προοδευτικός -ή -ό [prooδeftikós]: που ανήκει ή που αναφέρεται στην πρόοδο, που τάσσεται, τοποθετείται με την πλευρά της προόδου, της εξέλιξης, που τείνει προς αυτήν και την επιδιώκει. ANT συντηρητικός, οπισθοδρομικός, αντιδραστικός: ~ άνθρωπος. Προοδευτικά στοιχεία / προοδευτικές δυνάμεις της κοινωνίας. Προοδευτικές ιδέες. Προοδευτικά κόμματα. || που εκφράζει, που αντιπροσωπεύει την πρόοδο: Προοδευτικοί θεσμοί. Προοδευτικό Σύνταγμα. Προοδευτική χώρα.

Μολονότι το Λεξικό Τριανταφυλλίδη φροντίζει να διευκρινίσει πλήρως το σημαινόμενο —τη σημασία, το περιεχόμενο, την ενυπάρχουσα έννοια— του ανωτέρω επιθέτου, είναι βέβαιο ότι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες, ανάλογα με τις ιδεολογικές καταβολές και τις πολιτικοκοινωνικές πεποιθήσεις τους, προσλαμβάνουν με διαφορετικό ή ακόμη και με εντελώς αντιθετικό τρόπο το σημασιολογικό φορτίο της εν λόγω λέξης.

Καθώς, μάλιστα, όλοι σχεδόν οι πολιτικοί σπεύδουν να αυτοπροσδιοριστούν ως προοδευτικοί, το ερώτημα που τίθεται εύλογα είναι το εξής: ποιος εξ αυτών είναι όχι κατ’ όνομα ή κατά δήλωσιν αλλά στην πραγματικότητα προοδευτικός;

Δίνοντας ειλικρινείς απαντήσεις στα διλημματικά ερωτήματα που ακολουθούν, πιστεύω ότι μπορούμε, αν μη τι άλλο, να καταλήξουμε σε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα για την κατεύθυνση που επιβάλλεται να ακολουθήσουμε ως κοινωνία τα επόμενα χρόνια.

Είναι, λοιπόν, πραγματικά προοδευτικός ο πολιτικός αυτός που μένει προσκολλημένος σε συνθήματα παλαιότερων γενεών και εμμένει σε ιδεολογικά δόγματα ή αυτός που έχει τη διάθεση και την ικανότητα να προσαρμόζει την ιδεολογική του ταυτότητα και παράδοση στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα;

Είναι πραγματικά προοδευτικός αυτός που επιχειρεί να ξαναγράψει την ιστορία και καταφεύγει σε διχαστικά συνθήματα ή αυτός που, σεβόμενος την ιστορική πραγματικότητα, επιχειρεί να ενώσει και να συνθέσει, αφήνοντας πίσω του ό,τι διαιρεί και πληγώνει την κοινωνία;

Είναι πραγματικά προοδευτικός αυτός που αποσκοπεί σε μια ισοπεδωτική ομοιομορφία ή αυτός που τάσσεται υπέρ της πραγμάτωσης ολοένα και υψηλότερων στόχων, υπέρ της διαρκούς εξέλιξης και της αριστείας;

Είναι πραγματικά προοδευτικός αυτός που υπόσχεται προς όλους το ανέφικτο και το ανεδαφικό ή αυτός που, βάσει της τρέχουσας πραγματικότητας, θέτει ρεαλιστικούς στόχους και ιεραρχεί δεόντως προτεραιότητες;

Είναι πραγματικά προοδευτικός αυτός που θεωρεί το κράτος —και δη το ελληνικό— αρχή και τέλος των πάντων ή αυτός που, αναγνωρίζοντας βεβαίως το ρυθμιστικό ρόλο του κράτους, πιστεύει στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στην επιχειρηματικότητα;

Είναι, τέλος, πραγματικά προοδευτικός ο πολιτικός αυτός που αρκείται στο να δίνει την εντύπωση ότι είναι «ένας από τους πολλούς», «ένας από μας», ή αυτός που πασχίζει να αποδείξει, μέσω του ύφους του και του ήθους του, ότι μπορούμε να γίνουμε κι εμείς καλύτεροι;