«Οχι» στην ΟΝΕ λένε οι Δανοί

37

Τη σθεναρή άρνηση των Δανών να ενταχθούν στην ΟΝΕ, ύστερα από το δημοψήφισμα της Πέμπτης, προσπάθησαν να υποβιβάσουν με δηλώσεις τους οι Ευρωπαίοι ηγέτες θέλοντας να περιορίσουν τις πιθανές συνέπειες στην πορεία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση της Δανίας εξέφρασε την απογοήτευσή της για την έκβαση του δημοψηφίσματος, με τον πρωθυπουργό Πολ Νίρουπ Ράσμουσεν να δηλώνει: «Υποστήκαμε βαριά ήττα».

Με τη συνολική συμμετοχή να προσεγγίζει το 87,5% (περίπου τέσσερα εκατομμύρια ψηφοφόρους), 53,1% των πολιτών ψήφισε κατά του ευρώ και 46,9% υπέρ, καθώς οι Δανοί για δεύτερη φορά εντός της δεκαετίας εμφανίζονται αντίθετοι στην πλήρη ενσωμάτωση της χώρας τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Το πρώτο τους «όχι» το είπαν το 1992, όταν σε δημοψήφισμα αρνήθηκαν να επικυρώσουν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η οποία έθεσε τις βάσεις της ΟΝΕ.

Πρώτος ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Βιμ Ντούιζενμπεργκ, έσπευσε να δηλώσει, έπειτα από την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων, ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα επηρεάσει τις σχέσεις της ΕΚΤ με την Εθνική Τράπεζα της Δανίας. Ωστόσο, απέφυγε να σχολιάσει το αν η απόφαση των Δανών θα έχει επιπτώσεις στην πορεία του ευρώ, το οποίο, λίγο μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, εμφάνισε πτώση στις διεθνείς χρηματαγορές. Εντούτοις, δεν παρουσίασε σημαντικές απώλειες, κυρίως εξαιτίας της παρέμβασης της ΕΚΤ και της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed).

Από την πλευρά του ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Χανς Εϊχελ, τόνισε ότι η ΟΝΕ θα συνεχίσει να προχωρεί μπροστά ανεμπόδιστη, ενώ ο Γάλλος πρωθυπουργός, Λιονέλ Ζοσπέν, ισχυρίστηκε ότι «η Δανία είναι μόνο ένα μικρό κράτος, και η απόφασή της δεν θα προξενήσει προβλήματα στο ευρώ».

Τέλος, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Τόνι Μπλερ, τόνισε ότι σε καμία περίπτωση δεν θα επηρεάσει το «όχι» των Δανών την απόφαση της Βρετανίας για ένταξη στην ΟΝΕ. Μάλιστα, έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι δεν πρόκειται να αναβληθεί το ανάλογο δημοψήφισμα στη Βρετανία. Υπενθυμίζεται ότι η Δανία, η Βρετανία και η Σουηδία είναι οι μοναδικές χώρες – μέλη της ΕΕ που δεν ανήκουν στην ΟΝΕ.

Στη «σκιά» του Μάαστριχτ η Ευρώπη;

Καθώς η σημερινή «ετυμηγορία» των Δανών ταυτίζεται με την απόφασή τους το 1992 να μην επικυρώσουν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, δημιουργείται το εύλογο ερώτημα αν και αυτήν τη φορά θα υπάρξει αντίστοιχος αντίκτυπος στην Ευρώπη.

Το 1992, το «όχι» των Δανών είχε προκαλέσει τόσο μεγάλη αβεβαιότητα για την προοπτική του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος ώστε οδήγησε σε οικονομική κρίση, με αποτέλεσμα η βρετανική λίρα και η ιταλική λιρέτα να βρεθούν εκτός μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Βέβαια, τουλάχιστον από οικονομικής πλευράς, αυτήν τη φορά δεν αναμένεται αντίδραση σε τόσο μεγάλη κλίμακα. Εντούτοις, αυτό που φοβούνται οι περισσότεροι αναλυτές είναι ο πολιτικός αντίκτυπος που θα έχει η άρνηση των Δανών.

Πρώτη συνέπεια θα είναι η επισημοποίηση της ύπαρξης δύο ταχυτήτων στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς ήδη τα 12 μέλη της ΟΝΕ επιδιώκουν να συσφίξουν τους δεσμούς τους σε πολιτικό επίπεδο. Ετσι, όσοι μείνουν εκτός νομισματικής ένωσης είναι πιθανό να βρεθούν έξω και από τις πολιτικές ζυμώσεις στην ΕΕ.

Παράλληλα, ας μην ξεχνάμε ότι ήδη η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία πιέζουν για τη δημιουργία ενός «σκληρού πυρήνα» της ΕΕ, ο οποίος θα έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει εκεί που οι υπόλοιποι θέλουν να μείνουν πίσω, ή απλά δεν μπορούν να ακολουθήσουν. Η απόφαση των Δανών τούς δίνει ένα ακόμα επιχείρημα να κάμψουν τις αντιστάσεις των υπόλοιπων χωρών – μελών, η καθεμία από τις οποίες για τους δικούς της λόγους αντιτίθεται στην πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης.

Επίσης, η ήδη δύσκολη υπόθεση της πολιτικής ενοποίησης, έτσι όπως την οραματίστηκαν αρχικά οι Γερμανοί και οι Γάλλοι, με τη μορφή ομοσπονδίας, θα γίνει ακόμα δυσκολότερη, καθώς η «αντίσταση» των Δανών σίγουρα θα αυξήσει τις φωνές αντίδρασης σε όλη την Ευρώπη.

Πάντως, σε πολιτικό επίπεδο τουλάχιστον, ο πλήρης αντίκτυπος του δανέζικου δημοψηφίσματος θα διαφανεί το Δεκέμβριο στη Σύνοδο της Νίκαιας, όπου θα αποφασιστεί η μελλοντική πορεία της ενωμένης Ευρώπης, οπότε και «θα βγουν τα μαχαίρια».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Reuters