Τι προβλέπεται για την καταβολή της προκαταβολής φόρου σε δόσεις

To εισόδημα που αποκτάται κάθε οικονομικό (διαχειριστικό) έτος φορολογείται κατά το επόμενο της κτήσης του εισοδήματος οικονομικό έτος, κατά το οποίο υποβάλλεται η δήλωση φορολογίας, γίνεται η εκκαθάριση του εισοδήματος, ο προσδιορισμός και η βεβαίωση του οφειλόμενου φόρου.

Κατά παρέκκλιση του πιο πάνω κανόνα, έχει καθιερωθεί στη χώρα μας η αρχή της προκαταβολής(προείσπραξης) του φόρου, βάσει της οποίας μέρος του φόρου που ανήκει στο επόμενο της κτήσης του εισοδήματος οικονομικό έτος εισπράττεται μέσα στο έτος στο οποίο αποκτήθηκε.

Το ποσοστό της προκαταβολής είχε οριστεί αρχικά σε 50%. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από τη χρήση του 1997 σε 55%, διότι και τότε η χώρα αντιμετώπιζε το πρόβλημα μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος.

Η αύξηση της προκαταβολής από το 50% στο 55% αφορούσε όλους τους φορολογουμένους χωρίς καμία εξαίρεση, ενώ η αύξηση που προωθείται τώρα αφορά συγκεκριμένης νομικής μορφής επιχειρήσεις.

Η προκαταβολή

Στη διάταξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 52 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ), όπως η διάταξη αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με την παρ. 9 του άρθρου 3 του Ν. 2579/1998, ορίζεται ότι με βάση τη δήλωση του φορολογούμενου και τους λοιπούς τίτλους βεβαίωσης του άρθρου 74 του ΚΦΕ βεβαιώνεται ποσό φόρου ίσο με το 55% και από 1.1.2005 65% του φόρου που προκύπτει από τους βεβαιωτικούς αυτούς τίτλους για τον φόρο που αναλογεί στο εισόδημα του διανυόμενου οικονομικού έτους.

Συνεπώς, η προκαταβολή φόρου ενεργείται με βάση τους τίτλους βεβαίωσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 74 του ΚΦΕ. Δηλαδή:

– Βάσει των δηλώσεων που υποβάλλονται- αρχικών, συμπληρωματικών ή τροποποιητικών.

– Βάσει των φύλλων ελέγχου, εφόσον αυτά έχουν οριστικοποιηθεί με διοικητική επίλυση της διαφοράς ή λόγω μη άσκησης ή εκπρόθεσμης άσκησης προσφυγής.

– Βάσει οριστικών αποφάσεων διοικητικών δικαστηρίων ή πρακτικών δικαστικού συμβιβασμού.

Oι υπόχρεοι

O φορολογικός νόμος δεν εξαιρεί κανέναν φορολογούμενο από την προκαταβολή φόρου. Συνεπώς, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, υπόχρεοι σε προκαταβολή φόρου είναι:

Oλα τα φυσικά πρόσωπα, μισθωτοί, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, εισοδηματίες, αυτοαπασχολούμενοι.

Oι προσωπικές εταιρείες, OΕ και ΕΕ, οι κοινωνίες αστικού δικαίου που ασκούν επιχείρηση ή επάγγελμα, οι αστικές κερδοσκοπικές ή μη εταιρείες, οι συμμετοχικές ή αφανείς εταιρείες και οι κοινοπραξίες.

Τα νομικά πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 101 του ΚΦΕ, δηλαδή οι ΑΕ, οι ΕΠΕ, οι δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις, οι συνεταιρισμοί, οι αλλοδαπές επιχειρήσεις και οργανισμοί οποιασδήποτε νομικής μορφής.

Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 52 του ΚΦΕ ορίζεται ότι, αν στους βεβαιωτικούς τίτλους περιλαμβάνονται και εισοδήματα για τα οποία ο φόρος παρακρατείται στην πηγή ή εισοδήματα για τα οποία ο φόρος έχει προκαταβληθεί, ο φόρος που παρακρατήθηκε ή προκαταβλήθηκε για τα εισοδήματα αυτά εκπίπτει από τον φόρο που πρέπει να βεβαιωθεί ως προκαταβολή.

