Ράμμος: Η τραγωδία στα Τέμπη προκάλεσε κοινωνική έκρηξη

Ως μια κοινωνική έκρηξη που έκανε την κοινωνία ενεργό παίχτη, χαρακτήρισε το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ, Χρήστος Ράμμος, μιλώντας στην εκδήλωση – παρουσίαση βιβλίου «Στις Ράγες του Τραύματος – Τέμπη: Μνήμη, Αγώνας, Δικαιοσύνη» του ινστιτούτου Eteron σε συνεργασία με τις εκδόσεις Τόπος, που παρουσιάστηκε στην ΕΣΗΕΑ.

Ο κ. Ράμμος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης σε σειρά ζητημάτων αλλά και με την ίδια την κυβέρνηση, τονίζοντας πως στην Ελλάδα επικρατεί μια «συνειδητή νεοφιλελεύθερη πολιτική».

Συνέστησε αρχικώς κατά την παρέμβασή του να διαβάζουν όλοι το βιβλίο, καθώς φωτίζει την κατάσταση που βρίσκεται η ελληνική κοινωνία. Όπως είπε, «ήταν μια κοινωνική έκρηξη τα Τέμπη, ξανά έκαναν την κοινωνία ενεργό παίκτη. Μια κοινωνία κουρασμένη από τα μνημόνια και την πανδημία. Είδε κατάματα την κατάρρευση των θεσμών. Είδε ένα κράτος που φλυαρεί και ακούμε διάφορα περί εκσυχρονισμού ότι δεν είναι ικανό να εξασφαλίσει ένα σιδηροδρομικό δίκτυο που δύο τρένα δεν θα βρίσκονται στην ίδια γραμμή και δεν θα συγκρουστούν».

Ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ έκανε λόγο για διαπλοκή συμφερόντων με την εξουσία, που εξόργισε την κοινωνία, στηλιτεύοντας ταυτόχρονα την «επικοινωνιακή διαχείριση» από πλευράς κυβέρνησης. «Οι πολίτες είδαν ξαφνικά με οργή και δυσαρέσκεια ότι υπήρχαν προειδοποιήσεις που είχαν αγνοηθεί εν ονόματι διαφόρων συμφερόμενων, εταιρειών που διαπλέκονταν με την εξουσία. Είδανε τον κρατικό μηχανισμό να προσπαθεί να αποσείσει την ευθύνη από πάνω του, να μιλήσει για ατομική ευθύνη ενός προσώπου πριν μιλήσει η Δικαιοσύνη, που ήταν αληθές αλλά δεν ήταν το μόνο. Είδε ότι όλη η διαχείριση ήταν επικοινωνιακή. Η προσπάθεια ήταν διαδικασία να ξεφύγουν από τις ευθύνες. Έγινε ξαφνικά μια διαδικασία μπαζώματος του χώρου που υπήρχαν οι σοροί των νεκρών, ανεξάρτητα για ποιον λόγο έγινε το μπάζωμα, να μην μπορεί στοιχειωδώς με επιστημονική επάρκεια να βρεθεί τι οδήγησε στον θάνατο των προσώπων αυτών», υπογράμμισε.

«Ευτελίστηκαν οι προανακριτικές επιτροπές της Βουλής»

Συνεχίζοντας όσον αφορά το λεγόμενο μπάζωμα, επισήμανε πως «δεν μαθεύτηκε ποτέ ποιος το έκανε αλλά ακολούθησε μια άλλη διαδικασία που ευτελίστηκε, των προανακριτικών επιτροπών της Βουλής, με βάση το άρθρο 86 του Συντάγματος χωρίς τις διαδικασίες που προβλέπει, με μια προσχηματική παραπομπή δύο κορυφαίων υπουργών που υπήρχαν επαρκείς ενδείξεις ευθυνών για παραλείψεις για την κατάσταση των σιδηροδρόμων, ενώ στην περίπτωση του κ. Τριαντόπουλου και για το μπάζωμα».

Κατά τον ίδιο, η μεγαλύτερη απογοήτευση ήταν από τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. «Για ακόμη μια φορά η ελληνική δικαστική εξουσία έδειξε τις αδυναμίες της. Και μια τεχνοκρατική ανεπάρκεια, αναφέρομαι κυρίως στην εκταφή – μη εκταφή και με μία συμπεριφορά απέναντι στους συγγενείς που δείχνει ότι η Δικαιοσύνη δεν επικοινωνεί με το δημόσιο αίσθημα, έχει μια αυτοαναφορικότητα. Έδειξε, για ακόμη μια φορά, την αδυναμία της όταν εμφανίζονται ευθύνες ισχυρών πολιτικά, οικονομικά στην κοινωνία να διστάζει, να μην προχωρά, να δείχνει ότι κάτι προσπαθεί να συγκαλύψει, άσχετα αν το κάνει», τόνισε.

