Γιατί η πρόσβαση στην αντισύλληψη παραμένει άνιση στην Ευρώπη

Η σύγχυση που επικράτησε στα τέλη του 2025 σχετικά με αποθέματα αντισυλληπτικών αξίας εκατομμυρίων δολαρίων στην Ευρώπη – ανάμεσα σε αντικρουόμενες εκδοχές των Ηνωμένων Πολιτειών και της φλαμανδικής κυβέρνησης – έφερε στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα: την άνιση πρόσβαση σε σύγχρονες και οικονομικά προσιτές μεθόδους αντισύλληψης στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Σύμφωνα με τον Contraception Policy Atlas Europe 2026 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλευτικού Φόρουμ για τα Σεξουαλικά και Αναπαραγωγικά Δικαιώματα (EPF), οι πολιτικές των κρατών διαφέρουν σημαντικά ως προς τη διαθεσιμότητα αντισυλληπτικών, την παροχή συμβουλευτικής και την πρόσβαση σε αξιόπιστη ενημέρωση.

Οι χώρες με την καλύτερη πρόσβαση

Στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης παραμένουν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά χώρες της Δυτικής Ευρώπης, σύμφωνα με το euronews.

Η Γαλλία καταλαμβάνει την πρώτη θέση με 97,9%, ενώ ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο (95,8%), η Πορτογαλία (93,8%) και το Λουξεμβούργο (93,3%). Το Βέλγιο βρίσκεται επίσης ψηλά με 89,8%, παρότι κατέγραψε μικρή πτώση από το 90,3% που είχε το 2025.

Οι χώρες αυτές έχουν αναπτύξει ολοκληρωμένες πολιτικές που περιλαμβάνουν κάλυψη αντισυλληπτικών από τα εθνικά συστήματα υγείας, πρόσβαση σε μακράς δράσης μεθόδους όπως τα ενδομήτρια σπειράματα (IUD) και τα εμφυτεύματα, καθώς και ισχυρά συστήματα ενημέρωσης του πληθυσμού.

Συνολικά, 21 από τις 47 χώρες που εξετάζονται καλύπτουν αντισυλληπτικά μέσω των εθνικών συστημάτων υγείας, ενώ σε 12 χώρες παρέχεται ειδική κάλυψη για νέους έως 25 ετών.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Κοινοβουλευτικό Φόρουμ για τα Σεξουαλικά και Αναπαραγωγικά Δικαιώματα

Το χάσμα Ανατολής – Δύσης

Ο Άτλας επιβεβαιώνει ένα επίμονο χάσμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης. Στο χαμηλότερο άκρο της κατάταξης βρίσκονται η Σλοβακία (32,2%), η Ουγγαρία (36,9%) και η Πολωνία (38,9%). Όταν εξεταστεί ολόκληρη η ευρωπαϊκή ήπειρος, στις τελευταίες θέσεις περιλαμβάνονται επίσης η Τουρκία (37,6%) και η Ρωσία (37,8%).

Οι χώρες αυτές χαρακτηρίζονται συχνά από περιορισμένες πολιτικές στήριξης της αντισύλληψης, ελλιπή χρηματοδότηση και μικρότερη διαθεσιμότητα δημόσιων υπηρεσιών οικογενειακού προγραμματισμού.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση πολιτικών ενίσχυσης της γεννητικότητας σε αρκετά κράτη, γεγονός που επηρεάζει την προσέγγιση των κυβερνήσεων στο ζήτημα της αναπαραγωγικής υγείας.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η Ελλάδα κατατάσσεται χαμηλά στον Άτλαντα, με βαθμολογία 41,6%, γεγονός που την τοποθετεί κοντά στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η χώρα παρουσιάζει σημαντικές ελλείψεις σε βασικούς τομείς πολιτικής.

Δεν υπάρχει συστηματική κάλυψη αντισυλληπτικών από το εθνικό σύστημα υγείας, ούτε ειδικά προγράμματα για νέους ή ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, δεν υφίστανται εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες για αντισύλληψη μετά τον τοκετό ούτε υπηρεσίες συμβουλευτικής κατά την έξοδο από τα νοσοκομεία.

Επιπλέον, οι διαδικτυακές πηγές πληροφόρησης δεν είναι κεντρικά οργανωμένες από την κυβέρνηση, γεγονός που περιορίζει την εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες για τις διαθέσιμες μεθόδους και το κόστος τους.

Αν και η επείγουσα αντισύλληψη και τα ορμονικά αντισυλληπτικά είναι νόμιμα και διαθέσιμα, η απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής κάλυψης δημιουργεί οικονομικά και κοινωνικά εμπόδια στην πρόσβαση.

Οι πολιτικές που κάνουν τη διαφορά

Σύμφωνα με την έρευνα, οι χώρες που καταγράφουν υψηλές επιδόσεις εφαρμόζουν συνδυασμό μέτρων:

• κάλυψη αντισυλληπτικών από το εθνικό σύστημα υγείας
• πρόσβαση σε συμβουλευτική οικογενειακού προγραμματισμού
• διαθεσιμότητα επείγουσας αντισύλληψης χωρίς εμπόδια
• αξιόπιστη διαδικτυακή ενημέρωση για τις διαθέσιμες επιλογές

Επιπλέον, 19 χώρες διαθέτουν εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες για αντισύλληψη μετά τον τοκετό, ενώ σε 14 χώρες παρέχεται σχετική φροντίδα ήδη κατά την έξοδο από το μαιευτήριο.

Παραπληροφόρηση και νέες προκλήσεις

Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η αυξανόμενη παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο.

Σε ορισμένες χώρες, επιστημονικά τεκμηριωμένες πηγές ενημέρωσης μπλοκάρονται ή αφαιρούνται, ενώ οι κυβερνητικοί ιστότοποι με αξιόπιστες πληροφορίες για την αντισύλληψη υπάρχουν μόνο σε 16 χώρες της ΕΕ.

Η πρόσβαση σε σύγχρονες μεθόδους αντισύλληψης θεωρείται βασικό στοιχείο της δημόσιας υγείας και της ισότητας των φύλων.

Ωστόσο, τα δεδομένα του Άτλαντα δείχνουν ότι, παρά την πρόοδο σε αρκετά κράτη, η Ευρώπη εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονες γεωγραφικές και πολιτικές ανισότητες στον τομέα αυτό.