Πέμπτη 25 Απριλίου 2024
weather-icon 21o
Η γκαρνταρόμπα της εργαζόμενης γυναίκας – Πώς η δεκαετία του 1970 όρισε τη φεμινιστική μόδα

Η γκαρνταρόμπα της εργαζόμενης γυναίκας – Πώς η δεκαετία του 1970 όρισε τη φεμινιστική μόδα

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, μια ομάδα γραμματέων της Βοστώνης ενώθηκε για να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας στα γραφεία τους. Κουρασμένες από τις χαμηλές αμοιβές, την έλλειψη ευκαιριών εξέλιξης και τη συνεχή σεξουαλική παρενόχληση, δημιούργησαν την ομάδα« 9 to 5», η οποία τελικά θα εξελισσόταν σε μια πανεθνική επανάσταση που θα άλλαζε τον αμερικανικό εργασιακό χώρο για τις γυναίκες.

Η ιστορία του κινήματος αποτυπώνει αυτή την άγνωστη μέχρι σήμερα ιστορία του φεμινιστικού αγώνα που επικεντρώθηκε αποκλειστικά στο άνοιγμα ευκαιριών για τις εργαζόμενες γυναίκες – τόσο στις αίθουσες συνεδριάσεων όσο και στις ντουλάπες τους.

Καθώς οι γυναίκες απαιτούσαν τακτικές αναθεωρήσεις μισθών, γραπτές περιγραφές θέσεων εργασίας, ίση πρόσβαση σε ευκαιρίες προαγωγής και παροχές ίσες με εκείνες των ανδρών σε παρόμοιες κατηγορίες θέσεων εργασίας, ορισμένες γυναίκες απαιτούσαν επίσης ελευθερία στις ντουλάπες των γραφείων τους.

Οι φεμινίστριες αναγνώρισαν ότι η μόδα ήταν (είναι!) πολιτική για πολλές γυναίκες, και ακόμη περισσότερο στον ανδροκρατούμενο εργασιακό χώρο, όπου οι γυναίκες αναμενόταν να παίζουν παθητικό και υποστηρικτικό ρόλο.

Ενώ οι περισσότερες γυναίκες φορούσαν στη δουλειά τους θηλυκά φορέματα και καλσόν ή κομψές παντελόνες με γυναικείες πινελιές, οι φεμινίστριες είχαν μια διαφορετική ιδέα για το τι θα έφερνε τις γυναίκες μπροστά στην εταιρική τους ανέλιξη.

Δείτε το βίντεο για το κίνημα «9 to 5»

Από τα μίνι στα μίντι στη συνέχεια

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, οι γυναίκες κέρδιζαν τον έλεγχο της προσωπικότητάς τους βήμα προς βήμα – και αυτό περιελάμβανε και τις ντουλάπες τους. Η δεκαετία του ’70 σηματοδότησε την πρώτη φορά στην ιστορία που οι γυναίκες μπορούσαν να επιλέξουν το δικό τους στυλ και όχι να υπαγορεύονται από τις πασαρέλες στο Παρίσι ή τη Νέα Υόρκη.

Πριν, όταν οι σχεδιαστές έβγαζαν νέες τάσεις, ολόκληρες ντουλάπες έπρεπε να πεταχτούν ή να τροποποιηθούν προκειμένου να παραμείνουν στη μόδα. Όλα αυτά άλλαξαν το 1968, όταν η μίντι φούστα εισήχθη με σκοπό να αντικαταστήσει τη μίνι φούστα.

Το θέμα ήταν ότι οι γυναίκες μόλις είχαν υπομείνει μια εξαετή εκστρατεία που αποτελούνταν από άρθρα σε περιοδικά, editorials, πασαρέλες και διαφημίσεις που τις έπειθαν να αντικαταστήσουν τις φούστες τους μέχρι το γόνατο με μίνι και η απότομη αλλαγή τις εξόργισε.

«Τα διατάγματα που εκδίδονται από τα άδυτα των πιο διάσημων οίκων μόδας στον κόσμο δεν κάνουν κλικ. Οι γυναίκες δεν δίνουν σημασία στις σαρωτικές γενικεύσεις στη μόδα. Προσεγγίζουν τη μόδα υποκειμενικά. Φοράνε ρούχα που τους ταιριάζουν, όχι σχεδιαστές… Για πρώτη φορά, οι γυναίκες είναι καπετάνισσες των δικών τους πλοίων και οι σχεδιαστές καβαλάνε την κορυφή της τάσης» έγραψαν οι Santa Maria Times το 1969.