Συμπλήρωσε πως «η ηγεσία του Αρείου Πάγου παρενέβη πολλές φορές και στα θέματα της εκταφής και στη διαδικασία. Αλγεινή εντύπωση προκάλεσε η αίρεση της ηγεσίας του Αρείου Πάγου που εμφανίστηκε να λένε σε συγγενείς ‘ότι εσείς δεν ξέρετε και εμείς ξέρουμε και δεν μπορείτε εσείς να κρίνετε τη Δικαιοσύνη’. Μια αλαζόνικη συμπεριφορά, η οποία δεν ισχύει μόνο για τους πολιτικούς αλλά για τη Δικαιοσύνη. Αυτό είναι ιδιαίτερα τραυματικό για την κοινωνία».

«Τα Τέμπη αναβίωσαν μια οργή που είχε καταλαγιάσει και για τις υποκλοπές»

Ακόμη, ο κ. Ράμμος είπε με έμφαση πως «μια κοινωνία όλα μπορεί να τα συγχωρήσει, η έλλειψη πίστης στη Δικαιοσύνη και η σκέψη ότι δεν μπορείς να βρεις το δίκιο σου απελπίζει και οδηγεί τον κόσμο στην απόρριψη της ίδιας της Δημοκρατίας, θεωρεί ότι η Δημοκρατία δεν είναι αποτελεσματικό πολίτευμα.  Τα Τέμπη ανεβίωσαν μια οργή που είχε καταλαγιάσει για τις υποκλοπές και μεταγενέστερους χειρισμούς. Η Δικαιοσύνη δημιουργεί την αίσθηση ότι δεν θέλει ή δεν μπορεί να κάνει πλήρη διαλεύκανση των υποθέσεων που τίθενται ενώπιόν της».

Αναφέρθηκε σε σειρά άλλων ζητημάτων στη χώρα, λέγοντας πως είναι εικόνες που δημιουργούν οργή και αγανάκτηση στον κόσμο. «Είδαμε την κρίση στο FIR Αθηνών, που έμεινε η χώρα χωρίς ραντάρ και επικοινωνία. Είδαμε τη Θεσσαλία που αφέθηκε στην τύχη της μετά τον Daniel. Είδαμε τις καταστάσεις στα νοσοκομεία και τα σχολεία. Είναι εικόνες που δημιουργούν στον κόσμο οργή, αγανάκτηση και κυρίως απελπισία. Οι νεότεροι έχουν το συναίσθημα ότι δεν μπορούν να είναι περήφανοι για την πατρίδα τους. Αυτό είναι μια τεράστια ζημιά», τόνισε.

Ακόμη, έκρουσε το καμπανάκι του κινδύνου ότι «παρότι το κίνημα των Τεμπών πήρε τις διαστάσεις που πήρε, υπάρχει ο κίνδυνος να συνεχιστούν τα πράγματα όπως ήταν πριν, με μια εξουσία που συνεχίζει παντελώς αδιάφορη και αλαζονική. Και αυτό μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο για τη Δημοκρατία Δεν είναι τυχαία τα φαινόμενα σε ΗΠΑ, Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα».

«Συνειδητή νεοφιλελεύθερη πολιτική στην Ελλάδα»

Ο κ. Ράμμος επισήμανε με έμφαση πως στην Ελλάδα υπάρχει μια συνειδητή νεοφιλελεύθερη πολιτική, καλώντας το κίνημα που ξεπήδησε από τα Τέμπη να μην «μείνει μόνο στην οργή και στον θυμό».

Όπως είπε, «τα τελευταία χρόνια υπάρχει, συν τη γνωστή ελληνική ανεπάρκεια που μπήκε ένας σταθμάρχης χωρίς προσόντα, μια συνειδητή νεοφιλελεύθερη πολιτική που ζούμε καθημερινά. Αυτό δείχνει ότι και το μέλλον, αν δεν αλλάξει αυτό, όλα θα ξεπουλιούνται και θα πηγαίνουν σε ιδιωτικά χέρια. Είναι σημαντικό ότι το κίνημα αν μείνει μόνο στην οργή και στον θυμό δεν μπορεί να δώσει μια διέξοδο παραπάνω. Το πρόβλημα βρίσκεται ότι έχουμε ένα κράτος που αδιαφορεί για τους πολίτες και ενδιαφέρετε μόνον για τους διαπλεκόμενους σε αυτούς επιχειρηματίες».

