Τουρισμός: Πώς το ρεκόρ του 2025 καθόρισε την οικονομία

Tο 2025 αποτέλεσε νέο έτος ρεκόρ για τον ελληνικό τουρισμό, με την άμεση, την έμμεση και την επαγόμενη συνεισφορά του κλάδου στην οικονομία να είναι πολύ σημαντική σε όρους εισοδήματος, απασχόλησης και αντιστάθμισης (μερικής) του εμπορικού ελλείμματος. Αυτό επισημαίνεται σε ανάλυση της Eurobank στο εβδομαδιαίο δελτίο της για την ελληνική οικονομία.

Οπως αναφέρουν οι αναλυτές της τράπεζας, σύμφωνα με τα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ), οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ως απόλυτο μέγεθος ανήλθαν σε νέο ιστορικό υψηλό το 2025, ενισχύοντας το εισόδημα και τις θέσεις εργασίας της ελληνικής οικονομίας.

Συγκεκριμένα, διαμορφώθηκαν στα €23,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές, από 21,6 δισεκ. το 2024, καταγράφοντας έναν ετήσιο ρυθμό αύξησης της τάξης του 9,4%, έναντι 4,8% το 2024, ενώ εξαιρουμένων των εσόδων από κρουαζιέρα αυξήθηκαν στα €23,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές, από 21,6 δισεκ. το 2024, καταγράφοντας έναν ετήσιο ρυθμό αύξησης της τάξης του 9,4%, έναντι 4,8% το 2024, ενώ εξαιρουμένων των εσόδων από κρουαζιέρα αυξήθηκαν στα €22,6 δισεκ. από €20,6 δισεκ. το 2024, σημειώνοντας ετήσια άνοδο 9,7%, έναντι 4,3% το 2024.

Ως προς τη βαρύτητα των τουριστικών εσόδων στο ονομαστικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), εκτιμάται ότι ενισχύθηκαν στο 9,5%, από 9,1% το 2024, παραμένοντας ωστόσο οριακά χαμηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα του 2019. Επισημαίνεται ότι οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, μετά την αφαίρεση της επίδρασής τους στις εισαγωγές, συνιστούν προσέγγιση της άμεσης συνεισφοράς του εισερχόμενου τουρισμού στην οικονομία.

Οι δύο συνιστώσες των τουριστικών εσόδων

Τα τουριστικά έσοδα μπορούν να διαχωριστούν σε δύο κύριες συνιστώσες: πρώτον, στον αριθμό των ταξιδιωτών από την αλλοδαπή, και δεύτερον, στη δαπάνη ανά ταξιδιώτη. Η μεν πρώτη μεταβλητή είναι πραγματική, καθότι μετριέται σε αριθμό ατόμων, η δε δεύτερη είναι ονομαστική, καθότι μετριέται σε νομισματικές μονάδες σε τρέχουσες τιμές.

Για να μετατραπεί από ονομαστικούς σε πραγματικούς όρους η δαπάνη ανά ταξιδιώτη, θα πρέπει να αποπληθωριστεί με έναν δείκτη τιμών που να αποτυπώνει τις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνουν οι ταξιδιώτες κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη χώρα (π.χ. τιμές καταλυμάτων, εστίασης, μεταφορών, πολιτιστικών δραστηριοτήτων, αναψυχής, αγαθών λιανικού εμπορίου κ.ά.). Επισημαίνεται στο παρόν δελτίο χρησιμοποιούνται ως εναλλακτικοί αποπληθωριστές ο δείκτης τιμών καταναλωτή των υπηρεσιών εστίασης και καταλυμάτων και ο δείκτης τιμών υπηρεσιών σχετικών με οργανωμένα πακέτα διακοπών και καταλύματα.

Η ανάλυση των στοιχείων καταδεικνύει ότι η αύξηση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης είχε τη μεγαλύτερη συμβολή στην ενίσχυση των τουριστικών εσόδων στην Ελλάδα το 2025, ενώ θετική ήταν και η συμβολή της δαπάνης ανά ταξιδιώτη, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις ταξιδιωτικές εισπράξεις σε τρέχουσες τιμές. Ειδικότερα, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση ανήλθε σε 38,0 εκατ. ταξιδιώτες, από 36,0 εκατ. το 2024 (αύξηση 5,6%), ενώ η δαπάνη ανά ταξιδιώτη διαμορφώθηκε σε €594,7, από €572,8 το 2024 (αύξηση 3,8%).

Ωστόσο, σε πραγματικούς όρους, ήτοι σε σταθερές τιμές, η μέση δαπάνη εμφανίζεται οριακά στάσιμη όταν χρησιμοποιείται ως αποπληθωριστής ο δείκτης τιμών των υπηρεσιών οργανωμένων πακέτων διακοπών και καταλυμάτων, ενώ καταγράφει μείωση όταν χρησιμοποιείται ο δείκτης τιμών των υπηρεσιών εστίασης και καταλυμάτων. Συνεπώς, η ενίσχυση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης παρέμεινε ο βασικός μοχλός ανόδου των πραγματικών τουριστικών εισπράξεων το 2025.