Photo: YouTube

Οι άντρες διαμορφώνουν τη γυναικεία μόδα

Αλλά αυτή η αίσθηση της ατομικότητας δεν επεκτάθηκε στον ανδροκρατούμενο εργασιακό χώρο. Οι γυναίκες ντύνονταν σε μεγάλο βαθμό με τον τρόπο που αναμενόταν, τους κανόνες του οποίου καθόριζαν οι άνδρες.

Και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ένιωθαν την ανάγκη να ντύνονται μέσα σε αυτά τα όρια: ο σεξισμός ήταν ανεξέλεγκτος.

Το 1978, όταν οι επικεφαλής του τμήματος εκπαίδευσης του Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας των Ηνωμένων Πολιτειών ρωτήθηκαν γιατί όλα τα κορυφαία μέλη του προσωπικού τους ήταν άνδρες, ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος δήλωσε στο UPI: «Οι δουλειές είναι πολύ απαιτητικές. Συχνά χρειαζόμαστε ανθρώπους που μπορούν να κάνουν 80 ώρες την εβδομάδα και δεν θέλουμε να το απαιτήσουμε αυτό από μια μητέρα».

Παρατήρησε επίσης ότι θα ήταν εξαιρετικά απρόθυμος να έχει μια γυναίκα βοηθό που θα εργαζόταν πολλές ώρες μαζί του, διότι αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει το κουτσομπολιό.

Ο κανόνας του «ΠΡΤ»: παντελόνια, ριγέ και τσέπες

Προκειμένου να εργάζονται πλάι-πλάι με τους άνδρες στον εργασιακό χώρο, οι γυναίκες έπρεπε να παραμένουν απαρατήρητες. Αλλά και οι άνδρες ήθελαν να διατηρήσουν το κύρος και τον έλεγχό τους, και έτσι οι γυναίκες δεν έπρεπε να είναι «άλλες» στο ντύσιμό τους. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο τα γυναικεία ρούχα εργασίας δεν ήταν σε μεγάλο βαθμό θηλυκά. Το να φαίνονται διαφορετικές χάριζε στους εργοδότες μια δικαιολογία για να μην δώσουν στις γυναίκες ίσες ευκαιρίες στις προσλήψεις και στην ανέλιξη.

Αν δεν υπήρχαν σοβαρές συνέπειες στο χώρο εργασίας για την παραβίαση των ενδυματολογικών κανόνων -όπως το να στέλνεται κάποιος σπίτι του να αλλάξει ή να απολύεται- οι φεμινίστριες στο πρώτο μισό της δεκαετίας του ’70 θα ενθάρρυναν τις γυναίκες να ντύνονται όπως οι άνδρες.

Θα ενθάρρυναν τον κανόνα του «ΠΡΤ»: παντελόνια, ριγέ και τσέπες, θολώνοντας τα όρια μεταξύ των δύο φύλων προκειμένου να προχωρήσουν.

Κάπως έτσι θα μπορούσε να μοιάζει η φεμινιστική μόδα στον χώρο εργασίας, αλλά αντί γι’ αυτό, η πλειοψηφία των γυναικών φορούσε κοστούμια με φούστες, μπλούζες με φιογκάκια ή θηλυκά παντελόνια.

Photo: YouTube

Photo: YouTube

«Όλες οι γυναίκες φαίνονται απαίσιες με παντελόνια»-1974 άνδρας αναγνώστης του Dear Abby

Ήταν εύκολο να απορρίψει εργασιακά κανείς τις γυναίκες όταν ντύνονταν θηλυκά, γι’ αυτό και το να τις βλέπει με παντελόνια έκανε την κοινωνία να νιώθει τόσο άβολα.

«Είχα αρκετές συνεντεύξεις για δουλειά όπου μου είπαν ότι αν ήμουν άντρας θα μπορούσα να πάρω τη δουλειά» αναφέρει μια γυναίκα που πήρε συνέντευξη τη δεκαετία του 1970 στο «9to5: The Story of a Movement». Υπήρχαν παραδείγματα αυτής της δυσφορίας παντού.

Το 1971, μια γυναίκα ρεπόρτερ της εφημερίδας The Spokesman Review έφτασε για μια συνάντηση με τον διάσημο σχεδιαστή Donald Brooks στο πιο καυτό εστιατόριο της Νέας Υόρκης, το Cote Basque, όταν ο μετρ τη σταμάτησε στην πόρτα, δείχνοντας το παντελόνι της.