«Η Δικαιοσύνη έχει παρέμβει και στις υποκλοπές, αντισυνταγματική η παρέμβαση Ντογιάκου»

Ανέφερε ως «θετικές εξελίξεις» από τη Δικαιοσύνη την παραπομπή στο ναυτοδικείο των αξιωματικών του Λιμενικού Σώματος για το ναυάγιο στην Πύλο, όπως και «τη θετική έκβαση -μέχρι στιγμής- στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο των τεσσάρων για τις υποκλοπές». Ωστόσο, όπως είπε, «και εδώ η Δικαιοσύνη έχει παρέμβει. Να θυμίσω την παρέμβαση Ντογιάκου στην ΑΔΑΕ, όταν ήμουν πρόεδρος, με τρόπο εντελώς αντισυνταγματικό, παραβιάζοντας την έννοια της Ανεξάρτητης Αρχής. Για τον τρόπο που έκλεισε η υπόθεση όσον αφορά τα πολιτικά πρόσωπα και το πόρισμα του κ. Ζήση που η κ. Αδειλίνη είπε ότι είναι αναντίλεκτα πλήρες και τεκμηριωμένο».

Πρέπει να πούμε και τα θετικά, το ναυτοδικείο έχουν παραπεμπεί οι ανώτατοι λιμενικοί στην Πύλο και επίσης τη θετική μέχρι στιγμής στο

Τέλος, όσον αφορά το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου, ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ επισήμανε πως «η ευθύνη ανήκει πάντα στους κυβερνώντες και εδώ βλέπουμε μια πλήρης αδιαφορία. Μια θανατοπολιτική που μπορεί να αποδοθεί ενδεχόμενα και σε κρατικές υπηρεσίες».

«Τα Τέμπη συμπυκνώνουν μια κουλτούρα ανοχής στο ‘πάμε και όπου βγει’»

Ο ηθοποιός Θοδωρής Ελευθεριάδης, γιος της 55χρονης Μαρίας Εγούτ, θύματος του δυστυχήματος των Τεμπών στάθηκε αρχικώς στον τίτλο του βιβλίου. «Θεωρώ ότι δεν είναι μόνο ποιητικός αλλά είναι βαθιά πολιτικός», επισήμανε, μεταξύ άλλων. «Τα Τέμπη συμπυκνώνουν μια κουλτούρα ανοχής στο ‘πάμε και όπου βγει’», τόνισε και πρόσθεσε ότι «το βιβλίο που παρουσιάζουμε δεν είναι βιβλίο θρήνου αλλά ευθύνης. Αν τα διαβάσει κανείς ως σύνολο προκύπτει ότι το δυστύχημα δεν ήταν ατυχής στιγμή αλλά συσσωρευμένες ελλείψεις», είπε.

Τόνισε ότι «όταν χάνεις έναν άνθρωπο με τέτοιον τρόπο ο χρόνος χωρίζεται σε πριν και μετά. Το επίμετρο που συνέγραψα στο βιβλίο ήταν μια προσπάθεια για το πώς μπορεί η γνώση να συνυπάρξει με το πένθος».

Όσον αφορά την υπόθεση των Τεμπών, επισήμανε πως «τα σύμβολα μπορούν να αποκοπούν πολλές φορές. Ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα είναι τα λάθη και οι ανακρίβειες που μεταφέρονται από δημοσιογράφους και πολιτικούς. Αν ενδιαφέρεστε για την υπόθεση, προσοχή στο τι πιστεύετε και τι αναπαράγετε». Μίλησε για τα «χαμένα βαγόνια», αποδομώντας τις αναφορές περί αυτών, όπως και τις αναφορές περί περισσοτέρων θυμάτων. «Ούτε παραπάνω θύματα υπάρχουν, ούτε φορτίο του ΝΑΤΟ, ούτε χαμένα βαγόνια. Προσέξτε τι ακούτε και τι ενημερώνεστε», υπογράμμισε. Επισήμανε ότι οι συγγενείς δεν αποτελούν ένα ενιαίο σώμα, γεγονός λογικό, όπως υπογράμμισε.

«Οι συγγενείς των Τεμπών αρνήθηκαν να υπακούσουν στην εντολή της κυβέρνησης»

«Η ρωγμή που άνοιξε στις 28 Φεβρουαρίου παραμένει ενεργή και διευρύνεται. Το τραύμα των Τεμπών σημειώθηκε σε τρεις χρόνους. Ο πρώτος χρόνος ήταν το δυστύχημα, ο δεύτερος χρόνος ήταν η εγκατάλειψη των συγγενών και των θυμάτων και ο τρίτος χρόνος ήταν αυτός της συγκάλυψης. Το τραύμα δεν περιορίστηκε στους συγγενείς αλλά διαπέρασε όλη την κοινωνία. Ο καθένας και η καθεμία ταυτίστηκε», επισήμανε, παραθέτοντας, μεταξύ άλλων, απόψεις που φιλοξενούνται στο βιβλίο, η ψυχίατρος και συγγραφέας Κατερίνα Μάτσα.