Πέραν της ανόδου και της σύνθεσης των ταξιδιωτικών εισπράξεων το 2025, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεταβολή της κατανομής τους κατά τη διάρκεια του έτους.

Στο Διάγραμμα 2 παρουσιάζεται η κατανομή των ετήσιων ταξιδιωτικών εισπράξεων ανά τρίμηνο, και στον Πίνακα 1 παρατίθεται η αντίστοιχη κατανομή ανά μήνα. Ειδικότερα, την περίοδο 2010–2019 το γ’ τρίμηνο συνεισέφερε κατά μέσο όρο το 60,0% των ετήσιων εσόδων, ενώ το 2025 το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε στο 52,3%. Αντιθέτως, η βαρύτητα του β’ τριμήνου αυξήθηκε στο 28,1%, από 25,2% την προ πανδημίας περίοδο, και του δ’ τριμήνου στο 15,2%, έναντι 10,9%.

Σε μηνιαία βάση, καταγράφεται σχετική μείωση της συμβολής των μηνών Ιουλίου–Σεπτεμβρίου και ενίσχυση της συμμετοχής των μηνών Απριλίου–Ιουνίου και Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου.

Η διεύρυνση της κατανομής των ταξιδιωτικών εισπράξεων στη διάρκεια του έτους μπορεί να είναι αποτέλεσμα συγκυριακών άλλα και δομικών παραγόντων. Οι αυξημένες τιμές, λόγω της ισχυρής μεταπανδημικής ζήτησης και των υστερόχρονων επιδράσεων της ενεργειακής κρίσης, και τα φαινόμενα υπερτουρισμού σε κάποιες περιοχές της χώρας, δημιουργούν κίνητρα στους ταξιδιώτες να αποφύγουν να επισκεφτούν την Ελλάδα στους μήνες αιχμής της τουριστικής σεζόν (π.χ. τον Αύγουστο) και να προτιμήσουν άλλες περιόδους.

Επιπρόσθετα, τα τελευταία χρόνια οι συχνοί και παρατεταμένοι καύσωνες έχουν επιπτώσεις στην εμπειρία των επισκεπτών, ειδικότερα αυτών που διαμένουν σε βόρειες χώρες με πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες, οδηγώντας τους να επισκεφτούν την Ελλάδα πριν ή μετά το καλοκαίρι.

Τέλος, η δυναμική τάση που εμφανίζει διεθνώς το τουριστικό πακέτο του city break καθιστά τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας (Αθήνα και Θεσσαλονίκη) ως προορισμούς καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Έτος ρεκόρ

Συνοψίζοντας, το 2025 αποτέλεσε νέο έτος ρεκόρ για τον ελληνικό τουρισμό, με την άμεση, την έμμεση και την επαγόμενη συνεισφορά του κλάδου στην οικονομία να είναι πολύ σημαντική σε όρους εισοδήματος, απασχόλησης και αντιστάθμισης (μερικής) του εμπορικού ελλείμματος.

Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις διαμορφώθηκαν στα €23,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές και οι ταξιδιωτικές αφίξεις -εξαιρουμένης της κρουαζιέρας- στα 38,0 εκατ. ταξιδιώτες. Η ανάλυση των στοιχείων καταδεικνύει ότι η ενίσχυση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης παρέμεινε ο βασικός μοχλός ανόδου των πραγματικών τουριστικών εισπράξεων το 2025, καθότι η δαπάνη ανά ταξιδιώτη ναι μεν ενισχύθηκε στα €594,7, από €572,8 το 2024 (+3,8%), εντούτοις σε σταθερές τιμές παρουσίασε οριακή στασιμότητα ή ακόμα και πτώση αναλόγως του δείκτη τιμών που χρησιμοποιείται ως αποπληθωριστής.

Αυτή η εξέλιξη αναδεικνύει τη σημασία της ποιοτικής αναβάθμισης του τουριστικού προϊόντος και της ενίσχυσης της προστιθέμενης αξίας ανά επισκέπτη Τέλος, η τάση μετά την πανδημία της διεύρυνσης της κατανομής των ταξιδιωτικών εισπράξεων στη διάρκεια του έτους (θετική εξέλιξη) συνεχίστηκε το 2025, με τη βαρύτητα του γ’ τριμήνου να μειώνεται και του β’ και του δ’ τριμήνου να αυξάνεται. Η ενίσχυση της πραγματικής δαπάνης ανά ταξιδιώτη και η διεύρυνση της τουριστικής σεζόν αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για τη βιωσιμότητα του ελληνικού τουρισμού.