Κοροναϊός: Πώς το ανοσοποιητικό σύστημα μετατρέπεται από φίλος σε εχθρός

Η ανάπτυξη αντισωμάτων ενάντια στον νέο κορωνοϊό αποτελεί την ελπίδα ώστε να επιτευχθεί κάποια στιγμή η πολυπόθητη συλλογική ανοσία που θα κάνει την πανδημία του SARS-CoV-2 επιτέλους να «σβήσει». Ωστόσο, όπως δείχνει μια νέα μελέτη στην επιθεώρηση «Nature», πρέπει να… προσέχουμε τι αντισώματα ευχόμαστε να παραγάγουμε. Διότι, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου Γέιλ που διεξήγαγαν τη μελέτη, κάποια άτομα παράγουν «κακά» αντισώματα τα οποία στρέφονται ενάντια στον ίδιο τον οργανισμό τους προκαλώντας σοβαρή COVID-19 και πιθανότατα και μακροπρόθεσμες επιπλοκές εξαιτίας της νόσου.

Πού επιτίθενται τα αυτοαντισώματα

Τα αυτοαντισώματα που παράγουν ορισμένοι ασθενείς στοχεύουν τα υγιή όργανα και τους ιστούς τους, λειτουργώντας με τρόπο παρόμοιο με εκείνα τα αντισώματα που προκαλούν αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο ερυθηματώδης λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Στα άτομα με COVID-19 μπορεί να επιτεθούν στον υγιή ιστό του εγκεφάλου, στα αιμοφόρα αγγεία, στα αιμοπετάλια, στο ήπαρ και στο γαστρεντερικό σύστημα, σημειώνουν οι ερευνητές και προσθέτουν ότι όσο περισσότερα αυτοαντισώματα εντοπίζονται σε έναν ασθενή, τόσο βαρύτερη είναι η νόσος του.

«Δίκοπο μαχαίρι»

Παράλληλα τα αυτοαντισώματα παρεμβαίνουν σε πολλές ανοσοπρωτεΐνες οι οποίες είναι σχεδιασμένες να πολεμούν τις λοιμώξεις, όπως προέκυψε από τη μελέτη. «Η κατάσταση είναι ένα δίκοπο μαχαίρι» ανέφερε ο Ααρον Ρινγκ, επίκουρος καθηγητής Ανοσοβιολογίας στο Γέιλ και κύριος συγγραφέας της μελέτης και συμπλήρωσε: «Τα αντισώματα είναι ζωτικής σημασίας για να πολεμά ο οργανισμός τις λοιμώξεις, ωστόσο κάποιοι ασθενείς με COVID-19 αναπτύσσουν επίσης αντισώματα που καταστρέφουν τα κύτταρα και τους ιστούς τους».

Προϋπάρχοντα αυτοαντισώματα

Είναι σαφές ότι σε πολλές περιπτώσεις η ύπαρξη του νέου κορωνοϊού είναι η ένοχη για τη δημιουργία των καταστροφικών αυτοαντισωμάτων, είπε ο δρ Ρινγκ. Οπως ωστόσο προσέθεσε, είναι επίσης πιθανό κάποιοι ασθενείς με COVID-19 να έχουν προϋπάρχοντα αυτοαντισώματα τα οποία τους καθιστούν πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις. Ποντίκια με τέτοια αντισώματα που μελετήθηκαν από τον καθηγητή και τους συνεργάτες του είχαν μεγαλύτερη τάση να εμφανίσουν λοίμωξη από τον νέο κορωνοϊό αλλά και να πεθάνουν εξαιτίας της.

Εξήγηση και για τη μακρά COVID-19

Η ύπαρξη αυτών των «κακών» αυτοαντισωμάτων τα οποία μάλιστα έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής μπορεί επίσης να δώσει μια εξήγηση στο γιατί ορισμένα άτομα που μολύνονται με τον SARS-CoV-2 εμφανίζουν μακροπρόθεσμα συμπτώματα (πρόκειται για την αποκαλούμενη μακρά COVID-19).

Ακρως σημαντικός ο εμβολιασμός

«Τα ευρήματά μας υπογραμμίζουν τη σημασία του εμβολιασμού» ανέφερε η έτερη επικεφαλής της νέας μελέτης, Ακίκο Ιβασάκι, καθηγήτρια Ανοσοβιολογίας στο Γέιλ και εξήγησε: «Το γεγονός ότι ακόμη και οι ήπιες περιπτώσεις COVID-19 συνδέονται με την παραγωγή αυτοαντισωμάτων δείχνει τη δυναμική για εμφάνιση μακροπρόθεσμων συνεπειών της COVID-19».

Χρήση καινοτόμου τεχνολογίας

Στο πλαίσιο της μελέτης το εργαστήριο του καθηγητή Ρινγκ συνεργάστηκε με το εργαστήριο της καθηγήτριας Ιβασάκι καθώς και με μέλη της ομάδας IMPACT του Γέιλ – πρόκειται για μια ομάδα επιστημόνων, γιατρών και ακαδημαϊκών που ασχολούνται με την έρευνα και την κλινική πρακτική ενάντια στην COVID-19. Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος 194 ασθενών με COVID-19 διαφορετικής βαρύτητας για ύπαρξη αυτοαντισωμάτων. Μάλιστα χρησιμοποίησαν μια καινοτόμο τεχνολογία που αναπτύχθηκε στο εργαστήριο του δρος Ρινγκ και η οποία ονομάζεται REAP (Rapid Extracellular Antigen Profiling) για τον εντοπισμό αλληλεπιδράσεων των αυτοαντισωμάτων με σχεδόν 3.000 ανθρώπινες πρωτεΐνες.

Και για άλλες νόσους

Σύμφωνα με τον καθηγητή Ρινγκ, τα νέα ευρήματα μπορούν να οδηγήσουν σε στρατηγικές θεραπείας ή και πρόληψης των καταστροφικών επιδράσεων των αυτοαντισωμάτων στους ασθενείς με COVID-19. Επιπροσθέτως η νέα τεχνολογία REAP μπορεί να εφαρμοστεί για τον εντοπισμό της αντισωματικής απόκρισης σε πολλές άλλες νόσους εκτός από την COVID-19. To εργαστήριο του δρος Ρινγκ έχει ήδη ανακαλύψει πολλά νέα αυτοαντισώματα σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα ενώ τώρα αναζητά αυτοαντισώματα σε ασθενείς με καρκίνο και νευρολογικές νόσους.