράθυρο θα είχε πέσει στο σβέρκο του» περιγράφει θυμωμένος ο διευθυντής του σχολείου.

«Επειδή φοβόμαστε το καλοκαίρι δεν ανοίγουμε τα παράθυρα παρότι κάνει ζέστη. Δεν αερίζουμε τις αίθουσες. Να σημειώσω πως στο σχολείο δεν έχουμε κλιματισμό. Στο θέατρο, οταν φυσάει ο αέρας τα παράθυρα ανοιγοκλείνουν μόνα τους μιας και δεν κλείνουν καλά. Οποιος είναι από κάτω κινδυνεύει. Είμαστε σαν τα Ανεδομαρμένα Υψη» συνεχίζει να περιγράφει ο κ. Πράπας.

Και τονίζει πως καθημερινά διακυβεύεται η ασφάλεια 350 ατόμων -μαθητές, εκπαιδευτικό προσωπικό και επισκέπτες- που κινούνται καθημερινά μέσα στο σχολείο.

Η δεκαετία του τρόμου

Το σχολείο στην περιοχή Πευκάκια στους πρόποδες του Λυкαβηττού, χτίστηκε το 1932. Αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά έργα του κορυφαίου Ελληνα αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη.

Συνδυάζει τις αρχές του μοντερνισμού με την ελληνική παράδοση, ενσωματώνοντας το φυσικό περιβάλλον και τη θέα, αποτελώντας ένα από τα πιο σημαντικά δείγματα σχολικής αρχιτεκτονικής.

Δημήτρης Πικιώνης Δημοτικό σχολείο στα Πευκάκια, Λυκαβηττός, άποψη του σχολείου από την οδό Σίνα, στο βάθος Λυκαβηττός 1931 | φωτογραφία: Μουσείο Μπενάκη

Την τελευταία δεκαετία η κατάσταση του κτιρίου επιδεινώνεται διαρκώς.

Τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια δεν αφήνουν περιθώριο αμφισβήτησης:

➔ 2015: Πτώση μεγάλου τμήματος σοβά από οροφή αίθουσας, με αποτέλεσμα τραυματισμό μαθήτριας.

➔ 2019: Πτώση σιδερένιου κουφώματος με τζάμι εν ώρα διδασκαλίας, παρουσία  μαθητών. Την ίδια χρονιά σημειώθηκε πτώση σοβάδων από οροφή τουαλέτας μαθητών, κατά τη διάρκεια των διακοπών του Πάσχα.

➔ 2020 – έως σήμερα, επαναλαμβανόμενα περιστατικά:

• Πτώση τμημάτων από γείσα
• Εντονη υγρασία, μούχλα και φθορές στους τοίχους των αιθουσών διδασκαλίας
• Πλημμυρικά φαινόμενα και προβλήματα αποχέτευσης
• Φθορές σε προαύλια, σκαλοπάτια και κιγκλιδώματα
• Πτώσεις δέντρων στον σχολικό χώρο
• Τραυματισμοί παιδιών στο προαύλιο λόγω ακατάλληλου εδάφους
• Βανδαλισμοί, εκτός ωραρίου λειτουργίας του σχολείου, που επιδεινώνουν την επικινδυνότητα.

➔ Την τρέχουσα σχολική χρονιά :

• ΤονΔεκέμβριο του 2025 αίθουσα διδασκαλίας κρίθηκε ακατάλληλη για ένα μήνα λόγω εκτεταμένης υγρασίας και μούχλας στην οροφή της.

• Τον Φεβρουάριο του 2026 πτώση σοβάδων τοίχου αίθουσας διδασκαλίας λόγω υγρασίας.

• ΤονΜάρτιο του 2026, πριν λίγες μέρες, πτώση σιδερένιου παραθύρου με τζάμι σε αίθουσα διδασκαλίας, κατά τη διάρκεια μαθήματος, παρουσία μαθητών.

Το δάπεδο του σχολείου είναι γεμάτο μπαλώμαα και λακκούβες

Σιγή ιχθύος από τον Δήμο

Από το 2019 έως σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί τόσο από τη Διεύθυνση του σχολείου και τον Σύλλογο Διδασκόντων, όσο και από το Σύλλογο Γονέων, επαναλαμβανόμενες έγγραφες αναφορές και αιτήματα για επισκευές προς τον Δήμο Αθηναίων και τις αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και προς το Υπουργείο Παιδείας.

«Εχω στείλει δεκάδες αιτήματα για τα παράθυρα μέσα στα τρία χρόνια που είμαι διευθυντής. Δεκάδες αιτήματα μόνο για τα παράθυρα. Μας είχαν πει θα έβαζαν πλέγματα για να σταθεροποιηθούν μέχρι να έρθει η ώρα της ενεργειακής αναβάθμισης, δεν τα έβαλαν ποτέ» σχολιάζει ο κ. Πράπας.

Η κ. Σινάνη προσθέτει: «η πάγια απάντηση που λαμβάνουμε είναι ότι “επίκειται συνολική αποκατάσταση”, χωρίς όμως να δίνονται σαφή χρονοδιαγράμματα ή να λαμβάνονται ουσιαστικά ενδιάμεσα μέτρα προστασίας. Η αναμονή της ‘ολικής αποκατάστασης’ έχει γίνει το τέλειο άλλοθι για να μη γίνονται ουσιαστικές επισκευές, πέρα από  αποσπασματικά και καθυστερημένα ‘πυροσβεστικά’ μέτρα».

