The Complete Jam – Κριτική

Η παρακολούθηση του «In The City», του τραγουδιού με το οποίο ξεκινά το διπλό αυτό DVD, είναι μια εμπειρία αποκαλυπτική, ακόμη και για ένα θεατή/ακροατή που ήδη γνωρίζει και εκτιμά τους Jam. Πρόκειται για συναυλία του 1977, όπως μεταδόθηκε από την αφιερωμένη στο punk εκπομπή «So It Goes» του τηλεοπτικού δικτύου Granada.
Η ένταση, η ορμή και το ερμηνευτικό πάθος των Paul Weller (κιθάρα, φωνητικά, συνθέσεις, στίχοι), Bruce Foxton (μπάσο) και Rick Buckler (ντραμς) περιέχουν μεν αρκετές νύξεις στους Who της περιόδου 1965-1967, από την άλλη όμως έχουν να επιδείξουν και ένα punk «ήθος», που, την τότε εποχή, ήταν πρωτόγνωρο για τα μουσικά πράγματα της Βρετανίας, και γενικότερα της Ευρώπης.
Είναι αληθινά εντυπωσιακό το γεγονός ότι μέσα στα λίγα χρόνια που μεσολάβησαν από το «Let It Be» (Beatles, 1970) ή το «The Village Green Preservation Society» (Kinks, 1968) η βρετανική pop έφτασε σε ένα τέτοιο επίπεδο καλλιτεχνικής επαναστατικότητας, οργής και πολιτικής/κοινωνικής στράτευσης (ας μην ξεχνάμε ότι στα τέλη της δεκαετίας του ’70 η ανεργία και ο πληθωρισμός κάλπαζαν στη Βρετανία, κάνοντας την εργατική, κυρίως, τάξη να ασφυκτιά).
Ο Weller τραγουδά λες και φτύνει βιαστικά τους στίχους μέσα από τα σφιγμένα με λύσσα δόντια του· ο Foxton κρατά ευλαβικά το ρυθμό και ταυτόχρονα χοροπηδά εκστατικός, εντελώς απορροφημένος σε κάποιον άγνωστο σε εμάς τελετουργικό χορό· ο Buckler στέλνει με τα ντραμς του κύματα ενέργειας που κρατούν τη θάλασσα του κοινού σε διαρκή τρικυμία.
Οι εντυπώσεις αυτές, που δημιουργούνται στα δυόμισι εκρηκτικά λεπτά της διάρκειας του «In The City», δεν είναι παρά οι πρώτες από μια μεγάλη σειρά σκέψεων, διαπιστώσεων και εκτιμήσεων, που προκύπτουν σχεδόν αυτόβουλα καθώς απέναντι από τα μάτια μας και τα αφτιά μας παρελαύνουν βιντεοκλίπ, μαγνητοσκοπήσεις συναυλιών, τηλεοπτικά προγράμματα και συνεντεύξεις: μια πλήρης καταγραφή του φαινομένου που υπήρξαν οι Jam και της απρόβλεπτης εξέλιξης που παρουσίασε ο Weller ως τραγουδοποιός.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά.
Ενταγμένοι, στο ξεκίνημά τους, στο ρεύμα των mod αναβιωτών (επιστροφή στα ιδεώδη που υπηρέτησαν στα μέσα της δεκαετίας του ’60 οι Who και οι Small Faces, με σκληρό pop ήχο και με εμφάνιση επιμελημένη στο όριο της εκζήτησης), οι Jam επηρεάστηκαν γρήγορα και από την punk σκηνή, που θεμελίωσαν στην Αγγλία οι Sex Pistols, οι Clash και οι Buzzcocks. Οι αναφορές αυτές, σε συνδυασμό και με το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Weller, πρωτίστως, αλλά και των άλλων δύο μελών στο αμερικανικό rhythm & blues και τη soul της Motown, αποτέλεσαν τους αισθητικούς άξονες πάνω στους οποίους κινήθηκε η μουσική των Jam στη μόλις πενταετούς διάρκειας δραστηριότητά τους.
Πρώτος καρπός του συμβολαίου δισκογραφικής συνεργασίας που υπέγραψαν με την Polydor στις αρχές του 1977 ήταν το σινγκλ «In The City»· λίγο αργότερα ακολούθησε το ντεμπούτο άλμπουμ τους, που είχε τον ίδιο τίτλο. Έπειτα από ένα δεύτερο άλμπουμ με παραπλήσιο punk προφίλ («This Is The Modern World», 1977) ακολούθησε το «All Mod Cons» (1978), φέρνοντας μαζί του την πρώτη μεγάλη έκπληξη: η τραγουδοποιία του Weller εμφανίστηκε πολύ πιο ώριμη, με μελωδικό πλούτο, με ποικιλία ύφους και με αιχμηρούς στίχους, κάνοντας τη ζυγαριά των συσχετισμών να γέρνει πλέον προς τον Ray Davies (Kinks) και όχι προς τον Pete Townshend (Who).
Σε ανάλογο στιλ κινήθηκαν τα επόμενα άλμπουμ των Jam «Setting Sons» (1979) και «Sound Affects» (1980), περικλείοντας ακόμη περισσότερα σπουδαία Νο 1 σινγκλ («Going Underground», «Start», «That’s Entertainment»).
Η δεύτερη μεγάλη έκπληξη ήταν το «The Gift» (1982), το έκτο και τελευταίο LP των Jam, στο οποίο σε πρώτο πλάνο πέρασαν η soul, το funk, τα πνευστά, τα χορωδιακά φωνητικά, που χαρακτήρισαν σινγκλ όπως το «Town Called Malice», το «Precious» και το «Just Who Is The 5 O’clock Hero?». Άλλωστε ο Weller συνέχισε να γράφει τραγούδια στο συγκεκριμένο στιλ και μετά τη διάλυση των Jam, με όχημα τους Style Council (1983-1990), πριν ακολουθήσει σόλο καριέρα, η οποία -επίσης με πολλές μεταπτώσεις ύφους- συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.
Στα δύο DVD του «The Complete Jam» παρουσιάζεται στο σύνολό της και με λεπτομέρειες όλη αυτή την πορεία, που αποτελεί μία από τις πιο συναρπαστικές οδύσσειες της pop μουσικής. Πέραν της καλλιτεχνικής αξίας, η κυκλοφορία θεωρείται πραγματικό απόκτημα και από συλλεκτική άποψη, καθώς συγκεντρώνει τα μαγνητοσκοπημένα άπαντα του τρίο από το Surrey: τηλεοπτικές εμφανίσεις εντός και εκτός Βρετανίας, βιντεοκλίπ όλων των σινγκλ, ντοκιμαντέρ με συνεντεύξεις τόσο του Weller όσο και οπαδών που μιλούν για το αγαπημένο τους σύνολο, καθώς και συνοπτικό λεύκωμα, δομημένο με φωτογραφικά και ηχητικά «αποκόμματα» από όλη την πορεία των Jam.