Ο εναέριος χώρος στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ υπό πίεση – Η Ουκρανία, ο πόλεμος και τα «αδέσποτα» drones

Με την πολύνεκρη ρωσική πλήρη εισβολή στην Ουκρανία να διανύει τον πέμπτο χρόνο, τα drones έχουν αναχθεί σε βασικό όπλο και για τις δύο αντίπαλες πλευρές, αναδιαμορφώνοντας πλήρως το πεδίο του πολέμου.

Η Ρωσία κατηγορείται ότι τα αξιοποιεί και για την «υβριδική» εκδοχή του στην Ευρώπη.

Όμως οι επαναλαμβανόμενες το τελευταίο διάστημα παραβιάσεις του εναέριου χώρου ευρωπαϊκών κρατών στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ από «αδέσποτα» ουκρανικά drones, καθώς και οι συντριβές ορισμένων στα εδάφη τους, έχουν σημάνει νέο συναγερμό.

Καταγράφονται στις χώρες της Βαλτικής και στη Φινλανδία, κυρίως σε παραμεθόριες περιοχές. Ήτοι στα σύνορα του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία.

Προσώρας χωρίς θύματα ή σημαντικές υλικές ζημιές, τα περιστατικά αποδίδονται πρωτίστως σε εκτροπές λόγω ρωσικών παρεμβολών ηλεκτρονικού πολέμου, που αποδιοργανώνουν τα συστήματα πλοήγησης.

Όχι τυχαία, συνέβησαν κατά τη διάρκεια επιδρομών drones του Κιέβου σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές στη Βαλτική Θάλασσα, βάζοντας στο στόχαστρο τη βασική πηγή χρηματοδότησης της πολεμικής μηχανής του Κρεμλίνου.

Από τα τέλη Μαρτίου έχουν αναφερθεί περίπου 20 παραβιάσεις των εναέριων χώρων της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Εσθονίας και της Φινλανδίας από «τυφλωμένα» ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Ένα έφερε κεφαλή που δεν είχε εκραγεί και δύο συνετρίβησαν σε ενεργειακές υποδομές.

Οι χειρισμοί της υπόθεσης προκάλεσαν κατάρρευση της κυβέρνησης στη Λετονία.

Αντανακλώντας τους φόβους για διάχυση του πολέμου, ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, τόνισε ότι η χώρα του δεν επιτρέπει τη χρήση του εναέριου χώρου της από τρίτους για στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά γειτονικών κρατών.

Ο Εσθονός πρωθυπουργός, Κρίστεν Μίχαλ, υπογράμμισε ότι οι παραβιάσεις είναι ακούσιες από πλευράς Κιέβου.

Όμως η Υπηρεσία Ασφαλείας και Πληροφοριών της Φινλανδίας (Supo) προειδοποιεί ότι περαιτέρω ανάλογα περιστατικά θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη δημόσια στήριξη προς την Ουκρανία και την εμπιστοσύνη προς τις Aρχές, κάτι που η Ρωσία πιθανόν θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί.

Ήδη φέρεται να το κάνει…

Επιχειρησιακά κενά και απειλές σε θολό τοπίο

Ενόσω οι χώρες της Βαλτικής απαιτούν αυστηρότερα μέτρα από την Ουκρανία για τα «αδέσποτα» drones και από το ΝΑΤΟ για περαιτέρω ενίσχυση της αεράμυνας στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, η Ρωσία προειδοποιεί για «σοβαρούς κινδύνους».

Μόλις τον περασμένο μήνα, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, κάλεσε την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία να μην επιτρέπουν τη διέλευση ουκρανικών drones από τον εναέριο χώρο τους για επίθέσεις κατά της Ρωσίας, τονίζοντας την προοπτική αντιποίνων.

Οι κυβερνήσεις σε Τάλιν, Ρίγα και Βίλνιους απέρριψαν κατηγορηματικά τις αιτιάσεις περί άμεσης εμπλοκής.

Βάζοντας πάντως στην «εξίσωση» και τη Φινλανδία -νέο μέλος του ΝΑΤΟ- ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, Σεργκέι Σοϊγκού υπογράμμισε με νόημα ότι η Μόσχα διατηρεί το δικαίωμα στην αυτοάμυνα, βάσει του Άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Κατά τον Γιάνις Σαρτς, Λετονό ανώτατο αξιωματούχο ασφαλεία και αμυντική πολιτική, νυν διευθυντή του Κέντρου Αριστείας Στρατηγικών Επικοινωνιών του ΝΑΤΟ, τα κενά ασφαλείας που αποκαλύπτονται στην αεράμυνα της νατοϊκής ανατολικής πτέρυγας είναι σαν βούτυρο στο ψωμί της Μόσχας.

