Η βελτίωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων στόχος του ταξιδιού του κ. Γκιουλ στις ΗΠΑ

38

Σε ένα ασυνήθιστα βαρύ κλίμα για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις επισκέπτεται την Ουάσιγκτον ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ με στόχο την επανάκτηση της απολεσθείσας το τελευταίο διάστημα «αμερικανικής φιλίας» και την εξασφάλιση οικονομικής στήριξης.

Ο κ. Γκιουλ θα πιέσει για να δοθεί στην Τουρκία δάνειο ύψους 8,5 δισ. δολαρίων, τη στιγμή κατά την οποία η κυβέρνηση Μπους αλλά και το Κογκρέσο διαμηνύουν την αντίθεσή τους, εάν προηγουμένως δεν επιτευχθούν οι στόχοι που έχει θέσει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Στις συναντήσεις που θα έχει τις επόμενες τρεις ημέρες με τον ομόλογό του Κόλιν Πάουελ, τον αντιπρόεδρο Τσέινι, την σύμβουλο εθνικής ασφαλείας Κοντολίζα Ράις, μέλη του Κογκρέσου, παράγοντες χρηματοπιστωτικών οργανισμών, όπως και αναλυτές στρατηγικών ιδρυμάτων, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας θα επιχειρήσει να αποκαταστήσει τη σχέση εμπιστοσύνης που υπήρχε στο παρελθόν και έχει διαταραχθεί μετά την απαγόρευση εκ μέρους της Τουρκίας της διέλευσης αμερικανικών δυνάμεων από το τουρκικό έδαφος προς το βόρειο Ιράκ πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο κ. Γκιουλ θα προσπαθήσει να πείσει μια σκεπτική Ουάσιγκτον ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εταίρο για τις ΗΠΑ στην περιοχή και ότι η επιστροφή σε ένα πλαίσιο «στρατηγικής συνεργασίας» μεταξύ των δύο χωρών εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Το έργο του κ. Γκιουλ δυσχεραίνει η δυσπιστία που έχει αναπτυχθεί στα κέντρα αποφάσεων της Ουάσιγκτον έναντι της Τουρκίας τους τελευταίους μήνες. Δεν είναι μόνο η στάση της Αγκυρας στον πόλεμο, αλλά και η ριζική ανατροπή που έχει σημειωθεί στον γεωστρατηγικό και οικονομικό χάρτη της περιοχής από την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ και τον αμερικανικό έλεγχο επί των τεραστίων κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας.

Στο πλαίσιο της «νέας πραγματικότητας» εντάσσεται και η απόσυρση των Αμερικανών από την τόσο σημαντική την τελευταία δεκαετία αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ.

«Η Τουρκία πρέπει να αποδείξει έμπρακτα ότι επιθυμεί καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Μας έχει ανάγκη πολύ περισσότερο από ό,τι την έχουμε εμείς» τόνισε στο ΑΠΕ Αμερικανός αξιωματούχος. Από την άλλη πλευρά, η δημόσια κριτική που άσκησε στις ΗΠΑ ο αρχηγός του τουρκικού Γενικού Επιτελείου στρατηγός Οζκιόκ, ο οποίος μίλησε για τη «σημαντικότερη κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ των δυο χωρών», δείχνει το επίπεδο στο οποίο έχουν περιέλθει οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Σε μια προσπάθεια αποκατάστασης της σχέσης, η Αγκυρα προσφέρθηκε να στείλει τουρκικές δυνάμεις στο Ιράκ για να βοηθήσουν τον αμερικανικό στρατό και τους συμμάχους τους, αν και μια τέτοια προοπτική αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό από τους Κούρδους του Βορείου Ιράκ.

Δύο Αμερικανοί στρατηγοί που επισκέφθηκαν πρόσφατα την Τουρκία συζήτησαν την πρόταση, την οποία δημοσιοποίησε ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν. Η ενδεχόμενη αυτή εξέλιξη, που αποτελεί και την πρώτη απόπειρα επιστροφής σε σχέση στενής στρατιωτικής συνεργασίας, προκαλεί ενδιαφέρον καθώς, εάν υλοποιηθεί, θα πρόκειται για την πρώτη μουσουλμανική χώρα που αποστέλλει δυνάμεις στο Ιράκ.

Σε κάθε περίπτωση, η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει απόλυτα σαφές στην Αγκυρα ότι θα πρέπει να επιδείξει συνεργάσιμη στάση σε τρία θέματα το επόμενο τριήμερο που θα συζητηθούν σε βάθος. Το πρώτο είναι η λύση του Κυπριακού, εξέλιξη που εκ των πραγμάτων θεωρείται πλέον ως προϋπόθεση για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ και εξακολουθεί να υποστηρίζεται από την Ουάσιγκτον.

Ο κ. Πάουελ και οι άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι θα ζητήσουν να επιστρέψει η κυβέρνηση Ερντογάν στην περισσότερο συνεργάσιμη στάση του πρόσφατου παρελθόντος ασκώντας πιέσεις στον Ρ.Ντενκτάς, ώστε στις συναντήσεις που πιθανότατα θα έχει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης με τον ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη τον Οκτώβριο, να επαναρχίσει ουσιαστικά η διαπραγμάτευση στη βάση του σχεδίου Ανάν.

Τα άλλα δύο θέματα, για τα οποία θα πιέσουν οι ΗΠΑ τον κ. Γκιουλ, είναι η βελτίωση των σχέσεων με την Αρμενία και η αποφυγή ακραίων μονομερών κινήσεων έναντι των Κούρδων του Βορείου Ιράκ. Η στάση των τελευταίων στον πόλεμο του Ιράκ τούς έχει καταστήσει την πιο φιλική προς τις ΗΠΑ εθνοτική ομάδα της περιοχής και τα αισθήματα είναι πλέον αμοιβαία.

Σε αντίθεση με την αρνητική έναντι των ΗΠΑ στάση της πλειοψηφίας του τουρκικού πληθυσμού, αλλά και στελεχών του πολιτικού κατεστημένου της Τουρκίας, τελευταία ακόμη και των στρατιωτικών, οι Αμερικανοί έγιναν ενθουσιωδώς δεκτοί ως απελευθερωτές από τους Κούρδους και τα επόμενα χρόνια θα υπάρξει εμβάθυνση της πολύ στενής συνεργασίας που έχουν αναπτύξει με τον κουρδικό πληθυσμό του Βορείου Ιράκ.

Στο πλαίσιο αυτό ενδεικτική της νέας πραγματικότητας που έχει διαμορφωθεί ήταν η σύλληψη προ ημερών από τις αμερικανικές δυνάμεις 11 Τούρκων στρατιωτών, με την κατηγορία ότι προετοίμαζαν δολοφονική επίθεση κατά του Κούρδου διοικητή του Κιρκούκ.

Είναι δε χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Αμερικανός υπουργός Αμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ απέστειλε επιστολή στον Τούρκο πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν, στην οποία, αφού τόνιζε ότι «είμαστε σίγουροι για την ορθότητα των στοιχείων που έχουμε αναφορικά με τη δράση των τουρκικών δυνάμεων στο Βόρειο Ιράκ», συμβούλευε την τουρκική κυβέρνηση και τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας να «μην επαναλάβουν παρόμοια περιστατικά».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