Εκπαιδευτικό προσωπικό και γονείς καταγγέλουν πως όλα αυτά τα χρόνια δεν έχουν πάρει ποτέ στα στα χέρια τους κάποια έκθεση  αυτοψίας ή κάποια έγγραφη βεβαίωση για την καταλληλότητα και την ασφάλεια του κτιρίου, παρότι αυτό παραμένει πάγιο αίτημά τους σε κάθε επικοινωνία με τον Δήμο.

«Εργολάβοι/μηχανικοί εμφανίζονται κατά καιρούς, πάντα κατόπιν επίμονων προσπαθειών της Διεύθυνσης, αλλά ποτέ κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη» σχολιάζει η κ. Σινάνη.

Μελέτες που πάγωσαν και το επενδυτικό δάνειο που μεταφέρεται από τη μία χρονιά στην άλλη

Η επικείμενη συνολική αποκατάσταση, έχει αποκλείσει  το σχολείο, σύμφωνα με τον Σύλλογο Γονέων και κηδεμόνων από μικρότερα χρηματοδοτικά προγράμματα τα οποία θα μπορούσαν να λύσουν άμεσα επικίνδυνα προβλήματα.

Σημειώνεται πως τον Μάρτιο του 2018 το σχολείο συμπεριλήφθηκε στο επενδυτικό δάνειο των 55 εκ. ευρώ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την αστική ανάπτυξη της Αθήνας. Με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου απέκτησε ένα προϋπολογισμό  2.500.000 ευρώ.

Η μελέτη μπήκε και βγήκε από το συρτάρΙ αρκετές φορές μέχρι που ο Δήμος Αθηναίων υπέβαλλε στη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, τη μελέτη «Αποκατάστασης 14ου Δημοτικού σχολείου & Νηπιαγωγείου Αθηνών, “ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΙΚΙΩΝΗΣ”, Αρχιτεκτονική  διαρρύθμιση, Στατική ενίσχυση και Ενεργειακή Αναβάθμιση».

Η ανωτέρω μελέτη εγκρίθηκε από το υπουργείο το 2021, προκειμένου να ενταχθεί σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα και να υλοποιηθούν οι  εργασίες αποκατάστασης και ενεργειακής αναβάθμισης του μνημείου που αυτή περιλάμβανε.

Το έργο «Ανακαίνιση Διατηρητέου Κτιρίου επί της οδού Σίνα 70 (14ο Δημοτικό Αθηνών)» εμφανίζεται στα εγκεκριμένα Τεχνικά Προγράμματα του Δήμου Αθηναίων,  με προϋπολογισμό 2.500.000 ευρώ, κάθε χρόνο, από το 2019 έως και το 2025.

Παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί  οι απαιτούμενες τροποποιήσεις στην αρχική μελέτη, ούτε υπάρχει επίσημο και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Το αποτέλεσμα είναι ένα εγκεκριμένο έργο να παραμένει ανενεργό επί σειρά ετών, ενώ η κατάσταση του σχολείου επιδεινώνεται.

Οι μόνες αλλαγές που έγιναν στην έναρξη της φετινής σχολικής χρονιάς ήταν η ανακαίνιση τουαλετών και οι μονώσεις των ταρατσών. Παρόλα αυτά, η υγρασία στα ταβάνια και τους τοίχους , έκανε και πάλι την εμφάνιση της.

«Μνημείο δεν σημαίνει εγκατάλειψη»

Το κτίριο που μετρά 90 χρόνια ζωής συνεχίζει να εντυπωσιάζει με τα πολλά επίπεδα του, τις αρχοντικές αίθουσες με τα μπαλκόνια και τις λιτές γραμμές του, όσους το αντικρίζουν για πρώτη φορά, μέσα στην αγκαλιά του λόφου του Λυκαβηττού.

Οπως όμως λέει η κ. Σινάνη: «Το σχολείο αυτό είναι μοναδικό. Η αρχιτεκτονική του βασίζεται σε προοδευτικές παιδαγωγικές αντιλήψεις που παραμένουν σύγχρονες. Θα έπρεπε να αποτελεί υπόδειγμα, όχι παράδειγμα εγκατάλειψης. Μνημείο δεν σημαίνει εγκατάλειψη. Δεν πρόκειται απλώς για ένα “έργο”. Είναι ένας ζωντανός χώρος, κομμάτι της γειτονιάς. Σε κάθε δράση, σε κάθε εκδήλωση, η κοινότητα είναι παρούσα. Παλιοί μαθητές επιστρέφουν, ακόμα και χρόνια μετά. Το σχολείο αυτό δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί. Ανήκει στα παιδιά και σε όλους όσους το κρατούν ζωντανό».

Ο κ. Πράπας θέτει το ζήτημα σε ακόμα πιο ρεαλιστική βάση: «Δεν ζητάμε να μας φτιάξουν πισίνα, ζηταμε να μην πέφτουν τα παράθυρα στο κεφάλι μας».