Συνεπώς, αν στους βεβαιωτικούς τίτλους περιλαμβάνονται και εισοδήματα για τα οποία ο φόρος παρακρατείται στην πηγή ή καταβάλλεται κατά τις διατάξεις των παρ. 4 και 5 του άρθρου 52 του ΚΦΕ(4%, 10% του φόρου μηχανικών, παρακράτηση φόρου 0,5%, 1%, 3%, 4%, 8%, 10% 15% και 20%, από εμπορικές επιχειρήσεις, ελευθέρια επαγγέλματα κτλ.), ο φόρος που παρακρατήθηκε ή προκαταβλήθηκε για τα εισοδήματα αυτά αφαιρείται από τον προκαταβλητέο φόρο που πρέπει να βεβαιωθεί (εγκύκλιος 1108987/1758/ Α 0012/Π OΛ. 1270/26.11.2001 του υπουργείου Oικονομικών).

Στο τρίτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 52 του ΚΦΕ ορίζεται ότι, αν το εισόδημα με βάση το οποίο ενεργείται η βεβαίωση του φόρου προσδιορίζεται τεκμαρτά, δηλαδή με βάση τις δαπάνες διαβίωσης ή τις δαπάνες κτήσης περιουσιακών στοιχείων, ο φόρος που αναλογεί στο τεκμαρτώς προσδιορισθέν εισόδημα λαμβάνεται υπόψη για τον προσδιορισμό του ποσού του προκαταβλητέου φόρου.

Στο τέταρτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 52 του ΚΦΕ ορίζεται ότι, σε περίπτωση που υποβάλλεται δήλωση φόρου εισοδήματος για πρώτη φορά, το προς βεβαίωση ποσό του προκαταβλητέου φόρου περιορίζεται στο μισό, δηλαδή ο συντελεστής παρακράτησης γίνεται 27,5% και από 1.1.2005 32,5%.

Καταβολή σε δόσεις

Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 52 του ΚΦΕ ορίζεται ότι για την καταβολή του προκαταβλητέου φόρου εφαρμόζονται ανάλογα οι διατάξεις της παρ. 9 του άρθρου 9 του ΚΦΕ. Συνεπώς, ο προκαταβλητέος φόρος συνεισπράττεται με τον κύριο φόρο και καταβάλλεται σε τρεις (3) δόσεις.

Στη διάταξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 52 του ΚΦΕ ορίζεται ότι η προκαταβολή φόρου βεβαιώνεται με βάση τη φορολογική δήλωση που έχει υποβληθεί, καθώς και με τους λοιπούς τίτλους βεβαίωσης, χωρίς να ορίζεται ρητά αν για τον υπολογισμό της λαμβάνεται υπόψη μόνο ο κύριος φόρος εισοδήματος ή και ο συμπληρωματικός φόρος, εφόσον έχει βεβαιωθεί τέτοιος φόρος.

Η διοίκηση έχει δεχτεί (εγκύκλιος Ε. 8632/ ΠOΛ. 110/1984 του υπουργείου Oικονομικών) ότι η προκαταβολή φόρου υπολογίζεται με βάση το ποσό του κύριου και συμπληρωματικού φόρου που προκύπτει από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος και τους άλλους βεβαιωτικούς τίτλους.

Η διοίκηση έχει δεχτεί (έγγραφο Ε. 1290/ ΠOΛ. 19/1985 του υπουργείου Oικονομικών) ότι όταν στη δήλωση του μισθωτού δηλώνεται αρνητικό εισόδημα από Δ ή Ε πηγή από προηγούμενα οικονομικά έτη ή από Δ ή Ε ή Ζ πηγή του ίδιου οικονομικού έτους, υπολογίζεται προκαταβολή φόρου εισοδήματος σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 52 του ΚΦΕ, εφόσον συντρέχει περίπτωση, καθόσον ο φορολογούμενος αποκτά εισόδημα, έστω και αρνητικό, και από άλλες πηγές εκτός από τη Στ πηγή.