«Η κοπέλα στην γκαρνταρόμπα με οδήγησε στην τουαλέτα των κυριών με μερικές καρφίτσες στο χέρι προτείνοντας να «καρφιτσώσει» το παντελόνι κάτω από το μίντι παλτό μου, το οποίο δεν έπρεπε να αφαιρεθεί» ανέφερε.

Ένας άντρας αναγνώστης έγραψε σε μια στήλη του Dear Abby το 1974 ότι «όλες οι γυναίκες φαίνονται απαίσιες με παντελόνια» και ότι οι γυναίκες θα πρέπει να επιστρέψουν στις φούστες «γιατί αυτό διεγείρει πραγματικά έναν άντρα».

Ακόμα και ο πρόεδρος των ΗΠΑ μισούσε να βλέπει τις γυναίκες με παντελόνια. «Κάθε φορά που βλέπω μια κοπέλα με παντελόνι» είπε ο Ρίτσαρντ Νίξον στη δημοσιογράφο του Λευκού Οίκο,  Έλεν Τόμας, το 1973 «μου θυμίζει την Κίνα. Κοστίζουν λιγότερο από τα φορέματα;».

Όταν η Έλεν απάντησε «όχι» εκείνος χαμογέλασε. «Τότε άλλαξε» της είπε με εξουσιαστικό θράσος.

Πράγματι, οι γυναίκες στο Κογκρέσο δεν μπορούσαν να φορούν παντελόνια μέχρι το 1993.

Photo: YouTube

Photo: YouTube

«Φόρεμα για την επιτυχία»

Ο John Molloy, συγγραφέας του βιβλίου «The Woman’s Dress for Success Book»,  του 1977, προειδοποίησε τις γυναίκες ότι το να ντύνονται υπερβολικά αρρενωπά ήταν σαν «ένα μικρό αγόρι που ντύνεται με τα ρούχα του πατέρα του. Είναι χαριτωμένο, αλλά όχι εξουσιαστικό».

Έβγαινε σαν μια γυναίκα που προσποιείται ότι είναι άντρας. Ή, πιο συγκεκριμένα, προσποιείται ότι κατέχει τη δύναμη και την εξουσία ενός άνδρα, η οποία δεν θα ήταν ποτέ δική της. «Η έρευνά μου δείχνει ότι ένα τριμερές ριγέ κοστούμι όχι μόνο δεν προσθέτει στο κύρος μιας γυναίκας, αλλά το καταστρέφει. Την κάνει να μοιάζει με «απομίμηση άνδρα»» κατέληξε π Molloy. Συνιστούσε να φοράει αντί γι’ αυτό ταγέρ με φούστα.

Διαβάζοντας το βιβλίο του Molloy, η Ann Rinaldi, αρθρογράφος εφημερίδας του Trenton, NJ, βρήκε το όλο θέμα παράλογο. «Για λίγο, μου πέρασε από το μυαλό ότι κανείς δεν είχε γράψει ποτέ ένα «Βιβλίο για το ντύσιμο του άνδρα για επιτυχία», αλλά στη συνέχεια, λίγα λεπτά αργότερα, όλα μπήκαν στη θέση τους για μένα. Είμαι αποτυχημένη επειδή δεν ντύνομαι σωστά. Δεν συσκευάζω τον εαυτό μου σωστά».

Αλλά στη συνέχεια γράφει εν συντομία: «Πόσο έχουμε βελτιωθεί εμείς οι γυναίκες αν, ακριβώς όταν έχουμε μάθει να σταματάμε να συσκευάζουμε τους εαυτούς μας ως αντικείμενα του σεξ, επιτρέπουμε τώρα να μας πείσουν να συσκευάζουμε τους εαυτούς μας ως πρόσωπα εξουσίας;».

Ο Molloy πήρε συνεντεύξεις από εκατοντάδες υψηλόβαθμα στελέχη εταιριών για να συγκεντρώσει στοιχεία για το βιβλίο του, αλλά η πλειονότητά τους ήταν κυρίως άνδρες. Αυτό σήμαινε ότι τα ευρήματά του αντανακλούσαν το τι ήθελαν οι άνδρες και πώς περίμεναν να ντύνονται οι γυναίκες υπάλληλοί τους -κάτι που ενθάρρυνε περαιτέρω τις γυναίκες να παίζουν σύμφωνα με τους κανόνες των ανδρών. Τα ριγέ και τα τριμερή κοστούμια θα πήγαιναν ευθέως ενάντια στις επιθυμίες τους.

