Πέμπτη 08 Ιανουαρίου 2026
weather-icon 21o
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο του δικαίου (Μέρος Δ’)

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο του δικαίου (Μέρος Δ’)

Το ύψος της προίκας που ελάμβανε η θυγατέρα ήταν πάντα μικρότερο από το κληρονομικό μερίδιο που έπαιρνε ο αδελφός ή οι αδελφοί της

Η λέξη εγγύη (εν+γυίον, τα μέλη του σώματος) στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει το ενέχυρο, εν γένει δε την ασφάλεια, την εγγύηση ή τη βεβαίωση. Ως όρος του αθηναϊκού οικογενειακού δικαίου η εγγύη περιελάμβανε την έννοια της μνηστείας (του αρραβώνα), αλλά όχι μόνο αυτήν. Και τούτο, διότι, πέρα από την υπόσχεση του πατέρα προς τον υποψήφιο γαμπρό ότι θα του παραδώσει την κόρη του, είχε και τη σημασία της προσωπικής διαβεβαίωσης προς εκείνον ότι η θυγατέρα του ήταν καρπός του νόμιμου γάμου μεταξύ ενός πατέρα που ήταν γνήσιος Αθηναίος και μιας μητέρας που ήταν αυθεντικής αθηναϊκής καταγωγής, δηλαδή μιας Ατθίδος. Ο πατέρας που παρείχε την εγγύην, τη διαβεβαίωση περί της γνησιότητας της κόρης του, αναφέρεται στις σχετικές πηγές ως εγγυών, ο υποψήφιος γαμπρός ως εγγυώμενος, η δε θυγατέρα-μνηστή ως εγγυητή.

Εκτός από το σώμα των εννέα αρχόντων, για το οποίο κάναμε λόγο στο αμέσως προηγούμενο άρθρο μας, σοβαρά κοινωνικά καθήκοντα επιτελούσε μια ακόμα Αρχή της αθηναϊκής δημοκρατίας, οι καλούμενοι ένδεκα. Τα μέλη της αστυνομικής αυτής Αρχής (τα δέκα εξ αυτών αντιπροσώπευαν τις ισάριθμες φυλές της Αθήνας, ενώ το ενδέκατο μέλος παρείχε γραμματειακή εξυπηρέτηση) διορίζονταν με κλήρο. Στους ένδεκα είχε ανατεθεί η διαφύλαξη της τάξης στην πόλη, η παρακολούθηση των καταδίκων που διαβιούσαν στη φυλακή (δεσμωτήριον), αλλά και η εποπτεία επί της εκτελέσεως των ποινών, ιδίως των θανατικών. Στη δικαιοδοτική αρμοδιότητα των ένδεκα η θητεία τους ήταν ενιαύσια υπάγονταν και οι περιπτώσεις αυτόφωρων αδικημάτων (κλοπών, διαρρήξεων, αρπαγής ανθρώπων κ.ά.).

Ο όρος επίκληρος αναφέρεται στη θυγατέρα εκείνη που ελλείψει αδελφών κληρονομούσε αυτή η ίδια την πατρική περιουσία. Η μοναχοκόρη αυτή ήταν υποχρεωμένη κατά νόμον να παντρευτεί έναν από τους πλησιέστερους συγγενείς του πατέρα της (υπενθυμίζουμε ότι τη στενή εξ αίματος συγγένεια δήλωναν στην αρχαία ελληνική οι όροι αγχιστεία και αγχιστεύς). Κατ’ αυτόν τον τρόπο η μεν πατρική κληρονομία δε θα έπεφτε στα χέρια ξένης οικογένειας, το δε αρσενικό τέκνο που σύμφωνα τουλάχιστον με τις προσδοκίες της θα αποκτούσε η μοναχοκόρη θα είχε δεσμούς αίματος με τον αποβιώσαντα πατέρα της. Η θυγατέρα που είχε άρρενα αδελφό ή αδελφούς και ελάμβανε ως προίκα σε περίπτωση γάμου μέρος μόνο της πατρικής περιουσίας ή κληρονομίας ονομαζόταν επίπροικος (επί προικί εκδιδομένη). Αξίζει να σημειωθεί ότι το ύψος τής εν λόγω προίκας (δινόταν σε χρήμα ή σπανιότερα σε ακίνητα) ήταν πάντα μικρότερο από το κληρονομικό μερίδιο που έπαιρνε ο αδελφός ή οι αδελφοί της.

*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, νυμφοστόλισμα, με τη νύφη να παίζει την τριγωνική άρπα ανάμεσα σε φίλες της (ερυθρόμορφος γαμικός λέβης χρονολογούμενος γύρω στο 430 π.Χ., Μητροπολιτικό Μουσείο Νέας Υόρκης).

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο του δικαίου (Μέρος Α’)

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο του δικαίου (Μέρος Β’)

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο του δικαίου (Μέρος Γ’)

Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

in.gr | Ταυτότητα

Διαχειριστής - Διευθυντής: Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

Διευθύντρια Σύνταξης: Αργυρώ Τσατσούλη

Ιδιοκτησία - Δικαιούχος domain name: ALTER EGO MEDIA A.E.

Νόμιμος Εκπρόσωπος: Ιωάννης Βρέντζος

Έδρα - Γραφεία: Λεωφόρος Συγγρού αρ 340, Καλλιθέα, ΤΚ 17673

ΑΦΜ: 800745939, ΔΟΥ: ΚΕΦΟΔΕ ΑΤΤΙΚΗΣ

Ηλεκτρονική διεύθυνση Επικοινωνίας: in@alteregomedia.org, Τηλ. Επικοινωνίας: 2107547007

ΜΗΤ Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442

Πέμπτη 08 Ιανουαρίου 2026
Απόρρητο