Η διοίκηση έχει δεχτεί(εγκύκλιος Τ. 456/ ΠOΛ. 57/1956 του υπουργείου Oικονομικών) ότι, αν ο φορολογούμενος αποβιώσει μετά την υποβολή της φορολογικής του δήλωσης, δεν δικαιολογείται η καταβολή από τους κληρονόμους των μετά την ημερομηνία του θανάτου απαιτητών δόσεων του προκαταβλητέου φόρου και ότι πρέπει να θεωρηθεί ως εξαντληθείσα η υποχρέωση με τις ως την ημέρα του θανάτου καταβληθείσες δόσεις.

Πότε δεν εισπράττεται η προκαταβολή

Στη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 52 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ) ορίζεται σε ποιες περιπτώσεις δεν εισπράττεται προκαταβολή φόρου. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, δεν εισπράττεται προκαταβολή όταν:

Το ποσό της προκαταβολής δεν υπερβαίνει τα 30,00 ευρώ.

Στους βεβαιωτικούς τίτλους περιλαμβάνονται εισοδήματα μόνο από μισθωτές υπηρεσίες και ιδιοκατοίκηση γενικά.

Η διοίκηση έχει δεχτεί (έγγραφο 1016798/277/1999 του υπουργείου Oικονομικών) ότι δεν εισπράττεται προκαταβολή φόρου και στην περίπτωση που η βεβαίωση του φόρου ενεργείται μετά την 30ή Νοεμβρίου κάθε έτους.

Πώς θα επιβαρυνθούν οι εταιρείες

Ετσι, αν υποτεθεί ότι μια ανώνυμη εταιρεία πραγματοποίησε στη χρήση του 2005 καθαρά κέρδη 10.000.000 ευρώ, θα είχε την εξής φορολογική επιβάρυνση, συμπεριλαμβανομένης και της προκαταβολής φόρου: (10.000.000Χ 35%)Χ 55% = 5.425.000 ευρώ. Με τη μείωση του συντελεστή φορολογίας από 35% σε 32% η φορολογική επιβάρυνση θα ήταν: (10.000.000Χ 32%)Χ 55% = 4.960.000 ευρώ, δηλαδή φορολογική ελάφρυνση 465.000 ευρώ.

Σε αυτή την περίπτωση λόγω μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης θα είχαμε και μειωμένη προκαταβολή φόρου,πράγμα που σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις το Δημόσιο θα επέστρεφε στις επιχειρήσεις και ένα μέρος της προκαταβολής που είχε προεισπράξει το 2005.

Με την αύξηση της προκαταβολής από 55% σε 65% η φορολογική επιβάρυνση της ανώνυμης εταιρείας θα είναι: (10.000.000Χ 32%)Χ 65% = 5.280.000 ευρώ, έτσι η φορολογική ελάφρυνση από 465.000 ευρώ με την αύξηση της προκαταβολής θα μειωθεί σε 145.000 ευρώ, δηλαδή το 62% της ελάφρυνσης που είχε δοθεί με τη μείωση των συντελεστών φόρου θα επιστραφεί στο Δημόσιο με τη μορφή προκαταβολής.

Η προκαταβολή που θα προεισπραχθεί εφέτος θα συμψηφιστεί με την προκαταβολή του επόμενου έτους, η αύξηση όμως της προκαταβολής φόρου κατά το πρώτο έτος επιβολής της αποτελεί ουσιαστικά φορολογική επιβάρυνση, δηλαδή μια μορφή εφάπαξ φορολογίας,αφού οι επιχειρήσεις δεν θα πάρουν ποτέ πίσω το επιπλέον ποσό της προκαταβολής που θα καταβάλουν εφέτος.

Του Ι. Κ. ΣΙΩΜΟΠΟΥΛΟΥ