«Το ριγέ κοστούμι σε μια γυναίκα είναι αρνητικό -για έναν λόγο. Είναι υψηλού κύρους για τους άνδρες, και απειλείτε τους άνδρες αν το φορέσετε» έγραφε η Public Opinion το 1979.

Δείτε το βίντεο

Η φεμινιστική μόδα

Καθώς το κίνημα «9to5» άρχισε να εξασφαλίζει δικαιώματα για τις γυναίκες και οι γυναίκες έγιναν αξιοσέβαστες παίκτριες στο εργατικό δυναμικό, η ανάγκη για ένα ανδρικό κοστούμι εξουσίας μειώθηκε.

Γι’ αυτό οι φεμινίστριες άλλαξαν τους ενδυματολογικούς κώδικες στους χώρους εργασίας, στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’70.  Αντί να πιέζουν τις γυναίκες με αντρικά κομμάτια, η φεμινιστική μόδα θα ενθάρρυνε τις γυναίκες να φορούν αυτό που οι ίδιες θεωρούσαν καλύτερο. Το πρώτο μισό της δεκαετίας αφορούσε τη δημιουργία χώρου για τις γυναίκες εκεί που δεν υπήρχε. Το δεύτερο μισό αφορούσε την κατάληψη αυτού του χώρου με τους δικούς τους όρους.

Και αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να εγκαταλείψουμε αυτό που «αναμενόταν» να φορεθεί και, αντίθετα, να εμπιστευτούμε τις γυναίκες να επιλέξουν ντουλάπες που ταιριάζουν στον κλάδο τους, στο γραφείο τους και στη δική τους άνεση.

Αυτό θα περιελάμβανε τη χρήση υπερ-θηλυκών φορεμάτων σεβρόν, κομψών παντελονιών, σχιστών φούστων υψηλής μόδας, άνετων χοντροκομμένων πουλόβερ ή οτιδήποτε άλλο οι γυναίκες θα θεωρούσαν κατάλληλο.

Δυστυχώς, αυτό απείχε πολύ από την πραγματικότητα εκείνης της εποχής. Πολλές γυναίκες εξακολουθούσαν να έχουν αυστηρούς ενδυματολογικούς κώδικες στο χώρο εργασίας, ανάλογα με τον κλάδο στον οποίο εργάζονταν.

Αστυνομεύονταν, ό,τι κι αν φορούσαν.

Το να φορούν φορέματα αντί για κοστούμια τις καθιστούσε επιπόλαιες- το να φορούν κοστούμια αντί για φορέματα τις καθιστούσε απομίμηση ανδρών- και το να φορούν οτιδήποτε άλλο στο ενδιάμεσο τις καθιστούσε επιφανειακές ή μη σοβαρές.

Οι γυναίκες είχαν κουραστεί να ακούνε ότι έπρεπε να φαίνονται με έναν συγκεκριμένο τρόπο για να επιδεικνύουν σεβασμό ή να καταλαμβάνουν χώρο.  Το 1978, η εφημερίδα The Guardian στο Ηνωμένο Βασίλειο πήρε συνέντευξη από μια ομάδα φεμινιστριών σχετικά με τη σχέση τους με τα ρούχα και μια φεμινίστρια στο πάνελ επισήμανε ότι «οι γυναίκες αισθάνονταν πιεσμένες να φαίνονται όπως θέλουν οι άλλοι να φαίνονται».

Εταιρική διαφήμιση της εποχής

Η ανάκτηση της μόδας στον εργασιακό χώρο

Οι φεμινίστριες εξήγησαν στην εφημερίδα The Guardian: «Οι φεμινίστριες θεωρούν ότι οι γυναίκες πρέπει να μπορούν να φαίνονται όπως οι ίδιες θέλουν να φαίνονται, να φορούν ρούχα με τα οποία αισθάνονται ευτυχισμένες και άνετες. Αυτό όμως θα πρέπει να επιτρέπει σε μια γυναίκα να ντύνεται όπως νιώθει κάθε φορά».