«Παρόλο που είναι σαφές ότι τα drones είναι ουκρανικά, που έχουν εκτραπεί», παρατηρεί, «δεν στέλνουμε ένα ισχυρό μήνυμα».

Όπως και οι άλλες, άκρως αντι-ρωσικές χώρες της Βαλτικής, η Λετονία ανησυχεί ιδιαίτερα, τώρα δε και για έναν πρόσθετο λόγο.

Οι ελλειμματικοί χειρισμοί της υπόθεσης των «αδέσποτων» ουκρανικών drones -από τη μη ανίχνευσή τους και τη συντριβή ενός σε δεξαμενές πετρελαίου, έως τις καθυστερημένες ειδοποιήσεις των κατοίκων στα κινητά τους για την ύπαρξη απειλής- οδήγησαν σε κατάρρευση της κυβέρνησης, πέντε μήνες πριν από τις προγραμματισμένες για τον Οκτώβριο βουλευτικές εκλογές.

Πυροδότησαν κρίση εμπιστοσύνης στις Αρχές και προεκλογική διασπορά παραπληροφόρησης από φιλορωσικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε μια χώρα με μεγάλη ρωσική μειονότητα (25% του πληθυσμού και πλειονότητα στην ανατολική Λετονία), αλλά και ισχυρή έως τώρα στήριξη -θεσμική και λαϊκή- στην Ουκρανία.

Τα «τυφλά» ουκρανικά drones και τα όρια της αεράμυνας του ΝΑΤΟ

Επαναλαμβανόμενες εν μέσω κλιμάκωσης των επιθέσεων του Κιέβου κατά στόχων εντός της Ρωσίας, οι παραβιάσεις των εναέριων χώρων των κρατών της Βαλτικής και της Φινλανδίας από τα «αδέσποτα» ουκρανικά drones καταγράφονται μόλις λίγους μήνες μετά την έναρξη της νατοϊκής Επιχείρησης «Ανατολικός Φρουρός» (Eastern Sentry).

Με αποστολή την ενίσχυση της αεράμυνας στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, τέθηκε σε εφαρμογή εσπευσμένα τον περασμένο Σεπτέμβριο, μετά την ενεργοποίηση του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ από την Πολωνία, στο φόντο μαζικών παραβιάσεων του εναέριου χώρου της από drones. Αποδόθηκαν τότε στη Ρωσία.

Προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των «γερακιών» (ΗΠΑ, Πολωνία, χώρες της Βαλτικής) και των πιο επιφυλακτικών μελών (με προεξάρχουσα τη Γερμανία), το ΝΑΤΟ κατέληξε σε έναν επιχειρησιακό συμβιβασμό, με αυστηρά αμυντικά κριτήρια και προς αποφυγή μιας ανεξέλεγκτης, άμεσης σύγκρουσης με τη Ρωσία.

Τώρα, εν μέσω διευρυνόμενου ευρωανταλντικού χάσματος και με την κρίση των «τυφλωμένων» ουκρανικών drones να αποκαλύπτει σοβαρά κενά ασφαλείας, οι χώρες της Βαλτικής, από κοινού με άλλους συμμάχους, ζητούν περαιτέρω ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας στην ανατολική πτέρυγα και τη λήψη άμεσων επιχειρησιακών μέτρων κατά την επικείμενη νατοϊκή σύνοδο κορυφής στην Άγκυρα (7-8 Ιουλίου).

Η δε Ουκρανία -που ζήτησε συγγνώμη από τις χώρες της Βαλτικής και τη Φινλανδία ημέρες μετά τα πρώτα περιστατικά με εκτραπέντα drones της- τώρα δεσμεύεται να ενσωματώσει προηγμένες τεχνικές προδιαγραφές για την αποτροπή νέων παραβιάσεων των εθνικών εναέριων χώρων τους.

Μεταξύ αυτών γράφεται ότι περιλαμβάνεται και η «απομακρυσμένη αυτοκαταστροφή», με εξ αποστάσεως κρυπτογραφημένη εντολή, για μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χάνουν την επαφή με το δίκτυο πλοήγησης.

Το Κίεβο οργανώνει επίσης αποστολές εμπειρογνωμόνων ασφαλείας στις χώρες της Βαλτικής -αν και το ακριβές πεδίο εφαρμογής της πρωτοβουλίας παραμένει ασαφές.

Στο μεσοδιάστημα συνεχίζει να κλείνει, τη μία μετά την άλλη, συμφωνίες με δυτικούς εταίρους για τη συμπαραγωγή drones.