«Η εντολή της κυβέρνησης δια στόματος Αρείου Πάγου ήταν οι συγγενείς να μείνουν στα σπίτια τους και να θρηνήσουν ιδιωτικά τους νεκρούς τους. Όμως οι συγγενείς, που ένωσαν τις δυνάμεις τους, αρνήθηκαν να υπακούσουν, καλώντας την κοινωνία να συμπαρασταθεί με το αίτημα να αποδοθεί δικαιοσύνη. Ξεσηκώθηκε κόσμος που διαδήλωνε για πρώτη φορά. Τα 2/3 των συμμετεχόντων δεν είχε ενταχθεί ποτέ σε κόμμα, πολιτική ή συνδικαλιστική οργάνωση», πρόσθεσε. «Η ανάγκη να μην ξεχαστούν οι νεκροί είναι πανανθρώπινη ανάγκη», συμπλήρωσε.

Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση:

«Η μεγάλη εικόνα της υπόθεσης μένει κρυφή, όπως στις υποκλοπές»

Ο καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας και Επικοινωνίας του ΕΚΠΑ, Νίκος Δεμερτζής, ανέφερε πως «η περίπτωση των Τεμπών είναι παραδειγματική περίπτωση της κοινωνίας της διακινδύνευσης. Που γεννά συστηματικά απειλές και επικίνδυνες καταστάσεις».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «το δράμα του τραύματος, δεν είναι καθόλου ειρηνική διαδικασία. Εμπλέκονται τρεις παράγοντες: η ταυτότητα, το συναίσθημα και η μνήμη. Μέσα από τη διαδικασία διαμόρφωσης που δεν εγγυάται κανείς το τέλος της, έχουμε συλλογικές ταυτίσεις, έχουμε ανοιχτή στο δημόσιο χώρο αντιπαράθεση για το ποιος είναι ο θύτης, ποιος είναι το θύμα και ποια είναι η φύση της οδύνης».

Η δημοσιογράφος του Reporters United, Ευρυδίκη Μπερσή, επισήμανε πως «δεν καταφέραμε ως δημοσιογράφοι να φωτίσουμε την υπόθεση όσο θα άξιζε. Η μεγάλη εικόνα μένει κρυφή, όπως στις υποκλοπές». Ακόμη, απαρίθμησε σειρά γεγονότων που συνέβησαν για το σιδηροδρομικό δυστύχημα.

«Προσεγγίζουμε τα Τέμπη ως ένα συλλογικό τραύμα»

«Το εγκληματικό δυστύχημα στα Τέμπη ήταν ένα συνταρακτικό γεγονός», τόνισε αρχικώς η επιμελήτρια του βιβλίου, δημοσιογράφος και σεναριογράφος, Μαρία Λούκα και πρόσθεσε, μεταξύ άλλων, πως «επιλέξαμε να επενδύσουμε σε βιβλίο γιατί πιστεύουμε στην πράξη της ανάγνωσης. Αφήνει ένα ιστορικό ίχνος για να κατανοήσει κανείς το γεγονός. Δεν παραθέτει γεγονότα το βιβλίο, αυτό που κάνει είναι να συγκεντρώσει ερευνητικά, δοκιμιακά κείμενα που φωτίζουν διαφορετικές στιγμές του συμβάντος».

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση

Ο έτερος επιμελητής και διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Αντώνης Γαλανόπουλος, υπογράμμισε από την πλευρά του πως «το βιβλίο συναντώνται άνθρωποι με διαφορετικό επιστημονικό και επαγγελματικό υπόβαθρο. Δεν λένε τη μία και μοναδική αλήθεια για την υπόθεση. Προσεγγίζουμε τα Τέμπη ως ένα συλλογικό τραύμα, πρωτίστως για τις οικογένειες των θυμάτων. Δίνουμε φως στο κίνημα των Τεμπών, προσπαθούν οι ερευνητές να καταλάβουν τα κίνητρα της συμμετοχής. Την κρίση της εμπιστοσύνης από την ακραιφνή συγκάλυψη του εγκλήματος». Αφιέρωσε, τέλος, την έκδοση στη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στο σιδηροδρομικό δυστύχημα της 1ης Φεβρουαρίου 2023.

Το βιβλίο είναι διαθέσιμο σε όλα τα βιβλιοπωλεία και μέρος των εσόδων θα διατεθεί σε κοινωφελή σκοπό. Σημειώνεται ότι το παρών στην παρουσίαση του βιβλίου έδωσε και ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, ο βουλευτής Κιλκίς του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, Στέφανος Παραστατίδης όπως και ο πρώην πρόεδρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης. Την εκδήλωση συντόνισε η δημοσιογράφος, διευθύντρια σύνταξης στο fyi.news, Έλενα Παπαδημητρίου.