«Θα πρέπει να αισθανόμαστε ως πλήρη μέλη της κοινωνίας σε κάθε δεδομένη χρονική στιγμή -είτε είμαστε στη δουλειά, είτε στο παιχνίδι, είτε έξω για δείπνο…», δήλωσε η Elizabeth Fox-Genovese, Αμερικανίδα ιστορικός και αυτοαποκαλούμενη φεμινίστρια σε εφημερίδα του Ρότσεστερ (Νέα Υόρκη) το 1980.

«Για τις γυναίκες, θα πρέπει η μόδα να αντικατοπτρίζει αυτό που νιώθουν -όχι αυτό που οι άνδρες ή μια μπερδεμένη κοινωνία περιμένουν να νιώσουν. Αυτό σημαίνει ότι μια γυναίκα θα πρέπει να είναι ελεύθερη να επιλέγει όποιο ρούχο εργασίας αισθάνεται πιο σίγουρη και άνετη, να πάνε στο διάολο οι κώδικες ενδυμασίας που έχουν δημιουργήσει οι άνδρες».

Photo: YouTube

Photo: YouTube

Η θηλυκότητα και η ατομικότητα ως δύναμη

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, οι φεμινίστριες γυναίκες απέβαλαν τα υπερ-θηλυκά τους κομμάτια ως έναν τρόπο να απορρίψουν τα σοβινιστικά πρότυπα μόδας και την «αλλοτρίωση» στον εργασιακό χώρο. Αλλά στα τέλη της δεκαετίας του ’70, υπήρξε μια περίοδος «ανάκτησης», όπου οι γυναίκες αγκάλιασαν την ατομικότητα και έπαιρναν τις δικές τους αποφάσεις – είτε αυτό ήταν να φορέσουν ένα μη-ανόητο power suit, είτε ένα ροζ φόρεμα σεβρόν.

Στις μέρες μας, οι γυναίκες εξακολουθούν να καταδιώκονται από τους ενδυματολογικούς κώδικες στους χώρους εργασίας, τουλάχιστον σε μη πανδημικές εποχές, οι οποίοι μεταμφιέζονται ως «κουλτούρα του χώρου εργασίας» αποσκοπούν στο να τις «πατρονάρουν».

Το 2017, μια ρεσεψιονίστ σε μια εταιρική χρηματοοικονομική εταιρεία ισχυρίστηκε ότι την έστειλαν σπίτι της επειδή αρνήθηκε να φορέσει ψηλά τακούνια. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών είναι διαβόητο επειδή φέρεται να αρνείται την πρόσβαση στις πρεμιέρες σε γυναίκες που δεν φορούν τακούνια, και υπάρχουν ακόμη πολλές εταιρείες που αναγνωρίζουν ανοιχτά ότι προτιμούν οι γυναίκες να φορούν φούστες και καλσόν στη δουλειά.

Η διαφορά είναι ότι σήμερα αυτοί οι ενδυματολογικοί κώδικες αντιμετωπίζονται με δημόσια κατακραυγή και αντίδραση. Χάρη στις γυναίκες του «9to5», ο περιορισμός των γυναικών έχει συνέπειες.

Η αληθινή απελευθέρωση είναι να μπορείς να επιλέγεις.

Δείτε ένα βίντεο με την επανασταστική μόδα των 70s

*Με στοιχεία από pbs.org

Sports in

ΑΕΚ – Παναθηναϊκός 3-0: Πήρε το ντέρμπι και πήγε στο +4 (vids)

Η ΑΕΚ νίκησε τον Παναθηναϊκό στη Νέα Φιλαδέλφεια και βρίσκεται στο +4 από τους Πράσινους – Δύο γκολ ο Ελίασον, ένα ο Πόνσε.

Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

in.gr | Ταυτότητα

Διαχειριστής - Διευθυντής: Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

Διευθύντρια Σύνταξης: Αργυρώ Τσατσούλη

Ιδιοκτησία - Δικαιούχος domain name: ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ ΜΜΕ Α.Ε.

Νόμιμος Εκπρόσωπος: Ιωάννης Βρέντζος

Έδρα - Γραφεία: Λεωφόρος Συγγρού αρ 340, Καλλιθέα, ΤΚ 17673

ΑΦΜ: 800745939, ΔΟΥ: ΦΑΕ ΠΕΙΡΑΙΑ

Ηλεκτρονική διεύθυνση Επικοινωνίας: in@alteregomedia.org, Τηλ. Επικοινωνίας: 2107547007

ΜΗΤ Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442

Πέμπτη 25 Απριλίου 2024