Ορμούζ: Οι επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών στην ελληνική οικονομία – Τι δείχνει μελέτη του ΙΟΒΕ

Άμεσες είναι οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, όπως διαπιστώνει ειδική έκθεση του ΙΟΒΕ. Κι αυτό διότι περίπου το 25% των ελληνικών εισαγωγών καυσίμων προέρχεται από χώρες του Κόλπου, αναδεικνύοντας τη σημασία της σταθερότητας της περιοχής για την εγχώρια αγορά ενέργειας.

Η Ελλάδα επηρεάζεται μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης του κόστους ασφάλισης και των επιχειρησιακών κινδύνων

Μια παρατεταμένη διαταραχή θα οδηγούσε σε αύξηση του κόστους καυσίμων, επηρεάζοντας νοικοκυριά, επιχειρήσεις και μεταφορές. Όπως προκύπτει, η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρας, εξαιτίας του «μπλοκαρίσματος» των Στενών του Ορμούζ.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας τόνισε χθες, κατά τη διάρκεια παρουσίασης της τριμηνιαίας έκθεσης του ΙΟΒΕ πως το πρόβλημα «δεν είναι μόνο ότι το 1/5 των προϊόντων ενέργειας παγκοσμίως διακινείται από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και το 1/3 των λιπασμάτων».

Αξίζει δε να σημειωθεί πως η Ελλάδα εισάγει επίσης σημαντική ποσότητα λιπασμάτων, των οποίων οι εμπορικές ροές παρεμποδίζονται από το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, αν και η προέλευση των ελληνικών εισαγωγών είναι κυρίως από χώρες εκτός του Κόλπου, όπως η Αίγυπτος, με αποτέλεσμα η έκθεση να προκύπτει έμμεσα από τη διακύμανση των διεθνών τιμών.

Παράλληλα, ως ισχυρή ναυτιλιακή δύναμη, η Ελλάδα επηρεάζεται τόσο μέσω της αύξησης του κόστους ασφάλισης και των επιχειρησιακών κινδύνων, όσο και μέσω των ευρύτερων ανακατατάξεων στις παγκόσμιες θαλάσσιες ροές.

Σύμφωνα με τα όσα περιλαμβάνονται στην ειδική μελέτη του ΙΟΒΕ, οι ετήσιες εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων (αργό πετρέλαιο, φυσικό αέριο, προϊόντα διύλισης κ.ά.) στην Ελλάδα, περί τα 19 δισ. την περίοδο 2023-2025, αποτελούσαν περίπου το 1/4 των εισαγωγών αγαθών.

Παράλληλα, οι ετήσιες εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων, περί τα 13 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο, αντιστοιχούσαν περίπου στα 2/3 της αξίας των εισαγωγών και αποτελούσαν το 1/4 των εξαγωγών αγαθών.

Η σύγκριση με ευρωπαϊκές χώρες

Τι ισχύει όμως στην Ευρώπη; Η μελέτη καταγράφει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου στις οποίες περιλαμβάνονται η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Ομάν και το Ιράκ, ενώ μεταφορές πραγματοποιεί και το Ιράν, συνεπώς περιλαμβάνεται στην ομάδα των χωρών. Ταυτόχρονα όμως η Σαουδική Αραβία μπορεί να εξάγει και μέσω της Ερυθράς θάλασσας και για το λόγο αυτό εξετάζεται χωριστά, καθώς δεν υπάρχει εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.

Επιπλέον, το Ιράν διαθέτει ακτογραμμή εκτός κόλπου, συνεπώς μπορεί να εξάγει χωρίς να διέρχονται τα πλοία από το Στενό. Στην παρακάτω ανάλυση ως χώρες που επηρεάζονται από το Στενό του Ορμούζ είναι: (1) Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), (2) Κατάρ, (3) Κουβέιτ, (4) Μπαχρέιν, (5) Ομάν, (6) Ιράκ και (7) Ιράν.

Η Ελλάδα είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη εξάρτηση σε εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου, με το 25,4% των εισαγωγών της χώρες σε όρους αξίας να προέρχεται από τη συγκεκριμένη περιοχή, ενώ ακολουθεί η Ιταλία με 9,5% και η Ιρλανδία με 9,1%. Ο μέσος όρος της ΕΕ27 είναι στο 6,1%, παρουσιάζοντας συνολικά σχετικά μικρή εξάρτηση ως ΕΕ από την περιοχή.

Οι εισαγωγές καυσίμων από τη Σαουδική Αραβία  αποτελούν σχεδόν το 30% των συνολικών εισαγωγών της Λιθουανίας και της Πολωνίας σε καύσιμα, ενώ υψηλό μερίδιο έχει και η Σλοβενία με 21,8%. Η Ελλάδα εισάγει το 5,4% των καυσίμων της (όλων των ειδών) από τη Σαουδική Αραβία, με το μέσο όρο της ΕΕ27 να είναι στο 4,6%.

Όπως σημειώθηκε όμως η Σαουδική Αραβία έχει το περιθώριο να εκτρέψει το εμπόριο της στην Ερυθρά Θάλασσα και ειδικότερα στο λιμάνι της Τζέντα. Σημειώνεται όμως, ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια διαφοροποίησης των εισαγωγών για την Ελλάδα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις φορέων της ελληνικής αγοράς πετρελαιοειδών, τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν επάρκεια αποθεμάτων πετρελαίου τουλάχιστον δύο μηνών και ενδεχόμενη επέκταση μέχρι και για έξι μήνες, με σταδιακή αντικατάσταση των αποθεμάτων, έχοντας ήδη προχωρήσει σε διαφοροποίηση πηγών προμήθειας.

Ενδεικτικά, εκπρόσωπος μεγάλου επιχειρηματικού ομίλου διυλιστηρίων δηλώνει ότι έχουν διαφοροποιήσει τις πηγές και είναι σε θέση να αντικαταστήσουν έως και το 100% των ποσοτήτων από το Ιράκ με προμηθευτές από Αίγυπτο, Λιβύη και Βόρεια Θάλασσα.

Τι ισχύει για τα μέταλλα

Εκτός από τον κλάδο 6 και κλάδο 19 που αφορούν τα καύσιμα, η Ελλάδα εισάγει το 6,9% των βασικών μετάλλων από τις χώρες του Κόλπου και το 3,1% στον κλάδο άνθρακα και λιγνίτη, ενώ στους υπόλοιπους κλάδους τα μερίδια είναι χαμηλά.

Ειδικά σε σχέση με τα λιπάσματα, των οποίων οι εμπορικές ροές παρεμποδίζονται από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η προέλευση των ελληνικών εισαγωγών είναι κυρίως από χώρες εκτός του Κόλπου, όπως η Αίγυπτος με μερίδιο περίπου 29% τη διετία 2024-2025, με αποτέλεσμα η έκθεση να προκύπτει έμμεσα από τη διακύμανση των διεθνών τιμών.

Σημειώνεται ότι οι εισαγωγές της Ελλάδας σε λιπάσματα ξεπερνούν τα €400 εκ. τη διετία 2024-2025, ενώ το μερίδιο των χωρών του κόλπου είναι σχεδόν μηδενικό. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές της ΕΕ27 από τις χώρες του κόλπου είναι πολύ χαμηλές (<2% του συνόλου), καθώς εισάγεικυρίως από τη Ρωσία (24%) και την Αίγυπτο (16%).

Πηγή: ΟΤ